VI SA/Wa 2007/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia NSA Zdzisław Romanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa (obecnie Minister Infrastruktury) z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2017 r.; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego R. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej Minister) postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej jako "Kpa."), po rozpatrzeniu wniosku R. B. (dalej skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej postanowieniem Ministra z dnia [...] maja 2017 r., znak [...], odmawiającym rzeczoznawcy majątkowemu – skarżącemu w niniejszej sprawie, przesłania uwierzytelnionych akt sprawy [...], utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji. Do wydania powyższych postanowień doszło następującym stanie sprawy. Minister pismem z dnia [...] marca 2017 r. zawiadomił ww. rzeczoznawcę majątkowego, że Komisja Odpowiedzialności Zawodowej zakończyła postępowanie wszczęte wobec R. B. z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Wpiśmie tym poinformowano o możliwości zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy sygn.. akt [...]. Komisja przeprowadziła postępowanie wyjaśniające, sporządziła protokół końcowy, a następnie przekazała całość akt sprawy Ministrowi. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. skarżący zwrócił się do Ministra o wydanie uwierzytelnionych kopii z akt sprawy oznaczonych sygnaturą [...] oraz przedstawił listę dokumentów, które należy pominąć przy sporządzaniu uwierzytelnionych kopii. Minister w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. poinformował, że obowiązkiem organu jest umożliwienie stronie sporządzenia notatek, kopii lub odpisów z akt sprawy, natomiast wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy możliwe jest w przypadku wykazania przez stronę ważnego interesu, a którym mowa w art. 73 § 2 Kpa. Minister wskazał także, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn.. akt VI SA/Wa 1871/15 uchylił postanowienia Ministra odmawiające wydania uwierzytelnionych kopii akt sprawy [...]. Minister złożył skargę kasacyjną na ww. rozstrzygnięcie WSA. W związku z powyższym w niniejszej sprawie Minister zajmował się tylko kwestią wydania uwierzytelnionych kopii akt sprawy [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. odmówiono skarżącemu przesłania uwierzytelnionych akt sprawy [...] z uwagi na brak wykazania ważnego interesu strony. W uzasadnieniu przedmiotowej odmowy wskazano między innymi, że art. 73 § 1 Kpa., przyznający stronom, obok możliwości przeglądania akt, także prawo sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, pozostawia im te uprawnienia do własnej realizacji. Rola organu administracji kończy się na zapewnieniu stronie możliwości skorzystania z tych uprawnień, w tym utrwalenia na własny użytek wiadomości (materiałów) zawartych w aktach przez ich notowanie, wykonywanie odpisów. Minister, odwołując się do stanowiska sądów administracyjnych, stwierdził, że strona postępowania nie może żądać, aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ administracji. Zdaniem Ministra, skarżący, uzasadniając swój wniosek nie wykazał ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności tj. że akta są mu niezbędne do skutecznej obrony w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności zawodowej i do ewentualnego wykorzystania w innych postępowaniach nie wskazują na ważny interes strony, o którym mowa w art. 73 § 2 Kpa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie zgodził się z podjętym rozstrzygnięciem. Wskazał na obawy co do kompletności akt sprawy Uznał, że prowadzenie dwóch odrębnych postępowań w tej samej sprawie, prowadzi do ograniczenia stronom postępowania dostępu do istotnych dokumentów. Zdaniem skarżącego, w proponowanych przez Ministra warunkach nie ma możliwości sporządzenia fachowych odpisów. Odpisy są zaś niezbędne do skutecznej obrony racji skarżącego w prowadzonym postępowaniu i pełnego wyjaśnienia problemu. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Minister utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie. Stwierdził, że żądanie dostarczenia uwierzytelnionych kopii dokumentów opiera się na negatywnym odbiorze przez skarżącego działań pracowników ministerstwa. Zdaniem Ministra, skarżący mógł samodzielnie przeglądać akta sprawy i ewentualnie wykonać kopie wybranych dokumentów. Minister podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko, zgodnie z którym skarżący nie wykazał żadnego ważnego interesu wskazanego w art. 73 § 2 Kpa. Nie można bowiem uznać, zdaniem Ministra, że nieposiadanie kopii akt sprawy sporządzonych przez organ administracji uniemożliwia stronie obronę w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej. W skardze do Sądu na ww. postanowienie Ministra z dnia [...] lipca 2017 r. skarżący wniósł o jego uchylenie oraz stwierdzenie, że nie podlega ono wykonaniu. W uzasadnieniu skargi wskazał, że wnioskowane dokumenty są mu niezbędne. W ocenie skarżącego, Minister przekroczył dopuszczalny zakres uznania administracyjnego, uzasadniając odmowę tylko tym, że przepisy Kpa. nie nakazują wprost wydania kopii akt, a jeżeli nie nakazują, to ich nie wyda. Skarżący, stawiając zarzuty naruszenia przepisów postępowania, stwierdził, że zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa i stania na straży praworządności, nie zostały przez organ wykonane. Dodał, że całe postępowanie prowadzone przez Ministra obarczone jest istotnymi wadami. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem w sprawie organ dokonał błędnej interpretacji art. 73 § 2 Kpa. odmawiając skarżącemu R. B. przesłania uwierzytelnionych akt sprawy [...]. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący zwrócił się z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych kopii z akt sprawy w trybie art. 73 § 2 Kpa. Organ wyjaśnił, że do wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy może dojść w przypadku wskazania przez stronę ważnego interesu, o którym mowa w art. 73 § 2 Kpa. Skarżący jako "ważny interes" wskazał między innymi, że kopie dokumentów, których wydania się domaga, są mu niezbędne do skutecznej obrony w skomplikowanej sprawie dyscyplinarnej. Zgodnie z art. 73 § 1 Kpa. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. W myśl natomiast § 2 tego artykułu strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony z wyłączeniami, o których mowa w art. 74 Kpa. Uregulowania zawarte w art. 73 i art. 74 Kpa. ustanawiają zasadę względnej jawności akt sprawy administracyjnej. Zasada ta jest jedną z podstawowych zasad postępowania, ponieważ bez jej zapewnienia nie byłoby możliwe zrealizowanie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 Kpa.). W świetle art. 73 Kpa. strona może wykonywać prawo wglądu do akt sprawy w każdym stadium postępowania. Organy prawidłowo podkreśliły, że w prawie strony do przeglądania akt mieści się uprawnienie do zapoznania się z treścią wszystkich dokumentów i utrwalenia na własny użytek wiadomości zawartych w aktach przez sporządzenie z nich odpisów i notatek. Należy także zwrócić uwagę na okoliczność, że akta sprawy odnośnie postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej skarżącego posiadają dwa numery sygnatur, co zdaniem Sądu kąplikuje sytuację skarżącego. Podkreślić należy, że prawo strony do przeglądania akt sprawy i żądania wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dotyczy całych akt, a więc nie tylko dotyczących postępowania w danej instancji, lecz wszystkich stadiów postępowania zmierzających do załatwienia sprawy. W przypadku spraw prowadzonych z uwzględnieniem czynności innego postępowania i połączenia ze sobą akt kilku spraw odnoszących się do tej samej strony, wszystkie akta pozostające w dyspozycji organu w toku postępowania są objęte uprawnieniami strony przewidzianymi w art. 73 § 1 i 2 Kpa. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 391-392). Jak wyżej wskazano zgodnie z art. 73 § 1 Kpa., w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Przepis art. 73 § 2 Kpa. stanowi zaś, że strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Wskazać należy, iż art. 73 Kpa. odróżnia przeglądanie akt sprawy z możliwością sporządzania z nich notatek i odpisów od uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy. Są to dwa odrębne uprawnienia strony. Uprawnienie strony do przeglądania akt sprawy o jakim mowa w art. 73 § 1 Kpa., obejmuje zapoznanie się z treścią wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych danej sprawy, jak też utrwalenie na własny użytek wiadomości zawartych w aktach sprawy przez ich notowanie lub wykonanie odpisów. W tym zakresie nie ma żadnych ograniczeń z wyjątkiem tego, że prawo to przysługuje stronie. Uzyskanie natomiast uwierzytelnionych odpisów, a uwzględniając nowe techniki potwierdzonych kopii kserograficznych - pozostaje pod kontrolą organu administracyjnego. Z tego względu przepis art. 73 § 2 Kpa. odnośnie uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy wymaga od strony ważnego interesu w uzyskaniu tego dokumentu (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 82/06 LEX nr 293179). Treść przepisu art. 73 § 2 Kpa. jednoznacznie wskazuje na prawo strony do wydania jej na wniosek uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Oznacza to, że nie każdy wniosek musi być zawsze uwzględniany przez organ, ale obowiązek taki po stronie organu powstaje wówczas, gdy strona swój wniosek uzasadni ważnym interesem. Pojęcie "ważnego interesu strony" w rozumieniu art. 73 § 2 Kpa. nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak też w piśmiennictwie dominuje pogląd, że "ważnym interesem strony", o którym mowa w art. 73 § 2 in fine Kpa., może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych (przykładowo wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r. sygn. akt SA/Łd 770/96, publik, nr LEX 31771, Wyrok NSA z dnia 2 września 2009 r. II GSK 19/09) skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko. W niniejszej sprawie strona wykazała istnienie ważnego interesu, ponieważ żądane przez nią odpisy dokumentów mogą mieć znaczenie dla jej obrony w niniejszej sprawie. Sąd wskazuje, że jako ważny interes strony może być potraktowana już sama potrzeba posiadania przez stronę uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które mogą być wykorzystane przez nią w danej sprawie administracyjnej lub poza nią. Reasumując należy wskazać, że chęć posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów jest w ocenie sądu przejawem "ważnego interesu", o którym mowa w art. 73 § 2 Kpa. W związku z powyższym w ocenie Sądu organ winien wydać stronie żądane dokumenty powstałe w związku z niniejszą sprawą za wyjątkiem dokumentów wskazanych jako te, które należy pominąć. Ponadto Sąd zauważa, że w sytuacji przyjęcia za prawidłowe stanowiska organu, osoba będąca stroną postępowania administracyjnego miałaby mniejsze prawo w dostępie do akt swego postępowania, niż inny podmiot, który domagałby się udostępnienia informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.