II SA/Gl 1225/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2018 r. sprzeciwu S. M od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala sprzeciw. Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. odmówił wymeldowanie z miejsca pobytu stałego S. M. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek J. i R. K., właścicieli kamienicy zlokalizowanej przy ul. [...] w C. S. M. została zameldowana w lokalu nr [...], znajdującego się w tej kamienicy, w dniu [...]. W trakcie postępowania wyjaśniającego przesłuchano na tą okoliczność kilka osób, w pełnomocnik właścicieli kamienicy. Ta oświadczyła, że w lokalu nr [...] zamieszkują aktualnie K. i Z. M. Natomiast S. M. nie mieszka tam od kilku lat, nie jest również widywana na terenie posesji. Ponadto oświadczyła, że nie została orzeczona eksmisja osób z lokalu. Jak wyjaśniła K. M., pełnomocnik S. M., aktualnie zamieszkuje ona w M., jednakże po 30 czerwca 2017 r. powróci do lokalu nr [...]. Tutaj zamierza skoncentrować swoje sprawy życiowe. W tym lokalu ma swoje dokumenty oraz cenne rzeczy. Rzeczy osobiste ma ze sobą. Ponadto oświadczyła, że córka rozlicza się z podatku w C. Pismem z dnia 28 lipca 2017 r. Policja poinformowała organ, że K. i Z. M. potwierdzili fakt zamieszkiwania córki w lokalu nr [...]. Również administrator budynku potwierdził, iż jest ona widywania na terenie posesji. W dniu [...] r. podjęto próbę przeprowadzenia oględzin, na które nie wyraziła jednak zgody K. M. Okazała jedynie rzeczy córki. Stosownie do art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje z urzędu lub na wiosek właściciela decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zasadnicze znaczenie na podjęcie rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie ma przesłanka faktycznego opuszczenia lokalu. Ma to miejsce wtedy, gdy osoba dopuszczająca lokal nie tylko fizycznie w nim nie przebywa, ale rezygnuje z mieszkania przenosząc swe centrum życiowe w inne miejsce, w którym następuje zaspokojenie jej potrzeb mieszkaniowych, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym. Zdaniem organu tak rozumiane opuszczenie lokalu nie miało miejsca, bowiem strona koncentruje swoje sprawy życiowe w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C., stąd nie została spełniona wskazana przesłanka. Wojewoda Śląski, po rozpatrzeniu odwołania właścicieli kamienicy, decyzją z [...] r. nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda, po analizie postępowania wyjaśniającego oraz dowodów zgromadzonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uznał, iż okoliczności sprawy są jednak dalekie od jednoznaczności i nie dają jasnego obrazu stanu faktycznego. W szczególności nie zostało jednoznacznie ustalone, gdzie obecnie znajduje się centrum życiowe S. M. Pełnomocnik K. M. informowała w trakcie postępowania, że córka od momentu zakończenia studiów nie zamieszkuje w lokalu nr [...], ale mieszka w M., skąd zamierza powrócić do mieszkania po 30 czerwca 2017 r. Następnie i S. M. i K. M. potwierdziły, że powróciła z M., a przedmiotowy lokal jest jej miejscem zamieszkania. Administrator nieruchomości oraz R. K. wprawdzie stwierdzili, iż co prawda S. M. jest widywana na terenie posesji, jednakże ze względu na to, że w przedmiotowym lokalu mieszkają jej rodzice. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie zbadał dokładnie charakteru pobytu S. M. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Nie wyjaśnił w szczególności tego, czy jej pobyt w tym lokalu jest okazjonalny i wiąże się z odwiedzinami rodziców, czy też ma on charakter stały. Brak jest także ustaleń w kwestii uczestnictwa przez stronę w bieżących kosztach utrzymania lokalu, co mogłoby pomóc w sprecyzowaniu kwestii aktualnego centrum życiowego S. M. Ponadto podczas oględzin organ winien zbadać czy dla S. M. sporny lokal stanowi rzeczywiście jej centrum spraw życiowych, gdzie nocuje, stołuje się i wypoczywa po pracy.  Okazanie przez K. M. rzeczy córki oraz dokumentów nie może świadczyć o tym, że jest to jej miejsce stałego pobytu. Takim jest miejsce, w którym dana osoba koncentruje swoje sprawy życiowe, a nie miejsce przechowywania rzeczy. W tym zakresie organ I instancji nie poczynił stosownych ustaleń. Organ pierwszej instancji powinien dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy. W przypadku, gdy w toku postępowania składane są rozbieżne zeznania osób zainteresowanych rozstrzygnięciem, organ może przeprowadzić rozprawę administracyjną z udziałem stron i świadków (np. najbliższych sąsiadów mogących mieć wiadomości w sprawie) celem skonfrontowania tych wyjaśnień i zobiektywizowania ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Wojewody, organ I instancji nie wykorzystał wszystkich możliwych środków dowodowych w celu ustalenia okoliczności faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Skoro nie zostały dostatecznie wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, to w konsekwencji poczynione przez organ I instancji ustalenia nie dają dostatecznych podstaw do orzeczenia o braku podstaw do wymeldowania S. M. Sprzeciw od tej decyzji (określony jako skarga) wniosła w dniu 1 grudnia 2017r. S. M. zarzucając naruszenie przez organ odwoławczy przepisów, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, t. j.: W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na sprzeciw (określany jako skarga) z dnia 22 grudnia 2017 r. Wojewoda Śląski wniósł o oddalenie, wskazując ponownie na argumenty uzasadniające uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Sprzeciw nie znajduje uzasadnienia. Przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz.657) stanowi, że właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 tej ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wobec tego podjęcie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego na wniosek właściciela lokalu, która ma charakter aktu związanego, wymaga spełnienia dwu podstawowych warunków: po pierwsze – obywatel polski opuścił miejsce pobytu stałego; po drugie - nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Logicznie rzecz ujmując, w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w celu wymeldowania, w pierwszym rządzie należy dokonać ustaleń co do opuszczenia miejsca stałego pobytu, a dopiero po tym zbadać, czy opuszczający to miejsce dopełnił obowiązku wymeldowania się. Spornym problemem w niniejszej sprawie jest właśnie kwestia zaistnienia pierwszej przesłanki. Zdaniem organu I instancji skarżąca nie opuściła mieszkania w którym jest zameldowana, tj. lokalu przy [...] m. [...] w C., natomiast według organu odwoławczego kwestia opuszczenia przez nią tego lokalu nie została dostatecznie wyjaśniona w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Stąd działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. dokonuje on uchylenia decyzji o odmowie wymeldowania i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Prezydenta Miasta C. w celu ustalenia czy doszło do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez skarżącą. W niniejszej sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 k.p.a. Na tej podstawie organ odwoławczy może uchylić decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Okolicznością wymagającą wyjaśnienia, zasadniczą dla rozpatrywanej sprawy, jest kwestia opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez skarżącą. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. W takim rozumieniu opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i jednoczesne zerwanie związków z dotychczasowym lokalem. Jakkolwiek jednak zamiar ten, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło, to powinien być on oceniany na podstawie obiektywnie istniejących i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, z których taki wniosek da się logicznie wyprowadzić. Nie można bowiem poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, w których formułuje ona subiektywnie swoją wolę. Należy zbadać, czy argumentacja strony znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych takich jak np. sposób opuszczenia lokalu, skoncentrowanie swojego ośrodka interesów osobistych i majątkowych (tzw. centrum życiowego) poza miejscem pobytu stałego, czy wreszcie istnieje obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 października 2017 r., II SA/Gl 759/17, CBOSA). Okoliczność ta nie została dostatecznie zbadana przez organ I instancji, stąd jako uzasadnione należy ocenić uchylenie wydanej przez niego decyzji oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W kontekście poczynionych wyżej ustaleń nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze z następujących przyczyn: Ad 1. Wbrew stanowisku skarżącej właściciele kamienicy znajdującej się przy ul. [...] w C. maja przymiot strony w postępowaniu dotyczącym wymeldowania osoby, która pozostaje zameldowana w lokalu znajdującym się w tejże kamienicy, nie stanowiącego odrębnego przedmiotu własności. Ad. 2. Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania w zakresie wskazanym w skardze. Prawidłowo organ odwoławczy zastosował art. 132 § 2 k.p.a., w szczególności zaś nie było podstaw do zastosowania art. art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. samodzielnie, bądź też w związku z art. art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Decyzja pierwszoinstancyjna nie jest obarczona wadą w postaci rażącego naruszenia prawa. Nie uchybiono także zasadzie dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), a wręcz przeciwnie, uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji realizuje ideę dwuinstancyjności. Co do naruszenia art. 10 § 1 i art. 11 k.p.a. w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., Sąd nie podziela tych zarzutów w odniesieniu do postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy. Natomiast tego rodzaju uchybienia proceduralne organu I instancji były powodem uchylenia podjętej przez niego decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej (art. 138 § 2 kpa), oddalił sprzeciw na podstawie art. 64 e w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369).