IV SA/Gl 849/17
WyrokWSA w Gliwicach2018-01-26
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga-Gajewska, Teresa Kurcyusz-Furmanik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dziecko, które zgodnie z orzeczeniem sądu nie jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców, może być zaliczone jednocześnie do członków rodzin obojga rodziców w celu przyznania świadczenia wychowawczego, jeśli rodzice mieszkają oddzielnie, ale oboje sprawują opiekę nad dzieckiem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dziecko może być zaliczone jednocześnie do członków rodzin obojga rodziców tylko w przypadku, gdy opieka naprzemienna została ustalona orzeczeniem sądu. W przypadku braku takiego orzeczenia, dziecko może być zaliczone tylko do jednej rodziny, decyduje fakt, z którym z rodziców dziecko faktycznie zamieszkuje. Sama wykładnia językowa przepisu jest jasna i nie pozwala na inne interpretacje.Stan faktyczny
Skarżący M. B. złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie dziecko, M. B., argumentując, że mimo iż dziecko mieszka głównie z matką, on również sprawuje nad nim opiekę i ponosi koszty jego utrzymania. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że dziecko nie zamieszkuje stale ze skarżącym, a brak jest orzeczenia sądu o opiece naprzemiennej. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się zmiany decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Decyzją Burmistrza Miasta S. z dnia [...) r., Nr [...] orzeczono w przedmiocie odmowy przyznania M.B. świadczenia wychowawczego na dziecko M. B.
W odwołaniu M. B. zarzucił rozstrzygnięciu organu I instancji nie wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym naruszenie słusznego interesu wnioskodawcy, obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, a w szczególności błędną interpretację art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2, art. 8 i art. 13 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Odwołujący podnosił, iż wspólnie z matką M. B. wykonują władzę rodzicielską nad dzieckiem. M. B. wskazywał, w jaki sposób sprawuje opiekę nad najmłodszym synem. Zarzucił organowi I instancji, ze decyzję odmowną oparł na jednej przesłance tj. nie zamieszkiwaniu z dzieckiem, pomijając argumenty tj. posiadanie dwóch nieruchomości, sposobu sprawowania opieki nad dzieckiem, posiadanie pełni praw rodzicielskich, życia w związku partnerskim z matką M. Odwołujący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko M. B..
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając m.in. na podstawie art. 2 pkt 1,2, 19, 20 i 21, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1-3, art. 27 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. poz. 214) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. W przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.
Kolegium zaznaczyło, iż świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Przy tym, zgodnie z art. 22. w/w ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.
Dalej organ odwoławczy podniósł, że zgodnie natomiast z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przedmiotowej sprawie wniosek złożył ojciec dziecka. Stosownie do art. 2 pkt 16 rodzina w rozumieniu ustawy - oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 04kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.
Kolegium nadmieniło, iż "miejsce zamieszkania" normują przepisy art. 25 - 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. W myśl tych przepisów miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25). Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28). Zgodnie natomiast z art. 26 k.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (§ 1). Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (§2).
Organ zaakcentował, że z uwagi na wskazane unormowania ustawy - Kodeks cywilny oraz na brzmienie art. 2 punkt 16 in fine ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wnioskować należy, że ustawodawca nie wiąże możliwości zaliczenia dziecka (pozostającego pod opieką naprzemienną) do rodziny - z miejscem zamieszkania dziecka w rozumieniu kodeksu cywilnego. Miejsce zamieszkania dziecko może mieć - zgodnie z przepisami k.c. - tylko jedno, co nie sprzeciwia się możliwości zaliczenia go jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. O tym, że dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców nie decyduje bowiem w tym przypadku jego miejsce zamieszkania, a to czy jest ono, zgodnie z orzeczeniem sądu, pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców.
Kolegium zaznaczyło, że w niniejszej sprawie w dniu 21 marca 2017 r. M. B. złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie dziecko M. z B.. W skład rodziny strony zgodnie z wnioskiem wchodzi on sam i dwóch synów S. ur. [...] r. i M. ur. [...] r. Prowadząc postępowanie organ ustalił, iż syn M. B. zamieszkuje z matką B. M.w C.. Po zweryfikowaniu danych w Centralnej Bazie Beneficjentów uzyskano dane, ze syn M. B. zgłoszony był do MOPS w C., gdzie w okresie od dnia 01 kwietnia 2016 r. do 18 marca 2017 r. matka chłopca pobierała świadczenie wychowawcze. W dniu 03 kwietnia 2017 r. sporządzono protokół, ze spotkania z M. B., w którym wskazuje, że razem z B. M. tworzą związek ale nie zamieszkują razem. Strona oświadczyła, ze syn M. częściowo mieszka z nim, a częściowo u matki, on również spędza w mieszkaniu w C. cały weekend. Dziecko chodzi do przedszkola w C., odwożone jest do przedszkola przez matkę i ojca. Później dziecko zamiennie wraca do albo do domu matki albo ojca. Czasem zostaje na noc u ojca. Dziecko posiada w domu ojca swoje rzeczy tj. ubrania, środki higieniczne.
W opinii Kolegium dla prawidłowego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy koniecznym stało się ustalenie czy w świetle art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci czy dziecko M. B. jest członkiem rodziny M. B. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu rodzinie, oznacza następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Z powyższego wynika, że w przypadku rodziców rozwiedzionych pozostających w separacji lub żyjących w rozłączeniu, ich wspólne dziecko, co do zasady, może być zaliczone tylko do jednej z rodzin (brak wprowadzenia w ustawie tego rodzaju zasady prowadziłby bowiem do nadużyć i nierównego traktowania wnioskodawców. Wiązałby się bowiem z obowiązkiem dwukrotnego wypłacenia świadczenia wychowawczego na to samo dziecko). O tym, czy będzie to rodzina ojca, czy matki dziecka, decyduje fakt, z którym z rodziców dziecko faktycznie zamieszkuje i na czyim pozostaje utrzymaniu. Jedynym wyjątkiem pozwalającym na zaliczenie dziecka do obu rodzin jest sytuacja, gdy na mocy orzeczenia sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną bądź też opieka naprzemienna bezsprzecznie wynika z ustalonego przez rodziców planu opieki nad dzieckiem.
Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie strona wskazuje jedynie, iż syn zamieszkuje z matką, a on bieżę udział w procesie wychowawczym, łoży na utrzymanie syna. Posiłkując się wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 04 kwietnia 2017 r. II SA/Bk 152/17 Kolegium wskazało, iż prawo do tzw. świadczenia 500+ nie jest uzależnione od posiadania władzy rodzicielskiej, lecz - w przypadku zbiegu prawa obojga rodziców - od faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem, czyli wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem, zaspokajania jego potrzeb, wychowania i utrzymania. Natomiast w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 146/17 podniesiono, że dla przyznania świadczenia wychowawczego konieczne jest ustalenie z kim (z którym rodzicem po rozwodzie) mieszka faktycznie dziecko. Jeżeli bowiem po rozwodzie dziecko nie mieszka z rodzicem, to rodzic z którym dziecko nie mieszka nie może wnioskować o świadczenie wychowawcze na to dziecko ani nie może uwzględnić tego dziecka w składzie rodziny (w rozumieniu ustawy i na potrzeby oceny uprawnienia do świadczenia, a nie w ogóle), składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na inne dziecko, które mieszka z nim w ramach nowej rodziny/związku. W opinii Kolegium to stanowisko może mieć również zastosowanie w niniejszej sprawie, gdzie rodzice dziecka mieszkają oddzielnie.
Organ zauważył, iż do dnia 18 marca 2017 r. na dziecko M. B. świadczenie wychowawcze pobierała matka B.M.. Natomiast po tym okresie wniosek złożył M. B.. Jednakże dziecko rodziców wspólnie niezamieszkujących może być zaliczone tylko do jednej z rodzin. Wyjątkiem jest opieka naprzemienna, z którą w niniejszej sprawie bezsprzecznie nie mamy do czynienia. W opinii Kolegium, podkreślenia wymaga fakt, iż poza tym że dziecko zameldowane jest razem z matką w C., to również tam również uczęszcza do przedszkola. Odwołujący nie zaprzecza, iż dziecko zamieszkuje u matki, czasem nocuje u niego bądź on przebywa w mieszkaniu w C.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, Kolegium wskazało, że art. 2 ust. 16 cytowanej powyżej decyzji jasno wskazuje na warunek wspólnego zamieszkiwania. Zdaniem Kolegium bez wpływu na rozstrzygnięcie jest fakt, iż mieszkanie w którym zamieszkuje dziecko z matką jest własnością odwołującego, skoro strona nie zamieszkuje w nim na stałe. Ponadto Kolegium podniosło, iż stoi na stanowisku, iż wspólne nie zamieszkiwanie z dzieckiem stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego wbrew stanowisku zawartemu w odwołaniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący M. B.wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna M..B., począwszy od dnia 21 marca 2017 r., ewentualnie o uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zarzucił obrazę przepisów art. 138, 7, 7a oraz art. 77 K.p.a. w zakresie w jakim organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego oraz naruszył zasadę załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes wnioskodawcy. Nadto wskazał na obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe ich stosowanie, a w szczególności błędną interpretację art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2, art. 8 i art. 13 ust 1 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
W uzasadnieniu wskazał m.in., że organ odwoławczy nie rozpatrzył zarzutów odwołania. Nadto podniósł, iż zgodnie z treścią art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci podanie adresu zamieszkania dziecka nie jest wymagane i dla przyznania świadczenia w świetle art. 8 cyt. ustawy, nie ma ono znaczenia. Jednocześnie skarżący, że małoletni M. B. przebywa zarówno w domu w M. jak i w C., a jego matka B. M. nie będzie się ubiegała o przyznanie świadczenia. Zdaniem skarżącego definicja rodziny określona w art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ma charakter pomocniczy, konieczny dla ustalenia dochodu na członka rodziny w sytuacji ubieganie się o świadczenie na dziecko pierwsze i nie może stanowić samodzielnej przesłanki do podjęcia decyzji o odmowie przyznania świadczenia tym bardziej, iż wykracza poza ramy katalogu określonego w art.8 cytowanej ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.
Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.
W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania świadczenia wychowawczego na swoje drugie dziecko M. B.. Z akt zgromadzonych przed organem I instancji wynika, iż skarżący nie zamieszkuje wspólnie z dzieckiem M. B.. Prowadząc postępowanie organy ustaliły, iż syn M. B. zamieszkuje z matką B. M. w C.. Po zweryfikowaniu danych w Centralnej Bazie Beneficjentów uzyskano dane, że syn M. B. zgłoszony był do MOPS w C., gdzie w okresie od dnia 01 kwietnia 2016 r. do 18 marca 2017 r. matka chłopca pobierała świadczenie wychowawcze. Po utracie prawa do świadczenia wychowawczego przez matkę M. B. w dniu 21 marca 2017 r. wniosek o przyznanie tego świadczenia wystąpił ojciec dziecka skarżący M. B.. Bezspornym przy tym jest, że rodzice dziecka mieszkają oddzielnie.
Należy zauważyć, że Kolegium uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji odmownej wskazało przede wszystkim na przepis art. 2 ust. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci regulujący definicję rodziny. Wskazany przepis wskazuje jednoznacznie na warunek zamieszkiwania wspólnie z tymi osobami.
Zdaniem skarżącego prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna być taka, by nie różnicować pomiędzy opieką naprzemienną sprawowaną przez rodziców na tę ustaloną przez sąd i tę uzgodnioną pomiędzy rodzicami. Przyjęcie tego poglądu spowodowałoby, że istnienie opieki naprzemiennej, w rozumieniu powołanego przepisu, mogłoby wynikać nie tylko z orzeczenia sądowego, ale także np. porozumienia (umowy) zawartego pomiędzy rodzicami.
W rozpatrywanej sprawie Sąd - w składzie tu orzekającym - nie podziela tego poglądu. Wynika to z faktu, że samo brzmienie analizowanego przepisu jest jasne i nie nastręcza trudności interpretacyjnych, a tylko niejasność przepisów uprawniałaby do korzystania z innych metod wykładni aniżeli językowej (gramatycznej).
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 powołanej ustawy fakt ustanowienia opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu musi wynikać z orzeczenia sądu, aby wywołać określony w tym przepisie skutek prawny. Językowa wykładnia tego przepisu nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, dlatego co do zasady nie jest dopuszczalne, jak uczynił to skarżący, dokonywanie jakiejkolwiek innej wykładni tego przepisu, w tym wykładni prokonstytucyjnej, celowościowej lub systemowej, jeżeli prowadzi to do odmowy zastosowania literalnej treści przepisu. Nie można bowiem nadać stronie uprawnienia nieprzyznanego przez ustawę w sytuacji jednoznacznie opisanej w przepisie, poprzez dokonywanie takiej wykładni przepisu, która - wbrew jego literalnej treści - przyzna to uprawnienie. Byłaby to bowiem nieuprawniona wykładnia rozszerzająca.
Godzi się przede wszystkim podkreślić, że wykładnia prawa jest dokonywana wedle utrwalonych reguł. W procesie interpretacji przepisów prawa pierwszeństwo ma wykładnia językowa. Jeżeli zaakceptowanie jej pozwala na zrozumienie przepisu, należy się do niej ograniczyć bez konieczności sięgania do wykładni systemowej czy celowościowej. Tylko wówczas posłużenie się tymi wykładniami jest konieczne, jeżeli wykładnia gramatyczna prowadziłaby do wniosków absurdalnych, nie dających się zaakceptować, czy powodowałaby w rezultacie naruszenie prawa. Taka zaś sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła.
Organy orzekające w sprawie, stosując jasny w swej treści art. 2 pkt 16 powołanej ustawy, nie były zatem uprawnione do odstąpienia od wykładni językowej tego przepisu na rzecz wykładni systemowej lub celowościowej. W konsekwencji zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania tego przepisu nie ma – w opinii Sadu - usprawiedliwionych podstaw.
Za wskazaną wyżej wykładnią przemawia także fakt, że na gruncie przywołanej ustawy zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a zaliczenie dziecka jednocześnie do odrębnych rodzin obydwojga rodziców może nastąpić tylko wyjątkowo.
Przepis ten należy zatem interpretować ściśle, gdyż ma on charakter wyjątku od ogólnej reguły. Wynikający ze skargi postulat odczytania tego przepisu jako pozwalającego na zaliczanie dziecka wychowywanego przez mieszkających osobno rodziców do ich odrębnych rodzin, jeśli tylko oboje sprawują w porównywalnym wymiarze opiekę nad dzieckiem, nie znajduje uzasadnienia w treści tego unormowania. A tylko w takim wypadku można byłoby mówić o nieuzasadnionym różnicowaniu sytuacji prawnej takich rodziców w zależności od formy ustalenia opieki nad dzieckiem.
Jak wyżej nadmieniono, regułą jest zaliczanie dziecka (w związku z przyznanymi ustawą uprawnieniami do pomocy państwa) tylko do jednej rodziny. Ustanowiony w art. 2 pkt 16 wyjątek dotyczy sytuacji, w którym zaliczenie dziecka tylko do jednej rodziny pozostawałoby w sprzeczności z jednoznacznym, kategorycznym rozstrzygnięciem sądu, wiążącym zarówno rodziców, jak i organy państwa, mogącym przy tym mieć w obowiązującym stanie prawnym różne formy.
W rozpatrywanej sprawie skarżący nie dysponuje odpowiednim orzeczeniem sądowym. Załączone przez skarżącego dokumenty potwierdzają jedynie, że skarżący ponosi opłaty związane z wychowaniem syna i uczestniczy w jego życiu, wywiązując się ze swoich obowiązków jako rodzica.
Argumenty te pozostają one jednak bez bezpośredniego związku z istnieniem lub nieistnieniem opieki naprzemiennej obojga rodziców, a tym bardziej opieki naprzemiennej ustalonej orzeczeniem sądowym, o jakiej mowa w analizowanym przepisie. Nie ma zatem podstaw, by w drodze wykładni systemowej czy celowościowej poszukiwać innego znaczenia przedmiotowego przepisu niż uzyskane w drodze wykładni językowej.
Końcowo należy wskazać skarżącemu na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 947/17, gdzie Sąd ten określił, że "znajdujące się w art. 2 pkt 16 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wtrącenie o dziecku, które zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców, świadczy o woli ustawodawcy, aby tylko taki sposób ustalania zasad zajmowania się potomkiem pozwalał na jego włączenie do składu dwóch rodzin".
Pogląd ten jest podzielany także w innych wyrokach sadów administracyjnych np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 721/17.
Konkludując przyjdzie wskazać, że Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy omawianego tu aktu prawnego. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonym orzeczeniu argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia.
Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności sprawy. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło