VII SA/Wa 654/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. S. i P. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: oddalić wniosek P. S. o wyłączenie sędziego WSA Jolanty Augustyniak-Pęczkowskiej. Skarżący, na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. wniósł o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Jolanty Augustyniak-Pęczkowskiej z uwagi na fakt, że sędzia ten brał udział w rozpatrywaniu wcześniejszej sprawy skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; w sprawach swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w sprawach, w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie oraz w sprawach, w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Ponadto wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Z treści oświadczenia złożonego do akt sprawy przez sędziego nie wynika, by w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a. lub inne, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Należy wskazać, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, realizującą zasadę bezstronności sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jej celem jest eliminowanie okoliczności, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność, wymieniona w art. 18 p.p.s.a., która uzasadniałaby wyłączenie sędziego Jolanty Augustyniak-Pęczkowskiej z mocy ustawy. Z kolei do oceny, czy w sprawie zaistniały przesłanki z art. 19 p.p.s.a., tzw. przesłanki o charakterze względnym, Sąd zobowiązany jest do analizy każdego konkretnego przypadku. Z użytego w ww. przepisie sformułowania: "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", wynika obowiązek sądu polegający na badaniu, czy ta okoliczność, w danej sprawie, rzeczywiście występuje. Za przyczynę ewentualnego braku bezstronności można uznać stosunek osobisty łączący sędziego ze stroną lub jej przedstawicielem. Stosunek osobisty jest z zasady stosunkiem emocjonalnym, może być jednak także stosunkiem natury gospodarczej (np. powiązania kredytowe) lub też spowodowany zależnością służbową. Natomiast nie uzasadnia wniosku o wyłączenie sędziego merytoryczna jego praca, w tym wydawanie orzeczeń sądowych w innych sprawach. Jednakże należy pamiętać, że wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych, sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. to przede wszystkim do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie rozpoznać sprawę i wydać orzeczenie. Z tego też względu orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, o którym mowa była wcześniej. Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Do zastosowania wskazanego przepisu nie wystarcza więc występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy jej subiektywne przekonanie co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2008 r., sygn. akt II FZ 397/08, LEX nr 493 907). W niniejszej sprawie, wniosek o wyłączenie sędziego nie mógł zostać uwzględniony. Wskazany we wniosku fakt orzekania sędziego sprawozdawcy w rozpatrywaniu wcześniejszej sprawy skarżących, dotyczy w istocie przyczyn wyłączenia sędziego z urzędu i jako taki nie spełnia przesłanek wynikających z art. 18 § 1 pkt 6a, zgodnie z którym sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Wyrok lub postanowienie kończące postępowanie w sprawie, o którym mowa w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., to takie orzeczenie, które zamyka daną sprawę rozumianą materialnie. W niniejszej sprawie wniosek skarżącego został bardzo ogólnie sformułowany "z uwagi na fakt, że sędzia ten brał udział w rozpatrywaniu wcześniejszej sprawy skarżących", jednakże nie została wskazana żadna sygnatura sprawy lub spraw. Nie mniej jednak Sądowi z urzędu wiadome jest, że sędzia Jolanta Augustyniak-Pęczkowska była sprawozdawcą w spawach o sygn. akt VII SA/Wa 1403/10, VII SA/Wa 2653/13 i VII SA/Wa 2654/13 w których skarżącymi byli E. S. i P. S. Spawa o sygn. akt VII SA/Wa 1403/10 dotyczyła nakazu rozbiórki ogrodzeń położonych: wzdłuż drogi gminnej nr [...] o dł. 9,30 m; prostopadle do ww. drogi gminnej i równolegle do rzeki Wkry o dł. 2,30m; prostopadle do rzeki [...] od strony działki M. Ł. o dł. 8,30m oraz równolegle do rzeki [...] od strony działki M. Ł. o dł. 1,07m, położonych na działkach [...] w D. gm. N. Sprawa o sygn. akt VII SA/Wa 2653/13 dotyczyła odmowy uchylenia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. ([...]) nakazującej E. i P. S. rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego połączonego z garażem 4m x 4m, hydroforni murowanej i szczelnego zbiornika na ścieki, na działce nr ew. [...] w B. Natomiast sprawa o sygn. akt VII SA/Wa 2654/13 dotyczyła odmowy odroczenia wykonania obowiązku nałożonego decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. ([...]) nakazującą rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego połączonego z garażem, hydroforni murowanej i szczelnego zbiornika na ścieki, na działce nr ew. [...] w B. Niniejsza zaś sprawa dotyczy odmowy uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego. Oznacza to, że rozpoznawana sprawa dotyczy postępowania nadzwyczajnego w sprawie budynku gospodarczego, zaś przedmiotem wcześniejszych sprawa zarówno w trybie zwykłym jak i nadzwyczajnym były inne obiekty budowlane, a więc wyznaczony w niej sędzia sprawozdawca nie podlega wyłączeniu na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Instytucja wyłączenia sędziego z udziału w sprawie służy zagwarantowaniu stronie bezstronności w rozpoznawaniu sprawy. Skarżący nie wykazał jednak, w uzasadnieniu swojego wniosku, spełnienia żadnych ustawowych przesłanek wymienionych w art. 18 § 1 p.p.s.a. ani też okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.) i wskazywałyby na konieczność wyłączenia go od udziału w sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd – na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.