I SA/Wa 1312/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu odwołania M. S. od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r., nr [...], o odmowie uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] października 2014 r., nr [...], w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyła M. S. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Decyzją z [...] października 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] potwierdził M. .S. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. M. jako właściciela nieruchomości pozostawionej we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...], obejmującej [...] ha gruntów rolnych wraz z domem jednopiętrowym, [...]m2 oraz stajnią murowaną z kamienia, krytą blachą, o powierzchni użytkowej [...] m2 (punkt I) oraz odmówił potwierdzenia M. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. M. nieruchomości we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...], obejmującej [...] m3 lasu oraz [...] m2 ziemi, w tym [...] ha ziemi ornej (punkt II). Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Wojewody [...] z [...] października 2014 r. złożyła M. S. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 5 kpa, powołując się na fakt ujawienia nowych istotnych dowodów i okoliczności mających wpływ na treść decyzji wynikających z wydanego przez Sąd Rejonowy w G. w dniu [...] kwietnia 2016 r. postanowienia o sygn. akt [...], w którym stwierdzono, iż spadek po A. M. synu [...], zmarłym w dniu [...] grudnia 1945 r. we L., na podstawie ustawy nabył syn S. M. Decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] października 2014 r. Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...]złożyła M. S. Decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r., nr [...], o odmowie uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] października 2014 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż M. S. udowodniła, że S. M. pozostawił jako właściciel nieruchomość położoną we wsi P., gmina N., powiat [...], województwo [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego, w ocenie Ministra, prawidłowo Wojewoda [...] potwierdził M. S. prawo do rekompensaty z ww. tytułu (pkt I decyzji z [...] października 2014 r.) Odnosząc się do pkt II decyzji z [...] października 2014 r. stwierdzającego o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty po A. M., organ odwoławczy wskazał, iż zarówno J. S. we wniosku z 10 grudnia 1990 r., jak i M. S. w piśmie z 30 grudnia 2008 r. szczegółowo wymieniły nieruchomości, za które domagają się rekompensaty. Wśród nich nie wymieniły nieruchomości położonych we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], pozostawionych przez A. M. Z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości położone we wsi [...], gmina [...], które pozostawił A. M. M. S. wystąpiła dopiero w dniu [...] lutego 2013 r., a zatem po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wobec powyższego, prawidłowo Wojewoda [...] odmówił M. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Minister dodał, iż złożony przez stronę dokument (prawomocne postanowienie spadkowe po A. M. z [...] kwietnia 2016 r.) faktycznie nie był znany organowi prowadzącemu pierwotne postępowanie zakończone decyzją z [...] października 2014 r. Dokument ten nie mógł być jednak znany organowi wydającemu ww. decyzję z uwagi na to, że nie istniał w dniu wydania tej decyzji. Nie spełnia on zatem przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyła M. S., zarzucając tej decyzji naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 roku, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z uwagi na fakt, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, jednak nie były znane organowi wydającemu decyzję; 2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa, poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i ustalenie, iż nabycie przez S. M. w dniu [...] grudnia 1945 roku spadku po A. M., stwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z [...] kwietnia 2016 roku, nie stanowi przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a ponadto okoliczność ta nie może zostać uznana za istotną w świetle tego przepisu, podczas gdy okoliczność faktyczna nabycia przez S. M. w dniu [...] grudnia 1945 roku spadku po A. M., które to nabycie zostało stwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z [...] kwietnia 2016 roku stanowi istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, która jednocześnie była nieznana organowi, który wydał decyzję, 3) naruszenie prawa materialnego to jest art. 5 ust 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP w związku z art. 2 ust 2 i ust 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o zmianie ustawy o realizacji prawa realizacji prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP (Dz. U z 2014, poz. 195), poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wnioskodawca dokonał modyfikacji wniosku po dacie 31 grudnia 2008 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów winna prowadzić do wniosku, że wnioskodawca miał prawo do wskazania innych nieruchomości również po tej dacie Wskazując na powyższe naruszenia, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ja decyzji Wojewody [...] i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "p.p.s.a.", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga M. S. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Wojewody [...] z [...] października 2014 r. powołując się na ujawnienie mających wpływ na treść ww. decyzji ostatecznej nowych istotnych dowodów i okoliczności wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego w G. z [...] kwietnia 2016 r., [...]. W ww. postanowieniu spadkowym stwierdzono, iż spadek po A. M. (synu H.) nabył syn S. M. w całości. Organ uznał, iż wskazana przez stronę podstawa wznowienia nie spełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W ocenie organu, w sytuacji gdy postanowienie sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku zapadło po dacie wydania decyzji ostatecznej, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, to nie ma możliwości zakwalifikowania okoliczności wynikających z ww. postanowienia jako istotnych dla sprawy nowych faktów w sprawie, istniejących w dacie orzekania przez organ. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy powyższą ocenę organu uznać trzeba za błędną. Zgodnie z powołanym art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższego wynika, iż art. 145 § 1 pkt 5 kpa może mieć zastosowanie, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki: (1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe; (2) "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" istnieją w dniu wydania decyzji ostatecznej; (3) "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Zatem, wznowienie postępowania powinno nastąpić nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Przy tym, ujawnienie się tych nowych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, aby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. Posługując się w art. 145 § 1 pkt 5 kpa pojęciem "nowych okoliczności faktycznych" oraz "nowych dowodów", ustawodawca użył bowiem alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji. Wznowić postępowanie należy zatem także wtedy, gdy wprawdzie nowe dowody powstaną po wydaniu decyzji, ale ujawnione zostaną równocześnie wynikające z nich nowe, istotne dla sprawy, okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1961/15). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja odpowiadająca opisywanej tezie. W sprawie wystąpiła bowiem nowa okoliczność faktyczna, istniejąca, ale nieznana organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej. Taką okoliczność stanowi fakt dziedziczenia przez S. M. po A. M. potwierdzony powołanym wyżej prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego z [...] kwietnia 2016 r. Podnieść trzeba, iż zgodnie z art. 924 k.c., spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Natomiast w myśl art. 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Postanowienie sądu powszechnego ma skutek ex tunc, bowiem nabycie spadku następuje z mocy samego prawa z chwilą śmierci spadkodawcy, a postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku jedynie okoliczność tę potwierdza. Ponadto, nowa okoliczność faktyczna w postaci dziedziczenia przez S. M. po A. M. stanowi, w ocenie Sądu, okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia podjętego w dniu [...] października 2014 r. w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjmuje się, iż nową okolicznością istotną dla sprawy będzie taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmiennie rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok NSA z 6 stycznia 1998 r., IV SA 1302/97 oraz wyrok NSA z 31 marca 2009 r., II OSK 124/08). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść trzeba, iż powodem odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione na byłym terytorium RP przez A. M. był brak wniosku dotyczącego tego mienia złożonego w terminie wynikającym z ustawy z 8 lipca 2005 r. Poza sporem pozostaje natomiast, iż w terminie ustawowym wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony w odniesieniu do mienia pozostawionego na byłym terytorium RP przez S. M. Do powyższego wniosku strona dołączyła wyrok Sądu Rejonowego w G. z [...] grudnia 1990 r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż S. M. pozostawił (...) jako właściciel we wsi [...], gmina [...], mienie nieruchome w postaci gruntów o powierzchni co najmniej 100 (sto) ha oraz zabudowania w postaci domku jednopiętrowego, drewnianego, obejmującego 7 pokoi oraz stajni murowanej z kamienia. W ocenie Sądu, użyte w ww. wyroku z 10 grudnia 1990 r. sformułowanie "gruntów o powierzchni co najmniej" oznacza, iż katalog tych gruntów ma charakter otwarty. Sformułowanie to nie wyklucza zatem pozostawienia na byłym terytorium RP przez S. M. mienia nieruchomego odziedziczonego po A. M. W tej sytuacji Sąd uznał, iż organ miał obowiązek oceny spełnienia przesłanek warunkujących potwierdzenie prawa do rekompensaty również w kontekście tego mienia. W konsekwencji, uznać trzeba, iż w niniejszej sprawie żądanie wznowienia postępowania opiera się na ustawowej podstawie wznowienia wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W tej sytuacji wydając decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej organ naruszył art. 151 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a powołane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł jak w pkt 1 sentencji. W przedmiocie kosztów (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.