II FZ 434/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 1048/17 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi R. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 1048/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi R. K. (zwanego dalej "Skarżącym") na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 września 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 2 lutego 2018 r. Sąd oddalił skargę Skarżącego na ww. na interpretację. Pismem z dnia 1 marca 2018 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie ww. wyroku wraz z tymże wnioskiem. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wyrok został ogłoszony w dniu 2 lutego 2018 r., wobec czego termin na złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku upływał z dniem 9 lutego 2018 r. Do przesyłki z dnia 8 lutego 2018 r. adresowanej do Sądu została spakowana omyłkowo odpowiedź na apelację w sprawie rozpoznawanej przed Sądem Okręgowym w C. zamiast wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadniania wyroku w niniejszej sprawie. Pełnomocnik spostrzegł ów błąd dopiero po otrzymaniu korespondencji z Wydziału Informacji Sądowej WSA w Łodzi w dniu 27 lutego 2018 r., z której wynikało, iż omyłkowo nadesłana do tutejszego sąd odpowiedź na apelację została przekazana do Sądu Okręgowego w C. Podkreślił, że powyższej omyłki nie mógł przewidzieć, albowiem była ona wynikiem spakowania do przygotowanych kopert niewłaściwych pism. Kopert po ich zaklejeniu i nadaniu nie sposób było zweryfikować. Jednakże korespondencja, która miała obejmować wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenia wyroku, została nadana w przepisanym terminie, z tym że zamiast trafić do WSA w Łodzi, została doręczona do pełnomocnika uczestnika w sprawie o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, która toczy się przed Sądem Okręgowym w C. Zatem wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie został omyłkowo przesłany do Kancelarii Adwokackiej, która zlokalizowana jest w C. Do wniosku załączono oświadczenie pracownika kancelarii adwokackiej w C., kserokopie: książki nadawczej oraz pisma Wydział Informacji Sądowej WSA w Łodzi dniu 27 lutego 2018 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Tymczasem z przedstawionej przez pełnomocnika sekwencji zdarzeń, nie wynika, aby to nadzwyczajna okoliczność uniemożliwiła mu złożenie wniosku w terminie. Taką okolicznością nie jest omyłka w pakowaniu korespondencji w kancelarii. Nieprawidłowe przygotowanie korespondencji nie było następstwem zdarzenia nagłego i niespodziewanego, którego żadną miarą nie dało się uniknąć. Przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy skarżący (jego pełnomocnik) nie mógł dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Przyczyn zaś takich w rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził, albowiem podnoszone przez pełnomocnika Skarżącego przyczyny uchybienia terminu nie miały charakteru nadzwyczajnego i były możliwe do usunięcia. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego wskazał, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został sporządzony oraz wysłany w przepisanym terminie, a w samym wniosku adresat został wskazany prawidłowo. Natomiast fakt, że wniosek został spakowany do niewłaściwej koperty należy ocenić jako okoliczność, której strona skarżąca nie przewidziała. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto - w myśl art. 87 P.p.s.a. - pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której niedokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu była kwestia istnienia lub braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Według pełnomocnika Skarżącego omyłka w postaci spakowania wniosku do niewłaściwej koperty stanowiła niezawinioną przez niego przyczynę uchybienia terminu. Sąd pierwszej instancji ocenił zaś, że - w tak ujętych okolicznościach - nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny w przedstawionym sporze podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji. Powoływana przez Skarżącego okoliczność spakowania wniosku do niewłaściwej koperty nie może być uznana za świadczącą o jego należytej staranności, gdyż takie działanie samo przez się zasadniczo potwierdza niedbalstwo podmiotu dokonującego takiej czynności. Oczywiście z góry nie da się wykluczyć, że pomyłka tego rodzaju może zostać spowodowana okolicznościami, które ją usprawiedliwiają z punktu widzenia przesłanki przywrócenia terminu. Przykładowo do jej powstania mogą przyczynić się towarzyszące osobie dokonującej owych czynności adresowych objawy choroby, wyłączające prawidłowe spakowanie korespondencji, czy inne pozostające z nimi w bezpośrednim związku zdarzenia losowe wpływające na stan emocjonalny lub psychiczny osoby realizującej wadliwie tego rodzaju czynność procesową (tj. nadanie wniosku). W realiach niniejszej sprawy szerszy jednak komentarz takich specyficznych okoliczności jest był konieczny. We wniosku o przywrócenie terminu omyłkę tłumaczono bowiem zwykłą pomyłką w spakowaniu wniosku do niewłaściwej koperty. Należy podkreślić, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich - w tym przypadku pełnomocnika - upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności. Ustanowiony pełnomocnik odpowiada natomiast za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za korespondencję dopuści się zaniedbania, to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (v. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I OZ 946/10, Lex nr 742199). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji [pic]