II GZ 225/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1103/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1103/17 odrzucił skargę W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze (dalej: SKO) z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczenia opieki zdrowotnej. W dniu [...] września 2017 r. SKO w Zielonej Górze wydało decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [..] z dnia 12 lipca 2017 r. o odmowie potwierdzenia prawa W.S. (dalej: skarżący) do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Decyzja organu II instancji, wraz ze stosownym pouczeniem o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem SKO w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji, została doręczona W.S. w dniu 15 września 2017 r. W dniu 13 października 2017 r. W.S. wniósł skargę na powyższą decyzję do Ośrodka Pomocy Społecznej w [..]. Pismem z dnia 16 października 2017 r., nadanym na poczcie w dniu 18 października 2017 r., Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w [..] przekazał skargę do SKO w [..]. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z poźn. zm., dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyjaśnił, że analiza akt administracyjnych sprawy wykazała, iż zaskarżona decyzja SKO w Zielonej Górze z dnia [...] września 2017 r. została doręczona W.S> w dniu 15 września 2017 r. Zatem od dnia następnego, tj. od 16 września 2017 r. rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do Sądu, a upłynął on z dniem 16 października 2017 r. (poniedziałek). W.S. złożył skargę na decyzję SKO w dniu 13 października 2017 r. w siedzibie organu I instancji, tj. w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], a więc organu niewłaściwego do nadania jej dalszego biegu. Organ ten przekazał skargę do organu właściwego, czyli do SKO w Zielonej Górze, za pośrednictwem poczty w dniu [...] października 2017 r. Jak wyjaśnił WSA zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do niewłaściwego organu w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a. Natomiast skarga wniesiona do organu niewłaściwego powinna być przez ten organ odesłana organowi właściwemu, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., decyduje data nadania skargi przez ten organ na adres właściwego organu. Jak wynika z akt sprawy OPS w [..] przekazał skargę W>S> do organu właściwego już po upływie zakreślonego przez ustawę trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie W>S> wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 p.p.s.a. bowiem nieprawidłowo przyjęto, że skarżący nie wniósł w terminie skargi, podczas gdy została ona wniesiona w terminie trzydziestodniowym od dnia doręczenia decyzji SKO. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Stosownie do § 2a w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi (§ 4 art. 53 p.p.s.a.) Z kolei w myśl z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W rozpoznawanej sprawie wbrew dyspozycji powołanego art. 54 § 1 p.p.s.a. W>S> wniósł skargę do Ośrodka Pomocy Społecznej w [..] (organu pierwszej instancji), a nie za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze. Organ pierwszej instancji po złożeniu w jego siedzibie skargi w dniu 13 października 2017 r. przesłał ją do organu odwoławczego w dniu 18 października 2017 r. Tę datę Sąd Wojewódzki prawidłowo przyjął jako miarodajną do stwierdzenia, czy strona dochowała ustawowego terminu trzydziestu dni na złożenie skargi. W związku z tym, że decyzję ostateczną organu doręczono skarżącemu w dniu 15 września 2017 r. r. to termin określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. upłynął w dniu 16 października 2016 r. (poniedziałek). Zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję oznacza, że w przypadku wniesienia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, organ ten powinien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., decyduje wówczas data przekazania skargi przez organ właściwemu organowi administracji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II OZ 629/17). Wprawdzie żaden z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprost nie przewiduje obowiązku przekazania do organu skargi błędnie skierowanej, to jednak takie działanie jest podejmowane celem nadania jej właściwego biegu. Nie oznacza to jednak, że strona nie ponosi konsekwencji prawnych wynikających z tego, że skarga nie została złożona zgodnie z wymogami ustawy. Zaznaczyć należy, że termin 30-dniowy przewidziany na wniesienie skargi jest terminem ustawowym i sąd nie jest uprawniony do modyfikacji jego długości. W zaistniałej sytuacji, skoro przekroczenie terminu nastąpiło wskutek nieprawidłowo dokonanej czynności związanej z wysłaniem skargi do organu pierwszej instancji zamiast do organu odwoławczego, to Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek uwzględnić z urzędu jego upływ i z tej przyczyny odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jednocześnie należy zaznaczyć, że postanowieniem z dnia 19 czerwca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie WSA odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi przez W.S>. Mając również na uwadze treść argumentacji zawartej w uzasadnieniu zażalenia wyjaśnić należy, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), dokonana ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Art. 9 pkt 3 lit. d ustawy zmieniającej dodał § 4 w art. 53 w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w następujacym brzmieniu: "Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi". Powyższe dowodzi, że od daty 1 czerwca 2017 r. w sytuacji kiedy skarga została złożona bezpośrednio w sądzie administracyjnym ale w terminie otwartym do jej wniesienia, to termin ten uznaje się za zachowany. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca bowiem skarżący złożył skargę do organu I instancji, którego ustawodawca nie uwzględnił w art. 53 § 4 zd. pierwsze. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu zażaleniowym wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a., na podstawie wniosku i stosownego oświadczenia. PM