I OSK 15/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-06-16

Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Bożena Popowska, Mirosław Wincenciak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny może być wydana z mocą wsteczną na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 163 K.p.a.?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja wydawana na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 163 K.p.a. ma charakter konstytutywny i może wywoływać skutki jedynie na przyszłość (ex nunc). Nie ma podstaw do uchylania lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie z mocą wsteczną (ex tunc), ponieważ prowadziłoby to do dwukrotnego orzekania w tej samej sprawie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Wójt Gminy uchylił decyzję z 2005 roku przyznającą zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo, stwierdzając, że od 1 stycznia 2007 roku osoba uprawniona pobierała również dodatek pielęgnacyjny, co zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza przyznanie zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, uznając, że uchylenie decyzji o przyznaniu świadczenia nie może nastąpić z mocą wsteczną. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną SKO.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Bożena Popowska Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) Protokolant: st. asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 543/14 w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 28 marca 2014 r. nr [..] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz W.S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 października 2014 r., sygn, akt II SA/Łd 543/14 po rozpoznaniu skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 28 marca 2014 roku, nr [..]w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, uchylił zaskarżoną decyzję. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu i instancji legły następujące ustalenia i ocena prawna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu decyzją z dnia 28 marca 2014 roku, nr [..], po rozpoznaniu odwołania W.S., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [..] z dnia 14 lutego 2014 roku, nr [..]w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. W stanie faktycznym sprawy Wójt Gminy [..], decyzją z dnia 30 września 2005 roku nr [..]- po rozpoznaniu wniosku W.S. - przyznał mu świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 18 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w kwocie 144 zł miesięcznie - bezterminowo - począwszy od dnia 1 września 2005 roku. Decyzją z dnia 22 września 2006 roku, nr [..]organ pierwszej instancji zmienił kwotę przyznanego zasiłku do wysokości 153 zł miesięcznie bezterminowo - począwszy od dnia 1 września 2006 roku. Następnie decyzją z dnia 14 lutego 2014 roku Wójt Gminy [..] uchylił z dniem 1 stycznia 2007 roku decyzję własną z dnia 30 września 2005 roku, zmienioną decyzją z dnia 22 września 2006 roku. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie W.S. wniósł odwołanie wskazując na naruszenie art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 oraz art. 147 i 146 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 roku, poz. 267, dalej jako: "K.p.a,") poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji w drodze wznowienia postępowania. W ocenie skarżącego w sprawie doszło także do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie prowadzące do błędnego uznania, iż decyzja o przyznaniu świadczenia podlega uchyleniu, pomimo iż nie dokonano oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, który świadczy o tym, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie z uwagi na upływ terminów, o których mowa w art. 146 K.p.a, W konsekwencji organ wydał decyzję nieodpowiadającą prawu, a nadto nie wykazał, iż świadczenia zostały wypłacone nienależnie. Natomiast treść art. 6 w zw. z art. 107 K.p.a. została naruszona poprzez ich niezastosowanie i niewskazanie w decyzji podstawy prawnej, z której organ wywodzi uznanie, iż skarżący pobrał świadczenie nienależnie. Zarzucił ponadto, że w sprawie naruszony także został przepis art. 163 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem organ potraktował ten przepis jako podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej, pomimo iż nie stanowi on samodzielnej podstawy. Ponadto działanie organu stanowiło naruszenie także art. 30 ust 2 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz, 1456, dalej jako: "u.ś.r.") poprzez jego niezastosowanie i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i bezpodstawne uznanie, iż świadczenia pobrane przez autora odwołania były nienależne mimo, iż wydanie decyzji powinno zostać poprzedzone wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Na tej podstawie autor odwołania wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji i umorzenie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu decyzją z dnia 28 marca 2014 roku utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy [..]. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego (art. 16 ust. 6 u.ś.r.). Kolegium podkreśliło, iż od dnia 1 stycznia 2007 roku W.S. pobierał dodatek pielęgnacyjny w związku z ukończeniem 75 lat, co stało się podstawą do wszczęcia postępowania zakończonego wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż decyzja Wójta Gminy, jako wydana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. nie rozstrzyga o świadczeniu nienależnie pobranym przez W.S. z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego. Stwierdzenie, czy świadczenia zostały pobrane nienależnie, nastąpi dopiero w decyzji wydanej po przeprowadzeniu postępowania mającego na celu ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt 1 - 4 u.ś.r., a następnie decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W sprawie - wbrew zarzutom odwołania - nie znajdują zastosowania przepisy art. 145 i nast. K.p.a. dotyczące wznowienia postępowania. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 32 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 163 K.p.a. Z tego też powodu organ odwoławczy nie podzielił zarzutu naruszenia przepisów art, 149 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1, art. 147 oraz art. 146 K.p.a. Niewątpliwie - na co słusznie zwrócił uwagę autor odwołania - samodzielnej podstawy do uchylenia decyzji nie stanowi art. 163 K.p.a., gdyż taką podstawą jest ten przepis w powiązaniu z art. 32 ust. 1 u.ś.r. Organ pierwszej instancji w podstawie prawnej swojej decyzji nie przytoczył wskazanych przepisów, co jednak - zdaniem SKO - nie miało wpływu na poprawność podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie przez osobę uprawnioną, ale ponadto wyłączył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadził regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji z uwagi na uzyskaną informację, iż od dnia 1 stycznia 2007 roku W.S. pobiera dodatek pielęgnacyjny w związku z ukończeniem 75 lat, prawidłowo zatem uznał, że zachodzi konieczność uchylenia decyzji przyznającej odwołującemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W.S. podpisując wniosek o przyznanie zasiłku oświadczył, że zapoznał się z warunkami uprawniającymi do jego otrzymania, w tym z warunkiem, iż do zasiłku pielęgnacyjnego nie jest uprawniona osoba, która pobiera dodatek pielęgnacyjny. Ponadto wnioskodawca zobowiązał się także do niezwłocznego poinformowania o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do przyznanego świadczenia. W.S. jednak tego obowiązku nie wypełnił i od dnia 1 stycznia 2007 roku pobierał równocześnie - wbrew zapisom ustawy - zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek pielęgnacyjny. Od dnia 1 stycznia 2007 roku uległa zmianie sytuacja odwołującego, o której nie poinformował on organu, co skutkowało wydaniem decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik W.S. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zwrócił uwagę na naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie prowadzące do błędnego uznania, iż decyzja przyznająca świadczenie podlega uchyleniu, pomimo braku oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, który świadczy o tym, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie z uwagi na upływ terminów, o których mowa w art. 146 K.p.a., a ponadto niewykazanie, iż świadczenie pielęgnacyjne nie powinno zostać wypłacone skarżącemu oraz nie wyjaśnienie podstawy prawnej, jak i nie wskazanie konkretnej podstawy faktycznej, która uzasadniałaby uchylenie decyzji w trybie art, 163 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepis art. 15 w zw. z art. 107 K.p.a., bowiem wydało decyzję bez uprzedniego ponownego przeprowadzenia postępowania merytorycznego w sprawie, a jedynie oparło się na ustaleniach poczynionych w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, bez uprzedniego wyjaśnienia okoliczności w zakresie przytoczenia bezpośredniej podstawy uchylenia decyzji z dnia 1 września 2005 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając w/w decyzję organu odwoławczego wyjaśnił, iż przepis art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Natomiast przepis art. 16 ust. 6 u.ś.r. wskazuje, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Nie jest sporne w judykaturze, iż z treści art. 16 ust. 6 u.ś.r. wynika, że istotą jego jest wyeliminowanie przypadków, w których zasiłek pielęgnacyjny mogłaby uzyskać osoba pobierająca już dodatek pielęgnacyjny. W sprawie bezsporne jest, iż od dnia 1 września 2005 roku skarżący pobierał zasiłek pielęgnacyjny na podstawie art. 16 ust. 1 u.ś.r. Świadczenie to zostało przyznane W.S. bezterminowo począwszy od dnia 1 września 2005 roku. Jednakże od dnia 1 stycznia 2007 roku skarżący, z uwagi na ukończenie 75 lat, uzyskał także prawo do dodatku pielęgnacyjnego, który był wypłacany wraz ze świadczeniem emerytalnym przez zakład emerytalny, czyli w niniejszej sprawie przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w [..]. Wobec tego, skoro organ pierwszej instancji w sprawie w sposób niewątpliwy ustalił, iż od dnia 1 stycznia 2007 roku skarżący uzyskał prawo do dodatku pielęgnacyjnego, prawidłowo ocenił, iż w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 16 ust. 6 u.ś.r. wykluczający możliwość jednoczesnego pobierania zarówno zasiłku pielęgnacyjnego, jak i dodatku pielęgnacyjnego. Fakt uzyskania prawa do dodatku pielęgnacyjnego i jego wypłacania potwierdza pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 28 stycznia 2014 roku, które załączone jest do akt administracyjnych. Ustalenia organów obu instancji w tym zakresie zatem są niewątpliwe i jako takie nie mogą być kwestionowane. W tej sytuacji organ pierwszej instancji decyzją z dnia 14 lutego 2014 roku uchylił - z dniem 1 stycznia 2007 roku - własną wcześniejszą decyzję o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w tym zakresie organ powołał przepis art. 163 K.p.a. w zw. z art, 32 ust. 1 u.ś.r. Stosownie do treści art. 163 K.p.a. organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 działu II, o ile przewidują to przepisy szczególne. Przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji. Taką podstawę stanowi wskazany w decyzji art. 32 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z jego treścią organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić decyzję ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że decyzja w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie rodzinne jest decyzją konstytutywną, kształtującą sytuację strony wyłącznie na przyszłość. Przepis ten nie daje natomiast podstaw do wstecznego określenia okresu, na który przyznano świadczenie, to jest do ponownego orzeczenia określającego inny (krótszy) okres uprawniający do pobierania świadczenia, niż wynikający z decyzji pierwotnej w sytuacji, gdy okres ten upłynął. W ocenie Sądu I instancji bezskuteczne są także zarzuty zmierzające do wykazania, iż organ nie dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, bowiem organ dokonał takowej oceny i ta ocena spełnia wymagania art. 6, art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zakres prowadzonego postępowania administracyjnego jest nierozerwalnie związany z przedmiotem tegoż postępowania. Wobec tego organ w sprawie powinien w sposób niewątpliwy ustalić, czy skarżący pobierając zasiłek pielęgnacyjny na mocy decyzji organu pomocy społecznej z dnia 30 września 2005 roku, uzyskał i pobierał dodatek pielęgnacyjny wypłacany łącznie ze świadczeniem emerytalnym. Taka okoliczność została w sprawie ustalona i nie jest kwestionowana przez stronę skarżącą. Inne okoliczności, jako pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcie, słusznie pozostały poza zakresem zainteresowania organów obu instancji. Zdaniem Sądu organy obu instancji - mimo wskazanego uchybienia skutkującego wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego - wykazały, iż skarżący nie powinien jednocześnie pobierać zasiłku i dodatku pielęgnacyjnego. Zakaz pobierania jednocześnie obu tych świadczeń wynika z treści art. 16 ust. 6 u.ś.r., którego treść była wyjaśniana w uzasadnieniach decyzji obu instancji. W sprawie nie doszło także do naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasady dwuinstancyjności, bowiem nie można upatrywać konieczności ponownego merytorycznego przeprowadzenia postępowania z obowiązkiem ponownego przeprowadzenia wszystkich dowodów w sprawie, jak zdaje się uważać autor skargi. W sprawie organy nie mogły naruszyć przepisu art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r., który stanowi o świadczeniu nienależnie pobranym, ponieważ jeszcze nie oceniały, czy w sprawie mamy do czynienia z takim świadczeniem. Skargę kasacyjną od wymienionego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych , dalej zwanej "u.s.r." albo "ustawą" w związku z art.163 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "K.p.a." poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że na gruncie powołanych przepisów nie ma możliwości uchylenia decyzji w przedmiocie świadczeń rodzinnych z mocą wsteczną i określenia uprawnienia do pobierania świadczenia za okres już miniony, 2) naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy , tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a w związku z art. 32 ust. 1 u.s.r. i art. 163 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu wskutek błędnego przejęcia, że ww. decyzja naruszała powołane przepisy prawa materialnego. Skarżące kasacyjnie Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażane są dwa przeciwstawne poglądy odnośnie możliwości uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z mocą wsteczną w oparciu o art. 32 ust. 1 u.s.r. Powołano wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2012 r. I OSK 1100/12, w którym wyrażono pogląd , że z faktu, iż decyzja wydawana na podstawie art. 32 ust. 1 u.s.r. ma charakter konstytutywny nie można wyprowadzać wniosku, że może wywierać ona wyłącznie skutki ex nunc. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 32 ust. 1 u.s.r. i art. 163 K.p.a należy uznać za nietrafny z następujących powodów. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona’ nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja o zmianie aibo uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne ma charakter konstytutywny. Decyzja taka powoduje zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu. Ponadto dominujący jest pogląd, że może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili jej wydania na przyszłość). Zgodzić się można ze stanowiskiem, które prezentuje skarżący kasacyjnie, że konstytutywny charakter decyzji nie zawsze musi oznaczać, iż decyzja taka powoduje powstanie, ustanie lub zmianę stosunku prawnego ze skutkiem od chwili jej wydania na przyszłość. W literaturze przedmiotu można zauważyć niejednolitość stanowisk w zakresie rozumienia istoty decyzji o charakterze konstytutywnym i ostrości podziału decyzji na konstytutywne i deklaratoryjne. Wyrażany jest także pogląd, że jedna decyzja administracyjna może zawierać elementy konstytutywne jak i deklaratoryjne (por.: J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Zakamycze 2005, s. 349-350; T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna, Zakamycze 2004, s.66-67). Niezależnie jednak od wskazanych powyżej wątpliwości co przydatności podziału decyzji administracyjnych na konstytutywne i deklaratoryjne i konsekwencji prawnych jakie z cech tych decyzji się wywodzi, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza art. 32 ust. 1 ustawy w kontekście systemowym a także celowościowym, nie daje podstaw do twierdzenia, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu może dotyczyć także zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z mocą wsteczną. W dacie orzekania przez organ odwoławczy art. 30 ust. 1 ustawy stanowił, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei według art. 30 ust. 5 ustawy nie można było wydać decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominujące jest stanowisko, że powołany art. 30 ustawy, składający się z jedenastu ustępów, stanowił między innymi podstawę do wydawania decyzji administracyjnych o uznaniu świadczeń za nienależne oraz decyzji o zwrocie nienależnych świadczeń. Zatem przyjęcie poglądu, że na podstawie art. 32 ustawy organ orzeka także w kwestii świadczeń już pobranych oznaczałoby, że w dwóch decyzjach organ rozstrzygałby, w jakimś zakresie, w tym samym przedmiocie - braku podstaw do pobierania świadczenia. Przyjęcie więc takiej wykładni jest nieuzasadnione, gdyż prowadziłoby do założenia nieracjonalności prawodawcy i przyzwolenia na dwukrotnie orzekanie w odrębnych decyzjach w tym samym przedmiocie. Brak jest więc podstaw, by w trybie art. 32 ust. 1 ustawy uchylać lub zmieniać decyzję pierwotną z mocą wsteczną (ex tunc) Skoro bezzasadny okazał się podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 u.s.r. to tym samym za nieskuteczny należało uznać także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. w zw z art. 32 ust. 1 u.s.r. i art. 163 K.p..a. poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, bowiem uchylając tę decyzję Sąd I instancji wskazał jedynie na błąd wykładni powołanego przepisu art. 32 u.s.r. Z tych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło