III SA/Wr 743/17
WyrokWSA we Wrocławiu2018-01-24
Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Katarzyna Borońska, Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty zobowiązanego dotyczące nieistnienia obowiązku i braku wymagalności opłat abonamentowych RTV za lata 2011-2013 są uzasadnione, biorąc pod uwagę fakt zarejestrowania odbiornika i brak złożenia wniosku o zwolnienie w odpowiednim terminie?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych RTV wynikał z faktu zarejestrowania odbiornika, a zobowiązany nie dopełnił formalności niezbędnych do skorzystania ze zwolnienia w okresie, za który dochodzone są zaległości. Przedłożony formularz zwolnienia dotyczył późniejszego okresu, a brak wcześniejszych działań w celu uzyskania zwolnienia uniemożliwiał kwestionowanie istnienia obowiązku.Stan faktyczny
Skarżący L. S. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości z tytułu opłat abonamentowych RTV za lata 2011-2013. Skarżący podnosił, że jest zwolniony z opłat z uwagi na niepełnosprawność i złożył stosowny formularz zwolnienia kilka lat wcześniej, jednak nie otrzymał odpowiedzi. Organy administracji uznały zarzuty za niezasadne, wskazując na brak formalnego dopełnienia procedury zwolnienia w okresie, za który dochodzone są należności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant specjalista Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości.
Zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 - zwanej dalej: k.p.a.) oraz art. 18, art. 33 § 1 pkt. 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 - zwanej dalej u.p.e.a.), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., po rozpatrzeniu zażalenia L. S. (dalej strona, zobowiązany, skarżący) z [...] lipca 2017 r., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z [...] lipca 2017 r. nr [...] w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na mocy tytułów wykonawczych z [...] sierpnia 2013 roku wystawionych przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej o numerach od [...] do [...] obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentu RTV za poszczególne miesiące w latach 2011-2013, utrzymał w mocy powyższe postanowienie.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach tej sprawy;
Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec L. S. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...].08.2013 roku o numerach od [...] do [...] obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentu RTV za poszczególne miesiące w latach 2011-2013. W toku tego postępowania w dniu [...] grudnia 2016 r. zobowiązanemu doręczono odpisy wymienionych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego nr [...]. W dniu [...] grudnia 2016 r. zobowiązany złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wskazując brak wymagalności i nieistnienia dochodzonego obowiązku. Postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku zobowiązanego. Tego samego dnia przekazano wierzycielowi zgłoszone zarzuty, zgodnie z przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a., celem zajęcia stanowiska. Postanowieniem z [...] lutego 2017 r. wierzyciel uznał wniesione zarzuty za niezasadne. Postanowienie w związku z niewniesieniem przez zobowiązanego zażalenia stało się ostateczne.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. uznał zarzut braku wymagalności obowiązku za nieuzasadniony. Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano na konieczność prawidłowego zakwalifikowania zgłoszonego zarzutu. Kolejnym postanowieniem z [...] lipca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. uznał zarzut braku nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Ponownie rozpoznając zażalenie L.S. DIAS w W. utrzymał w mocy powyższe orzeczenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przypomniał, że kwestia zgłoszonego zarzutu, o którym mowa w przepisie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. zarzutu nieistnienia obowiązku, wymaga stanowiska wierzyciela, które jest wiążące dla organu egzekucyjnego, jak i organu nadzoru. Organ zażaleniowy podkreślił, że w rozpatrywanym przypadku organ egzekucyjny wypełnił powyższą procedurę występując do wierzyciela o zajęcie stanowiska.
W dalszej kolejności organ drugiej instancji ustosunkowując do zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w przedmiotowym tytule wykonawczym, wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż rejestracja odbiornika telewizyjnego oraz odbiornika radiofonicznego pod adresem ul. S. [...],[...] B. dopełniona została na imię i nazwisko strony. Po wejściu w życie Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 187 z 2007r., poz 1342) przyporządkowany został stronie indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...]. Organ wyraźnie podkreślił, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 dalej ustawa abonamentowa). Tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie zwalnia z obowiązku wnoszenia opłat, nałożonych ustawą abonamentową. Organ egzekucyjny również nie znalazł podstaw do ewentualnego skorzystania przez stronę z ustawowego zwolnienia od przedmiotowych opłat, gdyż nie wystąpiły w rozpatrywanym przypadku przewidziane w ww. ustawie o opłatach abonamentowych przesłanki do takiego zwolnienia.
DIAS w W. rozpatrując argument podleganiu przez zobowiązanego zwolnieniu z obowiązku opłacania abonamentu wyjaśnił, że jest on nieuzasadniony, gdyż nie dopełniono obowiązku wynikającego z przepisu art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, tzn. nie przekazano wierzycielowi dokumentów dających prawo do zwolnienia z dochodzonych opłat. Zdaniem organu zażaleniowego przedstawione powody uzasadniają stwierdzenia, że w tej sprawie brak jest podstaw do kwestionowania istnienia tych zaległości. Podsumowując DIAS w W. stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. dokonał właściwej i pełnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ egzekucyjny w sposób należyty uzasadnił negatywne stanowisko w przedmiocie wniosku strony opierając się zasadniczo na stanowisku wierzyciela, a wydane rozstrzygnięcie jest spójne z obowiązującymi przepisami prawa.
Z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się L. S. i wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w W. skargę, domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości jako naruszającego prawo, umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenia kosztów postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący przypomniał, że zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności jest zwolniony z opłaty abonamentowej RTV przy czym poinformował już parę lat wstecz Pocztę Polską o danej sytuacji, poprzez przesłanie wypełnionego wniosku o umorzenie oplat tzn. "Formularza zwolnienia z opłat za używanie odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych". Kopie formularza wraz z potwierdzeniem pocztowym otrzymał także Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. oraz Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. Zaznaczył także, że nie dostał żadnej odpowiedzi ani dodatkowej korespondencji w wyżej wymienionej sprawie od Poczty Polskiej S.A. Brak jakiegokolwiek wezwania do zapłaty, odpowiedzi na doręczony formularz sprzed lat. Dlatego też, pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. na podstawie art. 33 par 1 punkt 1 ustawy o postępowaniu administracyjnym wniósł zarzut w powyższej sprawie spawie.
Skarżący do skargi dołączył kserokopie: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] września 2015 r., orzeczenia lekarza – orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2015 r., formularza zwolnienia od opłat za używanie odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych z [...] listopada 2016 r., pisma do Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z [...] grudnia 2016 z dowodem nadania listem poleconym, pisma do Centrum Obsługi Finansowej Działu Abonamentu z [...] grudnia 2015 z dowodem nadania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i
prawnym sprawy przyjął, co następuje;
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz.1066), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: p.p.s.a.).
Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą. Zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli legalności objętych skargą decyzji i postępowań prowadzących do wydania tychże w celu sprawdzenia, czy nie doszło do naruszeń prawa powodujących potrzebę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takich zaś zalicza się właśnie zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Wskazać w tym miejscu należy, że w związku ze zmianą brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. od 15 sierpnia 2015 r., postanowienia wydane przez wierzyciela w powyższym trybie nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest jednak uprawnienie do kontroli tego rodzaju aktu przez sąd administracyjny w ramach postępowania zainicjowanego skargą na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Postępowanie egzekucyjne w administracji (Dz.U. z 2016r. poz.599 z późn. zm.) dalej u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 ww. ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. W myśl art.34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W świetle powyższych regulacji, pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowisko wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 u.p.e.a. zarzutów, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Wskazać należy, że skarżący w rozpoznawanej sprawie podniósł zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzut braku wymagalności obowiązku (art. 33 §1 pkt 2 u.p.e.a.) wynikającego z tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentowych RTV za poszczególne miesiące w latach 2011 – 2013.
Rozstrzygnięcie spornych zagadnień niniejszej sprawy należy poprzedzić kilkoma uwagami dotyczącymi charakteru uiszczania opłat abonamentowych. Istota opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548) orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".
Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst. jedn. Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 226), uchylone przez obowiązującą obecnie ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 poz. 1204). Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku nie posiadania odbiorników RTV, użytkownik odbiorników RTV jest zobowiązany dokonać ich wyrejestrowania. Wynika to z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. ( Dz. U. 2013 poz. 1676 ) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników RTV, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej, formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Co ważne, obowiązek zawiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o zaprzestaniu użytkowania odbiorników RTV ciążył na użytkowniku także w okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie powołanego rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. (§ 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - Dz. U. Nr 187, poz. 1342). Również w myśl wcześniej obowiązującego § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
W świetle powyższego, należy przyjąć, że zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z dnia 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym. Powyższe stanowisko było wyrażane już w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16 , WSA w Gliwicach dnia 9.12.2013 r. sygn. akt I SA/GI 376/13).
Przechodząc do oceny kwestii wpływu podnoszonej przez skarżącego kwestii jego stanu zdrowia (niepełnosprawności, całkowitej niezdolności do pracy) na obowiązek regulowania opłaty abonamentowej, wskazać należy, że regulacje, w tym ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych, wprowadzały system zwolnień od opłaty abonamentu RTV (na co wskazano w postanowieniu wierzyciela), określając przesłanki ich zastosowania. Przesłankami takimi są między innymi: zaliczenie do I grupy inwalidów lub całkowita niezdolności do pracy, na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440, ze zm.), lub znaczny stopień niepełnosprawności, na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 Nr 127, poz. 721, ze zm.) (art. 4 ust.1 pkt 1a, 1b, 1c ustawy abonamentowej). Sąd stwierdza, że słusznie w zaskarżonym postanowieniu wskazano, że osoby korzystające ze zwolnień od opłat abonamentowych z wyjątkiem osób, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy abonamentowej (osoby, które ukończyły 75 lat), obowiązane są zgłosić placówce pocztowej operatora wyznaczonego, o której mowa w art. 4 ust. 3 tej ustawy, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienia, w terminie 30 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła. Z treści przywołanych regulacji wynika, że warunkiem koniecznym do zwolnienia z opłat abonamentowych jest dopełnienie stosownych formalności w urzędzie pocztowym. Zwolnienie z opłat abonamentowych, na które powołuje się strona, nie następuje z mocy prawa, lecz stosownie do art. 4 ust. 3 ustawy abonamentowej dla skorzystania z przedmiotowego zwolnienia konieczne jest przedłożenie w placówce Poczty Polskiej S.A. oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedłożenia dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie. Tego skarżący odnośnie należności abonamentowych objętych realizowanymi w tym postępowaniu tytułami wykonawczymi (za okres 2011-2013) nie uczynił. W takiej sytuacji brak było podstaw do kwestionowania istnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Natomiast przedkładany przez skarżącego dokument "Formularz zwolnienia z opłat za używanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" jest datowany na [...].11.2016 r., zatem nie dotyczy okresu, za który dochodzone są opłaty w postępowaniu egzekucyjnym, wszczętym na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] z dnia [...].08.2013 r., czyli okresu od stycznia 2011 do lipca 2013. Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu, który wskazywałby na poczynione przez niego wcześniej działania mające na celu skorzystanie ze zwolnień od opłat abonamentowych. Sąd dodatkowo stwierdza, że z akt sprawy wynika, że skarżący dysponuje zaświadczeniem od lekarza orzecznika, w którym stwierdzono, że jest on trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji od [...] sierpnia 2015 r. (k. 59 akt adm.) oraz orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 19 sierpnia 2015 r. (k.60 akt adm.), natomiast brak jest w aktach jakiekolwiek dokumentacji, która wskazywałaby w jakim stanie zdrowia był w latach 2011 -2013.
Ponadto poza sporem pozostawało, że na skarżącego została dokonana rejestracja odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem ul. S. [...][...]B. oraz, że po zgłoszeniu wydana została książeczka opłat RTV stanowiąca dowód zarejestrowania odbiornika i służąca do dokonywania opłat z tytułu abonamentu RTV.
Przypomnieć należy, że jak wynika z art. 2 ustawy o abonamencie za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Przy czym domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Przepis ten w ust. 3 określa termin powstania obowiązku uiszczenia opłaty, a art. 3 powołanej ustawy wysokość tej opłaty oraz terminy i sposób jej regulowania. Istotne znaczenie, zdaniem Sądu, ma także treść art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej, zgodnie z którym "Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora publicznego, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r.. - Prawo pocztowe. Jak stanowi z kolei ust. 3 tego przepisu, w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. Uiszczenie opłaty, o której mowa w ust. 3, nie zwalnia od obowiązku uiszczania bieżącej opłaty abonamentowej za okres od dnia stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika (ust. 4).
Z zacytowanych powyżej przepisów wynika, że opłata z tytułu używania czy to odbiornika radiowego czy telewizyjnego jest obligatoryjną należnością z tytułu posiadania tego typu urządzenia, w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Ustawodawca wprowadził przy tym dla celów pobierania opłaty bezwzględny obowiązek rejestracji odbiorników, obwarowany – w przypadku niezarejestrowania odbiornika – sankcją w wysokości trzydziestokrotności miesięcznej opłaty abonamentowej. Opłaty te pobierane są z przeznaczeniem na realizację misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji (art. 1 ustawy o abonamencie). W świetle przepisów ustawy abonamentowej opłata tam przewidziana jest daniną publiczną o przymusowym, bezzwrotnym charakterze. Jak przyjął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 4 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 866/09 "Opłata abonamentowa jest przymusowym i bezzwrotnym świadczeniem o charakterze publicznoprawnym. Stanowi pozabudżetowy dochód celowy o charakterze publicznym i przeznaczony jest na finansowanie misji publicznej radia i telewizji. Dla obowiązku ponoszenia tej opłaty bez znaczenia pozostaje to, czy podmiot ją uiszczający korzysta lub zamierza korzystać z odbioru nadawanych programów. Nie jest więc dobrowolnym uczestnikiem takiej transakcji. Wobec powyższego, nie można przyjąć, aby abonament był zapłatą za zwolnioną z podatku VAT usługę telewizji".
W zaistniałym stanie faktycznym sprawy nie można więc zgodzić się ze skarżącym o słuszności podnoszonych przez niego zarzutów nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku wynikającego z tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentowych RTV za poszczególne miesiące w latach 2011 – 2013.
Odnosząc się do stwierdzenia skarżącego o braku otrzymania jakiegokolwiek pisma w sprawie roszczeń abonamentowych, wskazać należy, że opłata abonencka jest należnością powstającą z mocy prawa, a to oznacza – na podstawie § 13 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, ze zm.) – że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie było uwarunkowane koniecznością przesłania zobowiązanemu upomnienia. Jak bowiem wynika z regulacji § 13 w/w rozporządzenia postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia m.in. w przypadkach, gdy: 1) należność pieniężna została określona w orzeczeniu, 2) zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy. Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych następuje po miesiącu rejestracji odbiorników, a ich wysokość wynika wprost z przepisów prawa, a to oznacza – na co zwrócił też uwagę Trybunał Konstytucyjny – że egzekucja tych należności następuje na podstawie przepisów prawa, bez konieczności "dyscyplinowania" zobowiązanego w formie przesłania mu upomnienia, zawierającego rygor skierowania do egzekucji administracyjnej nieuiszczonych opłat.
W ocenie Sądu w toku postępowania w rozpoznawanej sprawie, Poczta Polska S.A. podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Strona była ponadto informowana należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz udzielano jej niezbędnych informacji, wyjaśnień, wskazówek i czuwano, aby nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Tym samym Sąd uznał, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone z zachowaniem wymogów określonych przepisami k.p.a.
Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że przepisy ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych dają możliwość umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych. Stosownie bowiem do art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Zgodnie natomiast z treścią ust. 2 powołanego przepisu wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty należności wymienionych w ust. 1 podmiot zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych składa do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Podkreślić przy tym należy, że uchwałą z dnia 30 października 2012 r. nr 391/2012 Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji postanowiła, iż przesłanką umarzania zaległości w płatności opłat abonamentowych jest m.in. niedopełnienie formalności przez osoby, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.
Mając zatem na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło