IV SA/Wr 777/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem złożonym w dniu 27 października 2017 r. Z. R. (zwany dalej stroną lub skarżącym) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisane w sentencji, postanowienie "Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W.", wydaną z upoważnienia Prezydenta W. Skarżący wystąpił również o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi podkreślając, że organ błędnie pouczył go o przysługujących środkach odwoławczych. Zażądał ponadto uzupełnienia orzeczeń o dodatkowe pouczenie o prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego, przeprowadzenia mediacji, a także zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że strona została prawidłowo pouczona o przysługujących jej środkach zaskarżenia od wydanych przez ten organ postanowień, w tym także o trybie i terminie ich wniesienia. Nie było zatem podstaw do uznania, że organ dopuścił się naruszenia jakichkolwiek przepisów w tym zakresie, co prowadzić powinno do wniosku, że przedmiotową skargę jako niedopuszczalną i wniesioną po upływie terminu należało odrzucić. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W niniejszej sprawie skarżący określił jako przedmiot zaskarżenia postanowienie "Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W." z dnia 21 listopada 2016 r., nr [...]. Wskazane rozstrzygnięcie zawierało – wbrew twierdzeniom skarżącego – prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia w postaci zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Jak wynika z przywołanych na wstępie przepisów ustawy procesowej możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego uzależniona jest m.in. od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w administracyjnym toku instancji. Oznacza to, że strona winna wpierw wykorzystać drogę postępowania administracyjnego, by następnie móc zainicjować postępowanie sądowe, którego przedmiotem będzie wówczas rozstrzygnięcie organu drugiej instancji. Należy bowiem podkreślić, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega jedynie akt administracyjny (decyzja bądź postanowienie) ostateczny, czyli wydany w postępowaniu drugoinstancyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 392/11, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie skarżący zatem, aby zakwestionować zaskarżone postanowienie winien był w pierwszej kolejności wnieść zażalenie w ustawowym terminie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. Następnie zaś miał prawo zakwestionować wydane przez Kolegium postanowienie w drodze skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mając zatem na uwadze przywołane okoliczności należało stwierdzić, że skarga wniesiona na postanowienie organu pierwszej instancji okazała się niedopuszczalna. W związku z tym Sąd zobowiązany był do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stanowiącego o konieczności odrzucenia skargi, o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszego postanowienia. W takiej sytuacji nie było już potrzeby odrębnego rozpatrzenia pozostałych, wynikających ze skargi i z nią ściśle związanych żądań, obejmujących kwestię postępowania mediacyjnego, uzupełnienia rozstrzygnięcia organu pomocy społecznej, czy w końcu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z racji braku możliwości zaskarżenia przedmiotowego postanowienia do sądu administracyjnego, termin ten bowiem skarżącemu w ogóle nie przysługiwał, a więc nie mógł on również rozpocząć swojego biegu. Jednocześnie trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze niedopuszczalnej, podlegającej odrzuceniu. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia. Marginalnie trzeba przy tym zauważyć, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej – na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. – nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.