II SAB/Po 166/17

Dnia 18 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] do załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] r., II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarga dotyczy bezczynności Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...]. Zarzucana bezczynność wystąpić miała w następujących okolicznościach. W dniu [...] r. M. K. złożyła, za pomocą platformy ePUAP, do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie odpowiedzi na pytanie, czy Komisja w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni wskazała, że w przypadku odpowiedzi pozytywnej prosi o przesłanie jej kopii tych umów na wskazany adres do korespondencji. Pismem z dnia [...] r. M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...], domagając się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, stwierdzenia że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia kosztów postępowania w łącznej kwocie [...]zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie [...]zł. Skarżąca uzasadniła, że organ nie zareagował na wniosek w żaden sposób. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] wniósł o odrzucenie skarg z uwagi na nie wniesienie przez M. K. ponaglenia. Z ostrożności, na wypadek uznania, że skarżąca nie była obowiązana do wniesienia ponaglenia, organ wystąpił o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu podniesiono, że wniosek o udzielenie informacji wpłynął na skrzynkę ePUAP, jednakże z niewiadomych przyczyn, powiadomienie o tym nie zostało przesłane do sekretariatu Komisji. Dyrektor Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] podkreślił, że niezwłocznie po wpłynięciu skargi rozpatrzył wniosek. Pismem z dnia [...] r. M. K. wniosła o umorzenie postępowania w zakresie określonym art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. oraz ponowiła wniosek o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."); stanowi o tym art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., dalej "u.d.i.p."). Ustawa ta stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. tylko informacja publiczna w rozumieniu tej ustawy podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. W przepisie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., jako zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, wskazano m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Złożenie wniosku do podmiotu zobowiązanego przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego podmiotu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W razie uwzględnienia skargi bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a.: 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a P.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie adresatem wniosku skarżąca uczyniła Okręgową Komisję Egzaminacyjną w [...], a w istocie jej Dyrektora, domagając się informacji na temat zawieranych umów w przedmiocie obsługi prawnej. W świetle powołanego art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie powinno budzić wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Żądana informacja stanowiła zaś informację publiczną z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. Zatem Dyrektor Komisji powinien był załatwić wniosek w trybie przewidzianym w u.d.i.p. Bezsporne w sprawie jest, że wniosek M. K. o udostępnienie jej informacji publicznej wpłynął do podmiotu zobowiązanego drogą elektroniczną przez platformę ePUAP w dniu [...] r. r. i w 14-dniowym terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. żądanej informacji nie udzielono. Dopiero na skutek złożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na bezczynność, Dyrektor Komisji pismem z dnia [...] r. udzielił skarżącej żądanej informacji. Tym samym Dyrektor Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] pozostawał w bezczynności w czasie wniesienia skargi, która następnie ustała po doręczeniu mu skargi i przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie organ prawidłowo, choć z opóźnieniem, załatwił wniosek skarżącej, udzielając jej wnioskowanej informacji. W tej sytuacji postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] do załatwienia sprawy jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Podjęcie przez organ stosownego działania po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku jej rozpoznania na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu zaistniała i czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W ocenie Sądu, bezczynność w niniejszej sprawie z całą pewnością wystąpiła, jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie II i III wyroku. W sprawie tej nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Jak wynika z wyjaśnień organu przyczyną nie udzielenia żądanej informacji w terminie były problemy techniczne związane z obsługą platformy ePUAP. Dyrektor Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] niezwłocznie po otrzymaniu skargi udostępnił stronie żądaną informację. Orzekając o kosztach postępowania sądowego Sąd uznał, że poniesionym w sprawie kosztem niezbędnym, w rozumieniu art. 200 P.p.s.a. jest kwota [...]zł obejmująca wpis od skargi oraz kwota [...]złotych uiszczona tytułem opłaty od złożonego dokumentu pełnomocnictwa i dlatego, na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie IV wyroku. Na podstawie art. 206 P.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej żądanych kosztów z tytułu zastępstwa prawnego ani także innych kosztów, których żądano w skardze, ale które nie zostały udokumentowane. Stosownie do art. 205 § 2 P.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego). Zarazem jednak wyjątek od tej zasady został przewidziany w powołanym art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosowanie art. 206 P.p.s.a. ustawodawca pozostawił uznaniu sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że tylko przed tutejszym Sądem zawisło 17 jednorodzajowych spraw ze skarg M. K. reprezentowanej przed adw. Ł. K.: sygn. akt II SAB/Po 140/17,, II SAB/Po 142/17, II SAB/Po 150/17, II SAB/Po 146/17, II SAB/Po 147/17, II SAB/Po 148/17, II SAB/Po 149/17, II SAB/Po 150/17, II SAB/Po 157/17, II SAB/Po 158/17, II SAB/Po 162/17, II SAB/Po 163/17, II SAB/Po 164/17, II SAB/Po 166/17, II SAB/Po 171/17, II SAB/Po 173/17). We wszystkich tych sprawach pełnomocnik skarżącej adwokat Ł. K. żądał przyznania na rzecz skarżącej wynagrodzenia z tytułu zastępstwa prawnego w kwocie [...]zł. Do żadnej ze spraw nie dołączono dokumentu potwierdzającego, że koszty zastępstwa prawnego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Ponadto zdaniem Sądu jednorodzajowość tychże spraw i nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy (udostępnienie informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), świadczą o znikomym wręcz nakładzie pracy adwokata. Skargi w poszczególnych sprawach w zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i wskazaniu adresata wniosku tj. organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same. Nie sposób zatem uznać, że niezbędnym do celowego dochodzenia praw skarżącej w dostępie do informacji publicznej było ustanowienie fachowego pełnomocnika w każdej z wymienionych spraw. Ponadto Sądowi z urzędu wiadomo – w oparciu o wewnętrzną bazę orzeczeń – iż skarżąca tylko w 2017 r. wnosiła do podmiotów na terenie całej Polski liczne, podobne skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia tej samej rodzajowo informacji publicznej (m.in. w sprawach akt II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/ Rz 80/17). Adresatami wniosków skarżącej były zawsze jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała ustanawiania w każdej z nich profesjonalnego pełnomocnika, tym bardziej że skarżąca sama jest adwokatem (http://www.lodz.adwokatura.pl/dla-adwokata/lista-adwokat/k). Tym samym nie można uznać, aby były to wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw skarżącej w rozumieniu art. 200 P.p.s.a. Co do innych kosztów (stanowiących różnicę pomiędzy [...] zł i [...] zł a żądaną w skardze kwotą [...]zł) Sąd wskazuje, że nie zostały one udokumentowane (poza opłatą od pełnomocnictwa – [...] zł).