III SA/Wa 916/17
WyrokWSA w Warszawie2018-01-17
Skład orzekający: Piotr Przybysz, Beata Sobocha, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny i organ odwoławczy są związane stanowiskiem wierzyciela w kwestii zarzutów dotyczących nieistnienia lub przedawnienia obowiązku zapłaty abonamentu RTV, a jeśli tak, to czy sąd administracyjny może badać prawidłowość tego stanowiska?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny i organ odwoławczy są związane stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów dotyczących nieistnienia lub przedawnienia obowiązku zapłaty abonamentu RTV, zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd administracyjny rozpoznający skargę na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów jest natomiast uprawniony do kontroli prawidłowości stanowiska wierzyciela.Stan faktyczny
Skarżący J.K. kwestionował postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty abonamentu RTV, argumentując, że nigdy nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2009 r. do kwietnia 2014 r.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. ("DIS") postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r., nr 1401-EA-3.511.3.374.2016.JO, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. ("NUS") z dnia [...] listopada 2016r., nr [...], w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
NUS prowadził postępowanie egzekucyjne wobec J.K. ("Skarżący", "Strona") na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia 12 maja 2014r., wystawionych przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, obejmujących zaległości z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od 01.2009r. do 04.2014r. w łącznej kwocie należności głównej 1.138,00 zł plus należne odsetki za zwłokę.
W celu realizacji należności objętych w/w tytułem wykonawczym, NUS, działając jako organ egzekucyjny, na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm., dalej "u.p.e.a."), zawiadomieniem nr [...] z dnia 20 lutego 2015r., dokonał czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. w L. Przedmiotowe zawiadomienie doręczone zostało dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 2 marca 2015r., natomiast Stronie wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 6 marca 2015r. W odpowiedzi, pismem z dnia 5 marca 2016r. Bank poinformował, że na rachunku Zobowiązanego brak jest środków na zaspokojenie pełnej należności wynikającej z zajęcia. Następnie, zawiadomieniem z dnia 10 marca 2015r., nr [...], dokonano zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-37 za 2014r. u NUS, z którego uzyskano kwotę 334,00 zł, która tylko częściowo pokryła obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych. W dniu 6 kwietnia 2016r. [...] S.A. przekazał na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 1.688,74 zł, realizując w całości zajęcie i tym samym egzekucja została zakończona.
Pismem z dnia 12 marca 2015r. pełnomocnik Strony –r. pr. T.K. wniósł zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zarzutów wskazał nieistnienie obowiązku zapłaty abonamentu rtv przez Skarżącego, który nie dokonywał rejestracji odbiornika radiofonicznego ani telewizyjnego, a zatem nie powstał wobec niego obowiązek uiszczenia opłaty. Ponadto podniósł zarzut przedawnienia egzekwowanej wierzytelności z uwagi na fakt, że Skarżący został poinformowany o zastosowaniu środka egzekucyjnego dopiero w dniu 6 marca 2015r.
NUS pismem nr [...] z dnia 24 marca 2015r. przekazał zarzuty do wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A.
W odpowiedzi wierzyciel postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. uznał za bezprzedmiotowe roszczenie objęte tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] oraz utrzymał w mocy tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...]. Po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 8 września 2015r. wniesionego przez pełnomocnika Strony, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2016r. utrzymał w mocy postanowienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015r., informując jednocześnie, iż powyższe postanowienie jest ostateczne. Wierzyciel podkreślił, iż obowiązek rejestracji odbiorników rtv oraz opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego dnia po dokonaniu rejestracji i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca następującego po miesiącu, w którym zgłoszono uprawnienia do zwolnienia z opłat rtv. Wierzyciel stwierdził, że Skarżący dokonał w dniu 2 kwietnia 1996r. rejestracji odbiorników rtv i otrzymał książeczkę opłat. Natomiast w wyniku zmiany przepisów dotyczących rejestracji odbiorników Poczta Polska S.A. nie anulowała zgłoszonych wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym, o czym Strona została poinformowana zawiadomieniem wysłanym w dniu 18 sierpnia 2008r. Nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru w/w zawiadomienia, a Poczta Polska nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej powyższe zawiadomienie, co pozwalało przyjąć, że zostało skutecznie doręczone. Zatem wierzyciel uznał za bezzasadny zarzut nieistnienia obowiązku.
NUS po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, wydał w dniu [...] lipca 2016r. postanowienie nr [...], którym uznał za bezzasadne zarzuty nieistnienia oraz przedawnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] z dnia 12 maja 2014r. oraz uznał za zasadny zarzut dotyczący przedawnienia obowiązków wykazanych w tytułach wykonawczych od nr [...] do nr [...].
Pismem z dnia 8 sierpnia 2016r. pełnomocnik Strony złożył zażalenie na postanowienie NUS w części dotyczącej uznania za bezzasadne zarzutów nieistnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...].
Po rozpatrzeniu zażalenia Strony, DIS postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2016r. uchylił postanowienie NUS nr [...] z dnia [...] lipca 2016r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ nadzoru stwierdził, że przedstawione rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego nie odpowiada jednoznacznej treści art. 34 § 4 u.p.e.a., ponieważ uznając za zasadny zarzut dotyczący przedawnienia obowiązków wykazanych w tytułach wykonawczych od nr [...] do nr [...] NUS nie zawarł rozstrzygnięcia w kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał zatem, że rozpoznając ponownie sprawę, organ egzekucyjny powinien wydać postanowienie odpowiadające wymogom art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego w części, w jakiej zarzut został uznany za zasadny.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2016r. NUS uznał za bezzasadne zarzuty nieistnienia oraz przedawnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...]. Ponadto uznał za zasadny zarzut dotyczący przedawnienia obowiązków wykazanych w tytułach wykonawczych od nr [...] do nr [...] i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułów wykonawczych. W postanowieniu organ egzekucyjny oparł się o treść wiążącego stanowiska wierzyciela.
Nie godząc się z treścią powyższego rozstrzygnięcia, pełnomocnik Strony, pismem z dnia 28 listopada 2016r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie NUS w części dotyczącej uznania za bezzasadne zarzutów nieistnienia oraz przedawnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...].
DIS po rozpatrzeniu zażalenia i argumentów w nim zawartych, przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. utrzymał w mocy postanowienie NUS.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że sam fakt, że Strona kwestionuje postanowienie NUS, nie stanowi o naruszeniu przepisów prawa. Należy bowiem podkreślić, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględniania zarzutów i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela.
DIS wskazał, że organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, również jest związany stanowiskiem wierzyciela.
Odnosząc się do zarzutu braku prawidłowego zawiadomienia Strony o nadaniu numeru identyfikacyjnego stanowiącego dowód zarejestrowania odbiorników rtv, DIS stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Podkreślił, że Poczta Polska S.A. nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników rtv, a jedynie, zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym.
Ponadto zdaniem DIS, Poczta Polska S.A. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesianie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do w/w rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta. Powyższe czyniło zdaniem organu odwoławczego zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Jak wynika natomiast ze znajdującej się w aktach sprawy wypowiedzi wierzyciela, takie zawiadomienie zostało wysłane Stronie w dniu 18 sierpnia 2008r. Wprawdzie Poczta Polska S.A. nie dysponuje dowodem doręczenia tego pisma, jednakże nie oznacza to samo w sobie naruszenia nałożonego obowiązku.
DIS wskazał, że na wierzycielu nie ciążył obowiązek wykazania, że Strona została skutecznie powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Nawet jego brak nie stanowi zdaniem organu odwoławczego okoliczności zwalniającej użytkownika odbiornika rtv od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy i nie wymaga konkretyzacji w formie decyzji, ani dowodu doręczenia powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego
Pismem z dnia 26 stycznia 2017r., Skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył postanowienie opisane w komparycji niniejszego wyroku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono obrazę przepisów art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych, a także w związku z § 3 pkt 2 oraz § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, w sytuacji, w której Skarżący nigdy nie otrzymał dowodu zarejestrowania odbiorników rtv, a co za tym idzie - nie powstał w stosunku do niego ustawowy obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej w latach 2010 - 2014, a jednocześnie w toku postępowania nie zostało wykazane, że w okresie objętym zarzutami Skarżący posiadał odbiorniki radiofoniczne lub telewizyjne w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.
W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy przy tym podkreślić (mając na uwadze stanowisko Skarżącego i jego wnioski zawarte w skardze), że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (wyrok NSA z 6 lutego 2008r. sygn. akt II FSK 1665/06, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej w skrócie CBOSA), zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej (organy podatkowe) albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Innymi słowy - ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.
Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów nieistnienia obowiązku zapłaty abonamentu rtv.
Zdaniem Skarżącego nie powstał w stosunku do niego ustawowy obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej w latach 2010 - 2014, ponieważ nie został on powiadomiony o nadaniu mu indywidualnego numeru rejestracyjnego. Ponadto zarzuca, że w toku postępowania nie zostało wykazane, że w okresie objętym zarzutami Skarżący posiadał odbiorniki radiofoniczne lub telewizyjne w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.
Organ egzekucyjny twierdzi, że jest związany stanowiskiem wierzyciela w odniesieniu do zarzutów wniesionych przez Skarżącego, dlatego nie był uprawniony do podważenia ustaleń wierzyciela w tym zakresie. Stanowisko to zaaprobował organ nadzoru.
Rację w sporze dotyczącym związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów należy przyznać organowi egzekucyjnemu i organowi nadzoru. Przede wszystkim wskazać należy, że nadal obowiązuje art. 34 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny nie może zatem dokonać merytorycznej oceny zasadności zarzutów wniesionych na powyższych podstawach.
Wyłączenie spod kognicji sądów administracyjnych postanowień wierzyciela w sprawie zarzutów nie oznacza, że zobowiązany został pozbawiony prawa do sądu w tego rodzaju sprawach. Wskazać należy, że zobowiązany nadal może wnieść skargę na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów i w ramach takiej skargi może kwestionować prawidłowość stanowiska wierzyciela, które dla organu egzekucyjnego stanowi rozstrzygnięcie kwestii wstępnej.
Z kolei Sąd rozpoznając skargę na postanowienie w sprawie zarzutów jest uprawniony do dokonania kontroli prawidłowości stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt pkt 1-5 i 7 u.p.e.a.
Skarżący wniósł zarzut nieistnienia oraz przedawnienia egzekwowanego obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt pkt 1 u.p.e.a. W skardze do sądu podtrzymał jedynie zarzut nieistnienia obowiązku.
Dokonując kontroli zgodności z prawem stanowiska wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005r. Nr 85, poz. 728 z późn. zm.), dalej: "ustawa abonamentowa", na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie rejestracyjne, zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej – w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 tego rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej, niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Obowiązek powiadomienia nie jest przy tym równoznaczny z koniecznością posiadania dowodu doręczenia pisma stronie. Prawodawca nie wprowadził obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego, konieczne było posiadanie przez operatora dowodu doręczenia zawiadomienia o jego nadaniu. Takiej zależności cytowane przepisy nie wprowadzają. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (zob. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016r., sygn. akt II GSK 913/15, dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).
Skarżący nie kwestionuje twierdzenia wierzyciela, że Skarżący w dniu 2 kwietnia 1996r. dokonał rejestracji odbiorników rtv, w wyniku czego otrzymał książeczkę opłat stanowiącą dowód zarejestrowania używanych odbiorników. Skarżący nie twierdzi też, że później złożył w placówce Poczty Polskiej na stosownym formularzu oświadczenie o zaprzestaniu używania odbiorników rtv. Należy zatem przyjąć, że w latach 2010-2014 Skarżący posiadał zarejestrowane odbiorniki rtv. Z faktu zarejestrowania odbiorników rtv wypływa obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej. Obowiązku tego nie niweczy niedoręczenie lub brak dowodu doręczenia Skarżącemu przez operatora publicznego indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Dla istnienia tego obowiązku nie ma również znaczenia kwestia posiadania lub nieposiadania zdatnych do użytku odbiorników rtv. Jeżeli bowiem dana osoba nie posiada już odbiorników rtv, to powinna to zgłosić Poczcie Polskiej, w wyniku czego przestałby na tej osobie ciążyć obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. Brak takiego zgłoszenia oznacza zatem, że Poczta Polska jest uprawniona do przyjęcia, że dana osoba nadal posiada odbiorniki rtv. Nie można w konsekwencji zaaprobować poglądu Skarżącego, że w toku postępowania powinno zostać wykazane, że w spornym okresie posiadał on odbiorniki radiofoniczne lub telewizyjne w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.
Skarżący wywodzi, że skoro nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, to tym samym z dniem 13 grudnia 2008r. dotychczasowy dowód zarejestrowania odbiorników rtv w formie imiennej książeczki opłat przestał pełnić tę funkcję i nie ma podstawy prawnej dla poboru opłaty abonamentowej.
Wskazać należy, że jakkolwiek rzeczywiście z dniem 13 grudnia 2008r. imienne książeczki opłat przestały pełnić funkcję dowodu zarejestrowania odbiorników rtv, to nie jest to równoznaczne z anulowaniem wcześniej dokonanych rejestracji odbiorników rtv. Tak więc na posiadaczach zarejestrowanych odbiorników rtv nadal ciąży obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej, ale wpłat mogą oni dokonywać w inny sposób – wykorzystując indywidualny numer identyfikacyjny, a nie z wykorzystaniem imiennej książeczki opłat.
Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010r., K 24/08, OTK-A z 2010r. Nr 3, poz. 22 - część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Obowiązek ten ustaje w wyniku wyrejestrowania odbiorników rtv, ale nie w wyniku nieotrzymania przez abonenta indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010r.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że na Skarżącym ciążył obowiązek uiszczania opłat abonamentowych także po dniu 13 grudnia 2008r. Wskazać w tym miejscu należy, że do przedawnienia opłat abonamentowych stosować należy art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej - zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Decydujące w tym zakresie znaczenie ma charakter opłaty abonenckiej, a ten został określony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010r., sygn. akt K 24/08 (OTK-A 2010/3/22). Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, jednym z obowiązków ciążących z mocy Konstytucji na "każdym" jest ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji), natomiast nakładanie danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy (art. 217). Wyrażenie "ciężary i świadczenia publiczne" ma najszerszy zakres znaczeniowy, z kolei "daniny publiczne" są kategorią "świadczeń publicznych". Daniny te, to świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych, a zaliczają się do nich podatki, rozmaite opłaty oraz cła, a także abonament RTV (patrz: pkt VI.1.4. uzasadnienia).
Ustalenia Trybunału pozwalają zatem przenieść rozważania dotyczące opłaty za abonament na grunt prawa daninowego, a konkretnie podstawowego dla tej materii aktu prawnego rangi ustawowej, jakim jest Ordynacja podatkowa. Przepis art. 2 tej ustawy regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy, niż wymienione w § 1 pkt 1 ustawy (czyli organy podatkowe).
Objęcie opłaty za abonament przepisem art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej oznacza, że do tej opłaty stosuje się przepisy działu III tej ustawy. W rozpatrywanej sprawie oznacza to, że stosuje się także art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, który odnosi się do biegu terminu przedawnienia zobowiązania powstającego z mocy prawa. Pogląd ten znajduje tym bardziej uzasadnienie, że obowiązek ponoszenia tej daniny publicznej powstaje z mocy prawa, po wystąpieniu zdarzenia, jakim jest rejestracja odbiornika.
Sąd mając powyższe na uwadze stwierdza, że stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych przez Skarżącego nie narusza prawa.
W związku z powyższym za niezasadne uznać należało zarzuty podniesione w skardze.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło