III FSK 465/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, , po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. P. i D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 1208/17 w sprawie ze skargi M. P. i D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 26 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. oddala skargę kasacyjną. Sygnatura akt III FSK 465/21 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławie oddalił skargę M. P. i D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2016. Sąd uznał, że ze względu na związanie organów podatkowych danymi z ewidencji gruntów i budynków zasadne było opodatkowanie podatkiem od nieruchomości części nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżących, a sklasyfikowanych jako tereny kolejowe; opodatkowanie tych gruntów podatkiem rolnym możliwe będzie dopiero po zmianie ich klasyfikacji ewidencyjnej na pastwiska trwałe. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wnieśli o jego uchylenie oraz o uchylenie decyzji organów podatkowych pierwszej i drugiej instancji, a także przekazanie sprawy organowi podatkowemu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Ponadto wnieśli o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wniosku skarżącego z dnia 21.10.2003 r. na okoliczność jego treści oraz tego, że dnia 23.10.2003 r. wpłynęło ono do Starostwa Powiatowego w Kłodzku. Skarżący zarzucili naruszenie art. 194 § 3 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: O.p.) przez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, iż organy w toku postępowania podatkowego nie mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów, podczas gdy w postępowaniu tym obowiązuje zasada otwartego systemu środków dowodowych i wykazanie, że zapisy w ewidencji są nieprawidłowe, może być dokonane za pomocą każdego dopuszczalnego prawem dowodu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaakcentowano, że w październiku 2003 r. został złożony wniosek o zmianę konturu klasyfikacyjnego działki i jakkolwiek wniosek ten został zignorowany, od tego czasu skarżący uiszczali podatek należny od nieużytków rolnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną ani nie zajęło stanowiska co do jej zasadności w innej formie procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520, dalej: P.g.k.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony i jednolity jest pogląd, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące i organy te nie mają kompetencji do ich zmiany w postępowaniu podatkowym; zmiana taka jest możliwa tylko w odpowiednim, odrębnym postępowaniu administracyjnym i wywiera skutki na przyszłość (por. ostatnie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12.10.2021 r., III FSK 385/21, czy z dnia 22.02.2022 r., III FSK 4693, 4706 i 4707/21). Należy dodać, że jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18.11.2013 r. (II FPS 2/13) odstępstwo od tej zasady może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy ewidencja gruntów i budynków nie klasyfikuje kategorii istotnych podatkowo, względnie, gdy dane z ewidencji gruntów i budynków mogą zostać skonfrontowane i pozostają w sprzeczności z danymi z innych rejestrów publicznych. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żaden z wyjątków wskazanych w wymienionej uchwale, bowiem zarówno zastosowana w odniesieniu do spornych gruntów kategoria ewidencyjna "tereny kolejowe" (TK), jak i postulowana przez skarżących kategoria "pastwiska trwałe" (Ps), klasyfikuje grunty albo jako nieruchomości stanowiące przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, albo podatkiem rolnym; oznacza to, że ewidencja zawiera dane podatkowo istotne i różnicujące przedmiot opodatkowania. Dane zawarte w ewidencji były więc na podstawie art. 21 ust. 1 P.g.k. wiążące dla wymiaru podatków, a zatem organy podatkowe były zobowiązane do ich uwzględnienia. Organy te nie mogły zatem w oparciu o art. 194 § 3 O.p. prowadzić dowodu przeciwko danym wynikającym z ewidencji, gdyż nie mogło to doprowadzić do ich zmiany lub obalenia zasady związania tymi danymi. Dopiero dokonana w odrębnym postępowaniu administracyjnym – także na wniosek skarżących – zmiana klasyfikacji tych gruntów będzie miała znaczenie prawnopodatkowe, ale od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostanie dokonana (art. 6 ust. 1 i ust. 4 u.p.o.l.). Należy podkreślić, że znaczenie ma tylko ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie zmiany klasyfikacji, a nie wszczęcie postępowania w takiej sprawie, w tym złożenie wniosku. Jako niezasadny należy zatem ocenić podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 194 § 3 O.p., bowiem prawidłowa jest wykładnia tego przepisu polegająca na przyjęciu, iż w toku postępowania podatkowego organy podatkowe nie mogły odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów w sytuacji, gdy stosowane kategorie ewidencyjne różnicują grunt rolny od gruntu stanowiącego przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Z przyczyn wcześniej już omówionych zasada otwartego systemu środków dowodowych doznaje tu istotnego ograniczenia, gdyż nie może prowadzić do godzącego w stabilność systemu prawnego i pewność obrotu podważania danych pochodzących z rejestru publicznego, jakim jest ewidencja gruntów i budynków – tym bardziej, że istnieje procedura prawna pozwalająca na skorygowanie ewentualnych nieprawidłowości w tym rejestrze, także z inicjatywy stron (podatników) zainteresowanych wprowadzeniem takich zmian. Z tożsamych względów bezprzedmiotowy był zgłoszony w postępowaniu kasacyjnym wniosek dowodowy, ponieważ okoliczność złożenia przez skarżącego wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie zmian klasyfikacji gruntów w ewidencji nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej; znaczenie miałaby dopiero zmiana tej klasyfikacji, a i to ze skutkiem na przyszłość, od daty dokonania tej zmiany, a nie od daty złożenia wniosku w tej sprawie. Wniosek dowodowy skarżących był także prawnie niedopuszczalny, ponieważ zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.) sąd administracyjny, który zasadniczo żadnych dowodów nie przeprowadza, może wyjątkowo przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentu, ale tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Przeprowadzenie dowodu postulowanego przez skarżących wprawdzie nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania, ale też nie wyjaśniałoby jakichkolwiek istotnych dla rozstrzygnięcia wątpliwości, ponieważ fakt zgłoszenia przed laty wniosku o zmianę klasyfikacji gruntów w ewidencji nie ma znaczenia podatkowego, które miałoby dopiero wprowadzenie w ewidencji wnioskowanych zmian. Skarga kasacyjna jest więc pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. Nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego ze względu na brak stosownego wniosku od strony wygrywającej sprawę w instancji kasacyjnej. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), po uprzednim powiadomieniu stron o możliwości dodatkowego wypowiedzenia się na piśmie. SNSA Anna Dalkowska SNSA Stanisław Bogucki SNSA Tomasz Zborzyński