I SAB/Wa 371/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Prezydenta [....] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, dotyczącego pozostałej części nieruchomości hipotecznej, którą obecnie stanowi grunt o powierzchni [...]m2, będący częścią działki ewidencyjnej nr [...], z obrębu [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [....] na rzecz A. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...] , ozn. hip. nr [...] w części odnoszącej się do gruntu o powierzchni [...]m2. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Dawni właściciele przedmiotowej nieruchomości – J. i J. J. - złożyli w dniu [...] października 1948 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Wniosek ten został rozpatrzony odmownie przez Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] czerwca 1956 r. nr [...]. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] lutego 1962 r. Następnie Minister Infrastruktury decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. stwierdził nieważność powyższej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej. Zaś decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Prezydent [...] orzekł w pkt I o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej a stanowiącego obecnie działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 . Zgodnie z pkt. XIII ww. decyzji, wniosek dotyczący pozostałej części nieruchomości hipotecznej, którą obecnie stanowi grunt o powierzchni [...] m2, będący częścią działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. Dalej postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się tylko odnośnie pkt I ww. decyzji - w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] m2 . I tak w dniu [...] maja 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...] uchyliło decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. w części dotyczącej udziału, jaki przypada C. D. i stwierdziło, iż w tej części prawa do nieruchomości nabyli jego spadkobiercy. W dniu 3 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem I SA/Wa 1595/12 uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu wskazał, iż w sprawie doszło do wadliwego określenia udziałów w prawie użytkowania wieczystego, przypadających w stosunku do dwóch z 16 następców prawnych przeddekretowych właścicieli. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w części dotyczącej udziału, jaki przypadał C. D. i stwierdziło, że w tej części prawa do nieruchomości nabyli jego spadkobiercy. Równocześnie stwierdziło, iż A. P. nabył prawa do nieruchomości w udziale [...], a M. P. w udziale wynoszącym [...]. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...] M. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o poprawienie zaskarżonej decyzji w zakresie udziałów jej i męża A. P. Wyrokiem I SA/Wa 2307/15 z dnia 11 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej orzeczenia o prawach małżonków A. i M. P.. Tym samym sprawa wróciła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w celu jej ponownego rozpoznania. W dniu [...] stycznia 2016 r. A. P. wniósł - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta [...]. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] uznało wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia [...] czerwca 2016 r. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, że stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ może też wyznaczyć termin zakończenia sprawy w trybie art. 36 kpa, jednak zobowiązany jest do podania przyczyn zwłoki. Jak wskazuje pkt XIII decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. Prezydent [...]stwierdził, że wniosek dotyczący pozostałej części nieruchomości hipotecznej, który stanowi grunt o pow. [...] m2, będący częścią działki nr [...] z obrębu [...], zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. Z księgi wieczystej [...], w której jest opisana działka nr [...] wynika, iż nieruchomość ta stanowi własność Miasta [...]. Z pisma Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nie wynika, aby postępowanie w tym zakresie było zakończone, jak również wnioskodawca nie został poinformowana o przewidywanym terminie rozpoznania sprawy. Zauważyć należy, że orzecznictwo sądowe nie traktuje okresu pozostawania akt w innym organie, jako przyczynę zwalniającą organ administracji publicznej od obowiązku dołożenia starań w kierunku podjęcia wymaganego rozstrzygnięcia albo podjęcia czynności zmierzających do pozyskania wymaganej do rozpoznania sprawy dokumentacji w postaci choćby kopii niezbędnych dokumentów. Z informacji udzielonej przez organ pierwszej instancji nie wynika, aby organ ten występował o zwrot, wypożyczenie lub nadesłanie choćby kopii ww. akt pozostających w dyspozycji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie a potem Naczelnego Sądu Administracyjnego, od 22 sierpnia 2012 r. do 20 maja 2015 r. Obecnie po wydaniu przez Kolegium decyzji z dnia [...] października 2015 r., wobec wniesienia skargi przez jedną ze stron, akta znajdują się od dnia 23 grudnia 2015 r. ponownie w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym. Biorąc powyższe pod uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, iż - uwzględniając czas doręczenia niniejszego postanowienia, konieczność wypożyczenia akt oraz skomplikowany charakter sprawy – należy wyznaczyć dodatkowy termin zakończenia sprawy do dnia [...] czerwca 2016 r. Ponieważ organ w wyznaczonym terminie nie rozpoznał wniosku w zakresie pozostałej części działki - dlatego też pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] w części odnoszącej się do gruntu o powierzchni [...] m2. Zarzucił organowi naruszenie prawa poprzez przekroczenie terminu rozpoznania sprawy określonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na dzień [...] czerwca 2016 r. – wnosząc o wyznaczenie mu nowego terminu na załatwienie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] poinformował o przebiegu postępowania w niniejszej sprawie stwierdzając, że z chwilą zakończenia postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz po przekazaniu akt własnościowych organ I instancji będzie miał możliwość rozpoznania wniosku złożonego w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w odniesieniu do części nieruchomości hipotecznej, stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...]-część z obrębu [...]. Do dnia 31 stycznia 2018 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, iż zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem - jak wynika z akt sprawy - wniosek z [...] października 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] w części odnoszącej się do gruntu o powierzchni [...] m2 nie został dotychczas rozpoznawany. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej a stanowiącego obecnie działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, natomiast w pkt. XIII tej decyzji stwierdził, iż wniosek dotyczący pozostałej części nieruchomości hipotecznej, którą obecnie stanowi grunt o powierzchni [...] m2, będący częścią działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. Jednakże - mimo upływu ponad sześciu lat – wniosek w tej części nie został dotychczas rozpoznany. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku z [...] października 1948 r. w tym zakresie, Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy - nie jest usprawiedliwiona. W tym zakresie Sąd w całości podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wyrażone w postanowieniu z dnia [...] marca 2016 r. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - ponieważ Prezydent [...] nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa, jak również nie dochował dodatkowego terminu wyznaczonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja, w której postępowanie prowadzone jest przez organ administracji ponad sześć lat i nadal nie jest zakończone. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie przedmiotowego wniosku będzie adekwatny i realny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.