III SA/Łd 1013/17

Dnia 18 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant pomocnik sekretarza Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na kategorię B prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2017r., poz. 978, ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] o unieważnieniu egzaminu państwowego (część praktyczna) na kategorię B prawa jazdy, przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...] przez egzaminatora J. K., w którym w dniu 14 kwietnia 2017 r. uczestniczył S. J. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] orzekł o unieważnieniu egzaminu państwowego (część praktyczna) na kategorię B prawa jazdy, przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...] przez egzaminatora J. K., w którym w dniu 14 kwietnia 2017 r. uczestniczył S. J. Organ I instancji stwierdził, że egzamin przeprowadzony był w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. W odwołaniu od tej decyzji J. K. wskazał, że negatywny wynik przeprowadzonego w dniu 14 kwietnia 2017 r. egzaminu wynikał z dwukrotnie nieprawidłowo wykonanego tego samego zadania egzaminacyjnego, tj. przejazdu przez skrzyżowanie oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu, przy czym błędne wykonanie drugiego zadania egzaminacyjnego polegało na nie włączeniu przez S. J. kierunkowskazu na skrzyżowaniu. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ II instancji podniósł przy tym, że podjęta przez organ I instancji decyzja na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nie należy do kategorii decyzji uznaniowych. W w związku z tym, organ administracji publicznej, stosując przepisy ustawy o kierujących pojazdami obowiązany jest do jej wydania, gdy mają miejsce łącznie dwie przesłanki, tj.: egzamin przeprowadzony został w sposób niezgodny z przepisami ustawy; ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik tego egzaminu. Odnośnie zasad przeprowadzania egzaminów organ II instancji wskazał na § 23 ust. 1 pkt 2 lit. a), § 28 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz tabelę nr 7 załącznika nr 2 w pozycji nr 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. poz. 232, ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 24 lutego 2016 r. oraz stwierdził, że dwukrotne nieprawidłowe wykonanie zadania egzaminacyjnego skutkuje negatywnym wynikiem egzaminu. Za niesporne organ II instancji uznał, że egzaminator prawidłowo – jako negatywne – ocenił pierwszą próbę realizacji zadania egzaminacyjnego, polegającą na niezastosowaniu się do znaku "stop" (około godz. 15:14:11 według czasu rejestratora obrazu i dźwięku). Jednocześnie organ II instancji za nieprawidłową uznał dokonaną przez skarżącego negatywną ocenę wykonanego przez S. J. zadania egzaminacyjnego (drugą próbę realizacji zadania egzaminacyjnego), co miało mieć miejsce około 15:15:44 (według czasu rejestratora obrazu i dźwięku). Organ II instancji podzielił przy tym stanowisko organu I instancji, że przy tak istniejącym oznakowaniu skarżący miał prawo domniemywać, iż poruszając się drogą z pierwszeństwem nie zmienia kierunku jazdy na skrzyżowaniu i w związku z tym nie ma obowiązku sygnalizować takiego manewru. W konsekwencji tego organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że w trakcie egzaminu miało miejsce wyłącznie jednokrotne nieprawidłowe wykonanie przez S. J. zadania egzaminacyjnego, określonego w poz. 6 tabeli nr 7 załącznika nr 2 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. – przejazd przez skrzyżowania oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu. Organ II instancji podkreślił przy tym, że § 28 ust. 1 pkt 2 lit. a wskazanego rozporządzenia nie wiąże skutku w postaci negatywnego wyniku egzaminu, bowiem skutek taki wywołuje dopiero dwukrotne nieprawidłowe wykonanie tego samego zadania egzaminacyjnego. Rozpatrywany stan faktyczny wypełnia również drugą z wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami przesłankę, że ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik tego egzaminu. W skardze na powyższą decyzję J. K. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji całości z powodu naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, przy zaniechaniu przeprowadzenia z urzędu dowodu z przesłuchania egzaminatora; - art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez podtrzymanie decyzji organu I instancji unieważniającej część praktyczną egzaminu na prawo jazdy kategorii B pomimo braku wystąpienia uchybień przepisom prawa w zakresie sposobu przeprowadzenia egzaminu. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w dniu 14 kwietnia 2017 r. przeprowadził w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...] egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii B z S. J. Osoba egzaminowana uzyskała wynik egzamin negatywny, a jego podstawą było dwukrotne nieprawidłowe wykonanie zadania nr 6 z tabeli nr 7 załącznika nr 2 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r., czyli przejazd przez skrzyżowania oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu (znak A-7, B-20, D-1 oraz w połączeniu z tabliczkami T-6a i T-6c) określonymi w przepisach w sprawie znaków i sygnałów drogowych. Pierwszy błąd osoba egzaminowana popełniła na skrzyżowaniu ul. A. i Alei B. (godz. 15:14:11 według rejestratora obrazu i dźwięku). Polegał on na niezastosowaniu się do umieszczonego tam znaku "stop", co narusza art. 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych. Drugi błąd miał miejsce o godzinie 15:15:44 i polegał na braku sygnalizacji zmiany kierunku jazdy na skrzyżowaniu. Zgodnie z artykułem 22 pkt 5 ustawy Prawo ruchu drogowym kierujący pojazdem jest obowiązany zawczasu i wyraźnie sygnalizować zamiar zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu oraz zaprzestać sygnalizowania niezwłocznie po wykonaniu manewru. W tym momencie na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 2 lit a rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. osoba egzaminowe uzyskuje wynik negatywny. Niezwłocznie zgodnie z art. 27 pkt 6 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. poinformował S. J. o popełnionym błędzie i negatywnym wyniku egzaminu. Zdaniem skarżącego rozważania, czy sytuacja miała miejsce na skrzyżowaniu, czy skrzyżowanie było prawidłowo oznakowane nie mają żadnego wpływu na błąd popełniony przez osobę egzaminowaną. Zgodnie z art. 22 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym każda zmiana kierunku jazdy musi być sygnalizowana, a oznakowanie skrzyżowania znakami drogowymi A-7, B-20, D-1 czy D-2 regulują tylko pierwszeństwo. Egzamin przeprowadzony został zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie znajduje więc uzasadnienia zastosowanie art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2012r. poz.270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017r. poz.1260 ze zm.) dalej p.r.d., ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017r. poz. 978 ze zm.), dalej u.k.p., rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz.U. 220 poz.2181 ze zm.), rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U. z 2016r. poz.232 ze zm.). Zgodnie z treścią art.72 ust.1 u.k.p. marszałek województwa w drodze decyzji administracyjnej unieważnia egzamin państwowy jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. W myśl art.22 ust.5 p.r.d. kierujący pojazdem jest obowiązany zawczasu i wyraźnie sygnalizować zamiar zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu oraz zaprzestać sygnalizowania niezwłocznie po wykonaniu manewru. Zgodnie z treścią § 23 ust.1 pkt.2a rozporządzenia z 24 lutego 2016r. część praktyczna egzaminu państwowego polega na wykonaniu, zgodnie z przepisami ruchu drogowego i techniką kierowania pojazdem, w ruchu drogowym zadań egzaminacyjnych: a) obejmujących, z zastrzeżeniem § 24 i § 25, co najmniej zadania określone w tabeli: – nr 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia - w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy, – nr 9 załącznika nr 2 do rozporządzenia - w zakresie pozwolenia, W myśl § 28 ust.1 pkt.2a wymienionego rozporządzenia osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego, jeżeli: a) dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne, Zgodnie z treścią załącznika nr 2 do rozporządzenia z 24 lutego 2016r. tabela nr 7 poz.6 jednym z zadań egzaminacyjnych jest przejazd przez skrzyżowanie oznakowane znakami ustalającymi pierwszeństwo przejazdu (znak A -7, B – 20, D -1 oraz w połączeniu z tabliczkami T – 6a i T – 6c) określonymi w przepisach w sprawie znaków i sygnałów drogowych. W myśl załącznika nr 1 do rozporządzenia z 3 lipca 2003r. ustęp 5.2.1.1. jeżeli droga z pierwszeństwem zmienia kierunek na skrzyżowaniu to pod znakiem D -0 1 umieszcza się tabliczkę T -6a (rys.5.2.1.2.) zgodnie z zasadami określonymi w punkcie 5.2.1.3. Z przepisu art.72 ust.1 pkt.2 u.k.p. wynika, że można unieważnić egzamin państwowy po spełnieniu łącznie dwóch następujących przesłanek: po pierwsze gdy egzamin państwowy został przeprowadzony w sposób niegodny z przepisami ustawy oraz po drugie gdy ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik tego egzaminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że pojęcie "przepisy ustawy", o którym mowa w art.72 ust.1 pkt.2 u.k.p. obejmuje także inne przepisy zawarte w aktach wykonawczych do ustawy (w szczególności w rozporządzeniach) zaś niezgodność z przepisami traktować trzeba jako uchybienie tak materialne jak i procesowe. Nadto uchybienie musi mieć charakter istotny a więc wpływać na wynik egzaminu czyli przesądzać o jego wyniku (por. wyrok NSA z 17 maja 2017r. w spr. I OSK 2213/16). W niniejszej sprawie w dniu 14 kwietnia 2017r. S. J. uzyskał negatywny wynik egzaminu państwowego w części praktycznej z powodu nieprawidłowego wykonania zadania egzaminacyjnego w dwóch następujących sytuacjach: 1.) niezastosowanie się do znaku "stop" przy przejeździe przez skrzyżowanie 2.) brak sygnalizacji kierunkowskazem zmiany kierunku jazdy na skrzyżowaniu Ad 1) Sytuacja ta miała miejsce o godz.15:14:11 według rejestratora obrazu i dźwięku i nie jest ona kwestionowana przez strony ani przez osobę egzaminowaną. S. J. przejeżdżając przez skrzyżowanie faktycznie nie zastosował się do znaku zakazu B-20 ("stop") oraz do linii bezwarunkowego zatrzymania – stop- P-12. Przejechał on przez skrzyżowanie nie zatrzymując się a więc nie zastosował się do znaków B-20 i P-12. Zadanie egzaminacyjne prawidłowo zostało ocenione negatywnie przez egzaminatora. Ad 2) Sytuacja ta miała miejsce o godz.15:15:44 według rejestratora obrazu i dźwięku. Analiza wymienionej sytuacja przedstawiona na rejestratorze wskazuje, że osoba egzaminowana przejeżdżając przez skrzyżowanie poruszała się drogą, która nieznacznie skręcała w prawo. W ocenie sądu w tym momencie nie doszło do zmiany kierunku jazdy co rodziłoby obowiązek sygnalizowania tej zmiany (art.22 ust.5 p.r.d.) lecz doszło do nieznacznego skrętu przez który należy rozumieć czynność kierowcy dostosowania się do geometrii drogi. Należy zaznaczyć, że przed skrzyżowaniem nie było kombinacji znaku D-1 oraz tabliczki T-6a wskazujących rzeczywisty przebieg drogi z pierwszeństwem przejazdu przez skrzyżowanie. Dopiero za skrzyżowaniem znajdował się znak A-7 (ustąp pierwszeństwa). W sytuacji gdy przed skrzyżowaniem nie było znaku D-1 i tabliczki T-6a to S. J. miał prawo przypuszczać, że porusza się drogą z pierwszeństwem przejazdu i nie zmienia kierunku jazdy a tym samym nie ma obowiązku sygnalizowania wykonania takiego manewru. W przekonaniu sądu brak właściwego oznakowania skrzyżowania nie może obciążać osoby egzaminowanej. S. J. w czasie egzaminu miał obowiązek stosowania się do istniejącego oznakowania poziomego i pionowego na drogach. Brak prawidłowego oznakowania skrzyżowania (brak znaku D-1 i tabliczki T-6a) utwierdzał go w przekonaniu, że przejeżdża skrzyżowanie nie zmieniając kierunku jazdy a tym samym nie ma obowiązku sygnalizowania zmiany kierunku jazdy. Ocenę sposobu przejazdu przez sporne skrzyżowanie przez S.J. można uznać za kontrowersyjną co do tego czy następuje czy też nie następuje zmiana kierunku jazdy. Jednakże winą za brak właściwego oznakowania tego skrzyżowania nie można obciążać osoby egzaminowanej. W związku z czym sąd uznał, że organy administracji trafnie uznały, że brak jest podstaw do uznania, że S. J. negatywnie wykonał to zadanie egzaminacyjne. Konsekwencja tego jest to, że S. J. jednokrotnie nieprawidłowo wykonał zadanie egzaminacyjne zaś negatywny wynik egzaminu ma miejsce jedynie wówczas gdy doszło do dwukrotnego nieprawidłowego wykonania tego samego zadania egzaminacyjnego. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Organy administracji słusznie zatem unieważniły egzamin państwowy na kategorię B prawa jazdy S.J. w części praktycznej. Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w skardze, że w sytuacji opisanej w punkcie 2 S. J. dopuścił się błędu gdyż nie sygnalizował zamiaru zmiany kierunku jazdy i nie ma znaczenia fakt czy skrzyżowanie było prawidłowo oznakowane. Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach przejazd przez sporne skrzyżowanie można uznać za kontrowersyjne co do tego czy dochodzi do zmiany kierunku jazdy. Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, że nie doszło do zmiany kierunku jazdy gdyż droga jedynie nieznacznie skręcała w prawo a ponadto skrzyżowanie nie było prawidłowo oznakowane i S. J. miał prawo sądzić, że przejeżdża przez skrzyżowanie nie zmieniając kierunku jazdy. Wspomnieć tylko należy, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego Urząd Marszałkowski w [...] wystąpił do Powiatowego Zarządu Dróg w [...] o prawidłowe oznakowanie spornego skrzyżowania i jak wskazuje odpowiedź P.Z.D. w [...] takie oznakowanie obecnie zostało wprowadzone. Zarzut skargi w tym zakresie nie jest uzasadniony. Nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art.7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez niedokładna wyjaśnienie stanu faktycznego i zaniechanie przesłuchania egzaminatora. Wbrew temu zarzutowi stan faktyczny jest dokładnie wyjaśniony i wynika on głównie z zapisu rejestratora obrazu i dźwięku. Nadto skarżący w postępowaniu administracyjnym nie zgłaszał żadnych wniosków dowodowych. Zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że S. J. jedynie jednokrotnie nieprawidłowo wykonał zadanie egzaminacyjne i brak było podstaw do wydania negatywnej oceny części praktycznej państwowego. Organy administracji trafnie unieważniły egzamin z dnia 14 kwietnia 2017r., w części praktycznej. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę J. K. R.T.