I GZ 76/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 2074/17 w zakresie stwierdzenia niewłaściwości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi w sprawie za skargi M. M. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia części grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2074/17 – działając na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 dalej: p.p.s.a.) - przekazał według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi sprawę ze skargi [...] na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 września 2017 r. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że 30 maja 2011 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (Dz. U. Nr 89, poz. 506; zwanego dalej: rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r.). Stosownie do treści § 1 rozporządzenia, rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Zdaniem WSA, wykładnia § 1 powyższego rozporządzenia, zgodnie, z którą następuje przekazanie jedynie spraw związanych stricte z nałożeniem kar pieniężnych, a wyłączenie z tegoż przekazania spraw pochodnych w tej kwestii ograniczyłaby osiągnięcie prawa do sądu obejmującego prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, w sposób niewynikający bezpośrednio z treści przepisu. Konsekwentnie, więc, do sprawy sądowoadministracyjnej w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy znajdzie zastosowanie omawiany przepis powyższego rozporządzenia. Skarżący zamieszkuje w miejscowości Ozorków, położonej na obszarze województwa łódzkiego. Zgodnie z § 1 pkt 7 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652 ze zm.), wojewódzkim sądem administracyjnym właściwym dla obszaru województwa łódzkiego jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł zażalenie na to postanowienie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd I instancji, że właściwym do rozpoznania skargi [...] jest WSA w Łodzi albowiem skarżący zamieszkuje w miejscowości Ozorków tj. na obszarze właściwości WSA w Łodzi, podczas gdy przedmiotem skargi jest akt administracyjny organu, który dotyczy ulgi w spłacie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego seria [...] , nie zaś kary pieniężnej nałożonej na podstawie art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.; dalej: u.t.d.). Organ zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 13 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że właściwym do rozpoznania skargi jest WSA w Łodzi, podczas gdy sądem właściwym jest WSA w Warszawie, albowiem Główny Inspektor Transportu Drogowego ma siedzibę w obszarze właściwości WSA w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 13 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.). Prezydent Rzeczypospolitej w rozporządzeniu z 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (które weszło w życie z dniem 30 maja 2011 r.) odmiennie uregulował (niż wynika to z art. 13 § 2 p.p.s.a.) właściwość miejscową wojewódzkich sądów administracyjnych do rozpoznawania niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Przy tym z dniem 13 czerwca 2012 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 maja 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 604) zmieniające rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. Według § 1 rozporządzenia (po nowelizacji) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Tym samym sprawy podlegające przekazaniu według właściwości miejscowej dotyczą - zgodnie z art. 92a ustawy o transporcie drogowym – kar pieniężnych nakładanych na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Jak wynika z treści decyzji GITD z 15 marca 2017 r. oraz postanowienia tego organu z 29 września 2017 r. sprawa rozpoznana przez te organy administracji nie dotyczyła nałożenia którejkolwiek z kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a ustawy o transporcie drogowym i w załączniku do tej ustawy. Dotyczyła ona odmowy umorzenia w części grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego seria Aa numer [...] w kwocie [...] zł nałożonego na [...]. Podstawą materialnoprawną dla ww. decyzji stanowiła ustawa z 27 sierpnia 2009 r., o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 poz. 1870.; dalej: ustawa o finansach publicznych). Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie zawierają regulacji prawnych dotyczących trybu i zasad umarzania lub rozkładania na raty kar pieniężnych nałożonych w trybie ustawy o transporcie drogowym. Kary te nie są również objęte zakresem przedmiotowym Ordynacji Podatkowej. Z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie znowelizowana ustawa o finansach publicznych, która zawiera przepisy dotyczące umarzania, odraczania terminów płatności lub rozkładania na raty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, do których - zgodnie z art. 60 pkt 7 cyt. ustawy - należą również dochody pobierane przez państwowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (w tym kary pieniężne nakładane na podstawie ustawy o transporcie drogowym). Na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do takich należności są: w stosunku do należności budżetu państwa - minister, wojewoda oraz inni dysponenci części budżetowych. Stosownie do art. 64 cyt. ustawy właściwy organ (Główny Inspektor Transportu Drogowego), na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 tej ustawy ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Z art. 55 ustawy o finansach publicznych wynika, iż należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości lub w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Rozłożenie na raty należności o których mowa w art. 55-58 ustawy o finansach publicznych są regulacjami, które należy wiązać z należnościami wcześniej ustalonymi, co do których zaistniały przesłanki ich zastosowania (tak R. Trykozko, Umarzanie zaległości z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, Finanse Komunalne nr 4/2010, s. 66 i n.). W związku z powyższym skoro ulgi w spłacie należności wynikające z nałożenia kary pieniężnej należy wiązać z karą pieniężną jako należnością główną powstałą wcześniej, to rozpoznawanie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności wynikającej z kary pieniężnej należy włączyć do spraw przekazanych tym wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Spraw w przedmiocie rozłożenia na raty należności wynikających z nałożenia kar pieniężnych nie powinno się rozdzielać od spraw bezpośrednio związanych z nałożeniem kar (na podstawie art. 92a utd). Wobec powyższego istotą problemu w niniejszym postępowaniu wpadkowym było ustalenie, czy w stanie prawnym po 13 czerwca 2012 r., podlegają przekazaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostałym wojewódzkim sądom administracyjnym sprawy - z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 maja 2012 r. - dotyczące nałożenia kar pieniężnych rozumiane wąsko czy też szeroko. Według wąskiego (ścisłego) rozumienia przez sprawę dotyczącą nałożenia kar pieniężnych (jak tego chce organ) należy rozumieć jedynie sprawy, w których wydano rozstrzygnięcia powołując w podstawie art. 92a ustawy o transporcie drogowym. Z kolei szerokie ujęcie tych spraw, jak przyjął to WSA w niniejszej sprawie, to również sprawy pośrednio powiązane z wymierzaniem kary za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, takie jak rozłożenie na raty wymierzonych kar. Mając na uwadze celowość wprowadzenia rozporządzenia zmieniającego, za zasadny należy uznać drugi wskazanych poglądów (tak też NSA w postanowieniu z 11 grudnia 2012 r. II GZ 470/12). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 15 maja 2012 r. zawiera uregulowania mające na celu usprawnienie i przyspieszenie rozpatrywania szeroko rozumianych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego przez wojewódzkie sądy administracyjne. Oczywistym następstwem przekazania spraw z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostałym, właściwym według rozporządzenia miejscowo ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania strony wojewódzkim sądom administracyjnym będzie szybsze rozpoznanie spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym I instancji, dogodniejszy dla stron dostęp do sądów rozpoznających ich sprawy i pełniejsza realizacja konstytucyjnej zasady prawa do sądu, która obejmuje również prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zastosowanie prezentowanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wykładni § 1 cyt. rozporządzenia i w konsekwencji przekazanie jedynie spraw związanych stricte z nałożeniem kar pieniężnych, a wyłączenie z tegoż przekazania spraw niejako pochodnych w tej kwestii ograniczyłoby osiągnięcie omawianego celu w sposób niewynikający bezpośrednio z treści przepisu. Ze względu na widoczną i zakładaną przez prawodawcę realizację zasady prawa do sądu za niewłaściwe należy uznać zarzucane przez organ uchybienie art. 13 § 2 p.p.s.a. Nadto nielogicznym byłoby przekazanie jedynie spraw związanych stricte z karami pieniężnymi, a spraw niejako pochodnych w tej kwestii czyli rozłożenia na raty należności wynikających z kary pieniężnej wyłączyć z tego przekazania. Mając na uwadze powyższe w ocenie NSA przekazanie sprawy WSA w Łodzi było usprawiedliwione i wobec tego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.