IV SA/Gl 905/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant referent- stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] Nr [...] orzeczono w przedmiocie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta C. Nr [...] z dnia [...] w sprawie skierowania P. S. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. W uzasadnieniu organ wskazał, że powołaną wyżej decyzją uchylił własną decyzję z dnia [...] w sprawie skierowania P. S. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Organ I instancji wyjaśnił, iż strona nie spełnia warunków określonych w art.54 ustawy o pomocy społecznej tzn. w chwili obecnej nie wymaga całodobowej opieki osób drugich w systemie całodobowym, jest zdolny do samoobsługi, samodzielnie funkcjonuje w codziennym życiu, porusza się samodzielnie, przyjmuje pokarmy samodzielnie i nie potrzebuje pomocy przy ubieraniu, myciu. Z załączonego zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 listopada 2016 r. oraz z dnia 13 czerwca 2017 r. wynika, że strona nie musi przebywać w DPS na stałe, nie wymaga całodobowej opieki. Również z dokonanych aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonych przez DPS A w L. w dniach 21 kwietnia 2017 r. oraz 19 czerwca 2017 r. wynika, że strona porusza się samodzielnie może funkcjonować w środowisku społecznym, jest osobą komunikatywną, nie występują żadne dysfunkcje w zakresie mowy oraz słuchu. W odwołaniu od tej decyzji P. S. podnosił, że w 2014 r. trafił do szpitala z powodu skrajnego wyczerpania spowodowanego nadużywaniem alkoholu. Wskazywał, iż jest alkoholikiem zachowującym abstynencję od tamtego czasu, nie ma innego miejsca zamieszkania niż DPS, a pozbawienie go tego może spowodować powrót do środowiska, a tym samym powrót do spożywania alkoholu i znaczące pogorszenie się i tak już kiepskiego stanu zdrowia - czy nawet śmierć. Odwołujący przytaczając definicję chorób przewlekłych, wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji do czasu zebrania pełnej dokumentacji medycznej, na podstawie której wydana zostanie rzeczowa opinia lekarska. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt.1 w związku z art. 163 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art.106 ust.5 w związku z art.54 ust. 1 i 2 i art.59 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze wskazało, że w związku z pismem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 23 listopada 2016 r., przy którym przesłano kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego cześć I przeprowadzonego w dniu 14 listopada 2016 r. z P. S. przebywającym w DPS A w L., MOPS w C. wszczął postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...] w sprawie skierowania Pana P. S. do ww. DPS (zawiadomienie z dnia 02 grudnia 2016 r. ). W zawiadomieniu tym strona została pouczona, że zgodnie z art. 10 k.p.a. ma możliwość składania dowodów i wyjaśnień w sprawie, a przed wydaniem decyzji w tej sprawie ma możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ zaznaczył, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że P. S. na mocy decyzji MOPS w C. z dnia [...] został skierowany do domu pomocy społecznej dla osób somatycznie chorych, na jego wniosek z dnia 24 września 2014 r. Przed wydaniem decyzji o skierowaniu organ I instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające i uznał, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie, wyjaśniając, że z uwagi na występujące u strony schorzenia obowiązkiem organu było skierowanie strony do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Następnie P. S. został umieszczony w DPS A w L. ul. [...] Następnie Kolegium wskazało, iż w dniu 25 listopada 2016 r. MOPS w C. otrzymał informację z MOPS w L., że stan zdrowia P. S. uległ bardzo znacznej poprawie i może się on usamodzielnić i wrócić do środowiska. Jak wynika z wywiadu środowiskowego z dnia 14 listopada 2016 r. oraz załączonych do wywiadu zaświadczeń lekarskich w tym: zaświadczenia lekarza specjalisty chorób wewnętrznych (Poradnia Ogólna [...] w L. ) z dnia 17 listopada 2016 r. oraz zaświadczenie psychologa z dnia 15 listopada 2016 r. oraz opinii pracownika socjalnego dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej z dnia 14 listopada 2016 r., P. S. lat 53 jest osobą o sprawności ruchowej stosownej do wieku, przyjmuje pokarmy samodzielnie, porusza się samodzielnie, nie wymaga stałej pomocy przy innych codziennych czynnościach, takich jak mycie czy ubieranie, jest samodzielny w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, samodzielnie może funkcjonować w środowisku społecznym. Z zaświadczenia lekarskiego wynika również, że P. S. nie wymaga całodobowej opieki oraz pobytu w domu pomocy społecznej na stałe ( zaświadczenie lekarskie z dnia 17 listopada 2016 r.). Organ nadmienił, że wprawdzie P. S. został od 04 grudnia 2015 r. zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 stycznia 2020 r., to jednak stwierdzono na podstawie przeprowadzonego wywiadu i na podstawie ww. zaświadczeń lekarskich, że stan zdrowia strony znacznie się poprawił i nie ma przesłanek do tego, aby nadal przebywał w DPS w L. Kolegium zaakcentowało, iż w związku z powyższym ww. zawiadomieniem z dnia 02 grudnia 2016 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie uchylenia decyzji o skierowaniu P. S. do DPS. W dniach: 20 grudnia 2016 r., 02 lutego, 02 marca, 03 kwietnia, 04 maja oraz 05 czerwca 2017 r. P. S. wnioskował o przesunięcie terminu załatwienia sprawy, uzasadniając powyższe oczekiwaniem na specjalistyczne badania lekarskie i nową opinię lekarską potwierdzającą zasadność jego pobytu w DPS. Organ I instancji kolejnymi zawiadomieniami przedłużał termin załatwienia sprawy, stosownie do prośby strony, w oparciu o art. 36 k.p.a. Następnie w dniu 04 kwietnia 2017 r. MOPS w C. zwrócił się do DPS A w L. o przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego ( część IV ), z prośbą o wnikliwe rozpoznanie sytuacji P. S. i przekazanie informacji o zasadności przebywania ww. w DPS oraz zweryfikowanie obecnej sytuacji strony pod kątem spełnienia warunków określonych w art. 54 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. DPS w L. w dniu 26 kwietnia 2017 r. przekazał do MOPS w C. aktualizację wywiadu środowiskowego. W wywiadzie tym P.S. oświadczył, że oczekuje na wizytę neurologa w dniu 18 maja 2017 r. Dalej w dniu 05 czerwca 2017 r. MOPS w C. ponownie zwrócił się do DPS w L. o przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego z P. S. Z przekazanej przez DPS aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej z P. S. w dniu 19 czerwca 2017 r. oraz zaświadczeń lekarskich z dnia 13 czerwca 2017 r., zaświadczenia psychologa z dnia 13 czerwca 2017 r. oraz opinii pracownika socjalnego z dnia 19 czerwca 2017 r. dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, wynika, że łączny dochód P. S. wynosi 634,00 zł, że jest osobą poruszająca się samodzielnie, jest samodzielny w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i może samodzielnie funkcjonować w środowisku społecznym, jest osobą komunikatywną, nie występują dysfunkcje w zakresie mowy i słuchu, nie jest osobą upośledzoną umysłowo, nie wymaga całodobowej opieki oraz pobytu w DPS na stałe. W opinii Kolegium - z przekazanego przez DPS w L. wywiadu środowiskowego oraz zaświadczeń lekarskich wynika zatem, że w czasie pobytu w DPS od 2014 r. stan zdrowia P. S. uległ poprawie na tyle, iż może się usamodzielnić i powrócić do środowiska, potrzebne jednak jest zapewnienie mu miejsca zamieszkania i wsparcie ze strony MOPS. Kolegium podkreśliło, że stosownie do uregulowań zawartych w art.54 ust. 1 i 2 cyt. ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art.59 ust.1). Kolegium zaznaczyło, iż na podstawie przedłożonych przez DPS w L. dokumentów ( wywiady środowiskowe, zaświadczenia lekarskie i opinie pracownika socjalnego ), organ I instancji uznał, iż w przypadku P. S., nie wymaga on opieki instytucjonalnej. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że wymieniony jest osobą zdolną do samoobsługi i nie wymaga całodobowej opieki osób drugich, orzeczono zatem o uchyleniu decyzji z dnia [...] kierującej stronę do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Organ odwoławczy nadmienił, że przepis art. 163 k.p.a. upoważnia organ administracji publicznej do uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w kodeksie postępowania administracyjnego, o ile przewidują to przepisy szczególne. Takim przepisem szczególnym dopuszczającym uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej jest art.106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu właściwy organ zmienia lub uchyla decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 11,12, 107 ust.5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Innymi słowy ustawodawca wprowadził obowiązek cofnięcia lub zwiększenia uprawnienia wynikającego z niewadliwej decyzji administracyjnej na mocy której strona nabyła uprawnienie, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie. Kolegium zaznaczyło, iż jednocześnie organ I instancji poinformował stronę, że MOPS w C. udziela pomocy w formie całodobowego schronienia. W tym celu należy złożyć stosowny wniosek do Sekcji ds. Przeciwdziałania Bezdomności w C. przy ul. [...] W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący P. S. zaskarżył wyżej opisaną decyzję, podnosząc, że jest ona krzywdząca i naruszająca podstawowe prawa zagwarantowane w Konstytucji RP. w tym gwarancję równego traktowania obywateli wobec prawa. W uzasadnieniu wskazał, że do czasu rozpatrzenia wspomnianej skargi, nie ma gdzie mieszkać, a ośrodki pomocowe dla osób bezdomnych nie są w stanie zapewnić mu odpowiednich warunków. Wynajęcie zaś jakiegokolwiek mieszkania czy pokoju, ze względu na skromne środki finansowe - nie wchodzi w rachubę. Zaznaczył, iż jest osobą o poważnie ograniczonych możliwościach ruchowych, co rzutuje na konieczność spełnienia odpowiednich warunków (np. uchwyty w łazience i na korytarzach). W przeciwnym razie może to skutkować pogłębieniem się choroby i powstaniem kolejnych urazów. Podał, że udało mu się uporać z chorobą alkoholową i od trzech lat jest trzeźwy. Chce wrócić do normalnego życia, jednak wymaga to czasu. W opinii skarżącego, lekarze specjaliści nie są w stanie orzec o stanie mojego zdrowia bez wykonania koniecznych badań, a na te trzeba czekać, czasami kilka miesięcy. W opinii skarżącego w DPS-ie przebywa około 40 osób, jak on spełniających swoje potrzeby egzystencjalne - "zdolnych do samoobsługi i nie wymagających całodobowej opieki" - w sposób o wiele lepszy niż on, a kilkanaście notoryczne spożywa alkohol. Wnosił o wstrzymanie wykonania wydanej decyzji do czasu rozpatrzenia skargi przez Sąd. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wstrzymało wykonanie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Materialnoprawne przesłanki umieszczenia w domu pomocy społecznej określa art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. z 2009 r. Dz. U. nr 175, poz. 1362). Prawo takie przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Analiza przepisu art. 54 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, że decyzja w sprawie umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej uwarunkowana jest spełnieniem łącznie trzech przesłanek: - po pierwsze może ona być wydana jedynie w sytuacji, kiedy osoba wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności; - po drugie- osoba te ze względów określonych w przesłance pierwszej, nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu; - po trzecie- osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 1187/11; CBOIS). W ocenie Sądu, w świetle ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego przyjąć należy, że żadna z przedmiotowych przesłanek obecnie nie zachodzi. Skarżący – jak wynika z przekazanej przez DPS aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej z P. S. w dniu 19 czerwca 2017 r. oraz zaświadczeń lekarskich z dnia 13 czerwca 2017 r., zaświadczenia psychologa z dnia 13 czerwca 2017 r. oraz opinii pracownika socjalnego z dnia 19 czerwca 2017 r. dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej - jest osobą poruszająca się samodzielnie, jest samodzielny w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i może samodzielnie funkcjonować w środowisku społecznym, jest osobą komunikatywną, nie występują dysfunkcje w zakresie mowy i słuchu, nie jest osobą upośledzoną umysłowo, nie wymaga całodobowej opieki oraz pobytu w DPS na stałe. Łączny dochód P. S. wynosi 634,00 zł. miesięcznie. Wiek (skarżący w dniu wydania zaskarżonej decyzji miał 53 lata) oraz orzeczenie o niepełnosprawności nie uniemożliwiają funkcjonowanie skarżącemu w życiu codziennym, w związku z powyższym odpadła druga przesłanka. Jeżeli chodzi o trzecią z wymienionych przesłanek, to zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 880/10 (LEX nr 745358) umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone ocena możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem sytuacji rodzinnej. Nie sposób przy tym nie zauważyć, iż organ I instancji poinformował stronę, że MOPS w C. udziela pomocy w formie całodobowego schronienia i w tym celu należy złożyć stosowny wniosek do Sekcji ds. Przeciwdziałania Bezdomności w C. przy ul. [...] Nadto co do wspomnianej przez skarżącego w treści skargi kwestii, że "wynajęcie jakiegokolwiek mieszkania czy pokoju, ze względu na skromne środki finansowe - nie wchodzi w rachubę" należy zauważyć, że strona skarżąca – jak to wynika z treści wywiadu środowiskowego - ma dwie pełnoletnie córki zamieszkałe w Polsce oraz syna zamieszkałego w Holandii. Stąd też godzi się poinformować stronę skarżącą, że zgodnie z treścią art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania (...) (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Oznacza to, że po opuszczeniu Domu Pomocy Społecznej strona skarżąca o ile będzie uważała, że znajduje się w niedostatku (art. 133 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) może wystąpić do właściwego sadu powszechnego o zasądzenie na jej rzecz alimentów od dorosłych dzieci. Argumenty podnoszone przez stronę skarżącą zarówno w skardze jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji oparte w głównej mierze na twierdzeniu strony skarżącej, że jej stan zdrowia nie uległ poprawie oraz akcentowaniu trudnej sytuacji ekonomicznej, nie uzasadniają w chwili obecnej - zdaniem Sądu - skierowania do Domu Pomocy Społecznej, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Trafnie zatem organy orzekły o uchyleniu wcześniejszej decyzji kierującej skarżącego do Domu Pomocy Społecznej. Konkludując przyjdzie wskazać, że Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy omawianego tu aktu prawnego. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonym orzeczeniu argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia. Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności sprawy. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.