I OZ 527/18

Dnia 07 czerwca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 07 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2018 r. o sygn. akt IV SA/Wa 3053/17 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E.P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Decyzją z dnia 27 lipca 2017 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. W dniu 23 października 2017 r. (data stempla pocztowego k. 9) pełnomocnik skarżącej wniósł za pośrednictwem organu administracji publicznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie. W dniu 27 września 2017r. (data stempla pocztowego k. 14) pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 lipca 2017 r. Wniosek uzasadnił nieprawidłowym doręczeniem przez Pocztę Polską ww. decyzji. W dniu 14 grudnia 2017 r. uczestnik postępowania C.. reprezentowane przez radcę prawnego zaoponowało przeciw wnioskowi o przywrócenie terminu do złożenia skargi wskazując, że skarżąca równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu nie wniosła skargi naruszając tym samym art. 87 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 stycznia 2018 r. o sygn. akt IV SA/Wa 3053/17 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Rozpatrując w pierwszej kolejności spełnienie, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie siedmiodniowym, od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, Sąd ten uznał, że pełnomocnik skarżącej nadając w dniu 27 września 2017 r. wniosek o przywrócenie terminu zachował ten termin. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, siedmiodniowy termin należy liczyć od dnia zapoznania się przez pełnomocnika strony z aktami administracyjnymi, tj. od dnia 20 września 2017 r. To w tym dniu pełnomocnik powziął wiedzę o uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z uwagi na wniesienie skargi w dniu 23 października 2017 r. należy stwierdzić natomiast, że pełnomocnik skarżącej nie dopełnił wymogu wynikającego z art. 87 § 4 p.p.s.a. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku Sąd dokonał oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie, mając na względzie, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, pełnomocnik skarżącej nie wykazał okoliczności potwierdzających brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 lipca 2017 r., a brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Pełnomocnik skarżącej domaga się bowiem przywrócenia terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję kwestionując w istocie prawidłowość doręczenia mu przesyłki zawierającej tę decyzję. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy potwierdzenia odbioru tej przesyłki została ona wysłana przez organ odwoławczy do pełnomocnika skarżącej na prawidłowy adres i z uwagi na jej awizowanie w dniach 3 i 11 sierpnia 2017 r. została ona uznana za skutecznie doręczoną w dniu 17 sierpnia 2017 r. Doręczenie takie było możliwe w świetle art. 44 k.p.a. Dokonanie doręczenia w trybie art. 44 § 4 k.p.a., stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Fikcja doręczenia na podstawie powołanego przepisu, w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Przedstawione z kolei przez pełnomocnika skarżącej okoliczności nie obalają domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 44 k.p.a. W ocenie Sądu Wojewódzkiego w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. Zwykłe oświadczenie strony, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło nie jest wystarczające do obalenia domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2015 r. II OZ 863/15). Z uwagi na to, że analiza akt sprawy potwierdza prawidłowość danych zawartych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a pełnomocnik skarżącej nie przedłożył żadnych dokumentów na uprawdopodobnienie okoliczności uchybienia w pracy listonosza należało zatem uznać, że doręczenie zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 lipca 2017 r. w sposób zastępczy, określony w art. 44 k.p.a., było skuteczne. Ponadto, w ocenie Sądu Wojewódzkiego na uwagę zasługiwało stanowisko uczestnika postępowania – C. Uczestnik wskazał, że pełnomocnik skarżącej nie powiadomił organu odwoławczego jak i Sądu o nowym adresie do doręczeń (ul. [...]), którym pełnomocnik posługiwał się już co najmniej od dnia 20 września 2017 r. (zapoznanie z aktami). Adres ten figuruje na stronie kancelarii pełnomocnika i w Krajowym Rejestrze Sądowym. Powyższe może świadczyć o tym, że pełnomocnik nie dopełnił obowiązku o którym mowa w art. 41 § 1 k.p.a, a tym samym dopuścił się niedbalstwa. Na potwierdzenie powyższego, zdaniem Sądu przemawia także fakt, że wezwanie skierowane w dniu 29 listopada 2017 r. do pełnomocnika na wskazany adres podany w skardze zostało po dwukrotnym awizowaniu zwrócone jako niepodjęte. W świetle zatem przedstawionych okoliczności Sąd Wojewódzki, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia skargi, bowiem nie spełniono łącznie przesłanek określonych w 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Warszawie wywiodła Ewa Przesmycka reprezentowana przez pełnomocnika, podnosząc zarzut naruszenia art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i bezzasadną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi pomimo wykazania i uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminu oraz dołożenia należytej staranności w dochowaniu terminu na jej wniesienie. W uzasadnieniu zażalenia zakwestionowano, że próba doręczenia przesyłki przez listonosza miała miejsce, w tym że pozostawiono awizo. Podniesiono, że we wniosku zwrócono się o przeprowadzenie dwóch dowodów: (1) złożenie przez Wojewodę Mazowieckiego jako nadawcę przesyłki reklamacji, która pozwoliłaby wyjaśnić okoliczności braku przesłanek do awizacji i braku samej awizacji; (2) zobowiązanie odpowiedniego Urzędu Pocztowego do wskazania danych doręczyciela, który rzekomo nie miał możliwości doręczenia przesyłki w dniu 3 sierpnia 2017 r. i który rzekomo w tym dniu pozostawił awizo oraz przesłuchanie go na te okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wyjaśnił juz to Sąd Wojewódzki w myśl art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a"), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 83 § 3 p.p.s.a. oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Prawidłowo też Sąd pierwszej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione warunki doręczenia zastępczego zaskarżonej decyzji, określone w art. 44 k.p.a. W myśl przepisu art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, pismo przechowuje się przez okres 14 dni w placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego albo pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. W świetle art. 44 § 2 k.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy potwierdzić należy, że z adnotacji znajdujących się na kopercie zwróconej do organu oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji wynika, że z powodu niemożliwości doręczenia pełnomocnikowi strony przesyłki w dniu 3 sierpnia 2017 r. w oddawczej skrzynce odbiorczej umieszczono zawiadomienie o postawieniu na okres 14 dni przesyłki do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym. Z powodu niepodjęcia przesyłki awizowano ją powtórnie w dniu 11 sierpnia 2017 r. Z uwagi na nieodebranie przesyłki z upływem 14 dnia, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia z dniem 17 sierpnia 2017 r. nastąpiło doręczenie zastępcze ww. decyzji pełnomocnikowi strony. Prawidłowo Sąd Wojewódzki potwierdził, że od daty na zawiadomieniu należy liczyć 14-dniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. Natomiast odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałego domniemania. Tak więc, decyzja z dnia 27 lipca 2017 r. została doręczona pełnomocnikowi strony prawidłowo w dniu 17 sierpnia 2017 r. w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 k.p.a. Termin do złożenia skargi upłynął zatem z dniem 18 września 2017 r. (z uwagi na to, że ostatni dzień terminu, tj. 16 września 2017 r. przypadał na sobotę – art. 83 § 2 p.p.s.a.). Natomiast pełnomocnik skarżącej wniósł skargę do Sądu Wojewódzkiego w dniu 23 października 2017 r. Prawidłowa jest zatem konstatacja, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła skargę po terminie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej, jak słusznie zauważył Sąd, uchybiono art. 87 § 4 p.p.s.a., jednak ów brak formalny (zob. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2013 r., I OZ 93/13) został usunięty przez wnioskodawcę bez wezwania. W niniejszej sprawie strona składająca zażalenie kwestionuje skuteczność doręczenia zastępczego, jak też okoliczność pozostawienia awizo przez listonosza. Jednocześnie składa wnioski dowodowe. Godzi się jednak wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem przedmiotem żądania strony składającej zażalenie jest żądanie przeprowadzenie przez sąd administracyjny innych dowodów, niż dowód z dokumentu, a zatem żądanie to nie jest możliwe do zrealizowania przez sąd administracyjny. Zaznaczyć jednocześnie należy, że przyjęcie optyki strony składającej zażalenie, że do obalenia domniemania z art. 44 § 4 k.p.a. wystarczy oświadczenie, iż listonosz nie doręczył decyzji, prowadziłoby do niemożliwości przyjęcia doręczenia zastępczego, a zatem nieskuteczności art. 44 k.p.a. Stąd nie może być zaakceptowane w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., II OZ 863/15). Jednocześnie sam pełnomocnik skarżącej nie zwrócił się do operatora pocztowego o wyjaśnienie sytuacji, przedstawiając negatywne konsekwencje jakie przypisuje zaniechaniu listonosza, co mógł uczynić niezależnie od instytucji reklamacji. Przy tym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadne jest stanowisko pełnomocnika skarżącej, że nie przysługuje mu prawo do reklamacji. Zgodnie bowiem z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo pocztowe w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej prawo wniesienia reklamacji przysługuje adresatowi w przypadku gdy gdy przesyłka pocztowa zostanie doręczona adresatowi, co w świetle adnotacji operatora miało miejsce. Godzi się też odnotować, że okoliczności negatywne mogą być niekiedy udowodnione (np. przez monitoring, jeżeli by istniał i obejmował skrzynkę pocztową). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a co za tym idzie – podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.