II SA/Bd 256/17

WyrokWSA w Bydgoszczy2018-02-06

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Elżbieta Piechowiak, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która istotnie ogranicza prawo własności poprzez wyznaczenie linii energetycznej 400 kV i słupa na nieruchomościach skarżących, a została sporządzona na nieaktualnej mapie nieuwzględniającej istniejącego budynku mieszkalnego, narusza zasady sporządzania planu, co skutkuje jej nieważnością?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że narusza ona zasady sporządzania planu, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było oparcie planu na nieaktualnej mapie, która nie uwzględniała istniejącego budynku mieszkalnego skarżących, oraz brak należytego wyważenia interesu publicznego z prywatnym, co doprowadziło do nadmiernej ingerencji w prawo własności skarżących bez odpowiedniego uzasadnienia.
Stan faktyczny
Skarżący K. C.-B. i T. B. wnieśli skargę na uchwałę Rady Gminy Grudziądz dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przewidywała przebieg linii energetycznej 400 kV przez ich nieruchomości. Zarzucili naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego, Konstytucji RP, kodeksu cywilnego oraz Konwencji z Aarhus. Wskazali, że plan został sporządzony na nieaktualnej mapie, nie uwzględniającej ich budynku mieszkalnego, a planowany przebieg linii i lokalizacja słupa znacząco utrudnią korzystanie z nieruchomości. Organ wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że inwestycja ma znaczenie ponadlokalne i procedura planistyczna została przeprowadzona prawidłowo.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Gminy Grudziądz, stwierdził, że uchwała nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Rady Gminy Grudziądz na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2018 r. sprawy ze skargi K. C.-B., T. B. na uchwałę Rady Gminy Grudziądz z dnia 27 października 2016 r. nr XXIX/246/2016 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Rady Gminy Grudziądz na rzecz skarżących solidarnie kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. C. i T. B. nieśli skargę na uchwałę Rada Gminy z dnia [...] 2016r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru obejmującego części wsi [...] w Gminie [...] (Dz.Urz.Woj.[...]) Skarga została poprzedzona wezwaniem w dniu [...] 2016r. Rady Gminy do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego ww. uchwałą Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie: - art.6 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 778 ze zm.) powoływanej dalej jako "u.p.z.p." w związku z art. 64 ust. 1 , art. 21 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP a także art. 140 kodeksu cywilnego poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności oraz prawa do życia i zachowania zdrowia, - art. 28 ust. 1, art. 27 w związku z art. 20 i art. 23 u.p.z.p. poprzez naruszenie zasad i trybu sporządzania planu oraz nie rozstrzygnięcie uwag do projektu planu zgłoszonych przez skarżących, a także ustalenie planu w oparciu o niewłaściwą, nieaktualną mapę, na której nie było naniesionego budynku mieszkalnego skarżących, - art. 288 w zw. z art. 305(4) kodeksu cywilnego poprzez nieuwzględnienie uwag skarżących do projektu planu tak, aby służebność przesyłu jak najmniej utrudniała korzystanie w/w z nieruchomości obciążonej, - art. 6, 7 i 8 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska sporządzonej w Aarhus z dnia 25.06.1998 r. (Dz. U. z 2003 Nr 78, poz. 706 i 707) poprzez podjęcie decyzji o wytyczeniu linii 400 kV wbrew woli mieszkańców z pominięciem wymaganych procedur, w szczególności szerokich konsultacji społecznych, wysłuchania wszystkich możliwych scenariuszy w celu przyczynienia się do ochrony prawa każdej osoby. W oparciu o powyżej przytoczone zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Uzasadniając zarzuty odnoszące się do nowego planu skarżący wskazali, że w przyjętym planie zagospodarowania przestrzennego, który zatwierdził projekt przebiegu linii elektroenergetycznej 400 kV relacji [...] nastąpiło znacznie przesunięcie linii 400 kV z granicy działki nr [...] na środek nieruchomości: działek nr [...], dzieląc użytkowaną przez nich nieruchomość na połowę, co spowoduje, że słup nr [...] będzie znajdował się centralnie na środku nieruchomości uniemożliwiając praktycznie swobodne korzystanie z obu działek skarżących. Działki skarżących zostaną nie tylko zaopatrzone w pas linii energetycznej, ale także na środku nieruchomości zostanie ustawiony słup o wysokości do 100 m. Skarżący wskazali, że na działce nr [...] są posadowione dwa budynki mieszkalne - stary i nowy, a zmiana przebiegu linii prowadzi do niemożliwości jakiegokolwiek normalnego korzystania i użytkowana jednego z tych budynków. W ocenie skarżących, zmiana pierwotnego rozmieszczenia linii odbyła się w oparciu o nieaktualną mapę, nie uwzględniającą jednego budynku mieszkalnego skarżących, a nadto bez uwzględnienia logicznych i prawnych argumentów przeciwko planowanemu rozwiązaniu. Powołując się na treść art. 288 w zw. z art. 305(4) kodeksu cywilnego skarżący podnieśli, że służebność przesyłu winna być wykonywana w taki sposób, aby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej. Tymczasem zmiana pierwotnego przebiegu linii elektroenergetycznej zamiast uwzględnić powyższe wzięła po uwagę interes innych mieszkańców, którzy nie mają linii tak blisko budynków mieszkalnych. Naruszenia swojego interesu skarżący upatrują również w fakcie, że eksploatacja tej linii będzie źródłem emisji pola elektromagnetycznego do środowiska, co potencjalnie generuje negatywne oddziaływanie na zdrowie ludzi, ujemnie wpływa na organizmy żywe, jonizację powietrza wokół linii i zakłócenia radioelektryczne. Skarżący podnieśli również, że procedura wprowadzenia uchwały i czynności ją poprzedzające są niezgodne z przepisami prawa międzynarodowego w tym z art. 6,7 i 8 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska sporządzonej w Aarhus z dnia 25.06.1998 r. (Dz. U. z 2003 Nr 78, poz. 706 i 707)., gdyż nie zagwarantowała szerokich konsultacji społecznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ podniósł, że inwestycja polegająca na budowie linii 400 kV relacji [...] jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącym cel publiczny, związany z budową obiektu infrastruktury technicznej, umożliwiającej zaspokajanie obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną. Zamierzenie stanowi zadanie rządowe o znaczeniu krajowym, wnioskowane do uwzględnienia w koncepcji zagospodarowania przestrzennego kraju oraz ujęte w planie zagospodarowania przestrzennego województwa kujawsko - pomorskiego. Procedura planistyczna sporządzania planu obejmowała kilka etapów: etap zawiadomienia; w prasie, na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy, w internecie oraz właściwych instytucji o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego, etap uzgadniania i opiniowania projektu planu oraz etap wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu. Ostatnim etapem było uchwalenie planu przez Radę Gminy uchwałą nr [...] z dnia [...] 2016r. Do wyłożonego do publicznego wglądu projektu planu można było składać uwagi. Do treści projektu planu, odnoszącej się do przedmiotowych działek, wpłynęły uwagi, które zostały rozpatrzone zarządzeniem Wójta Gminy nr [...] z dnia [...].2016 r. oraz zarządzeniem Wójta Gminy nr [...] z dnia [...]2016 r. Wójt Gminy nie uwzględnił złożonych uwag, udzielając jednocześnie m.in. następujących wyjaśnień: - prezentowana przez inwestora w [...] 2015 r. trasa projektowanej dwutorowej linii 400 kV relacji [...] - [...] stanowiła przyczynek do dyskusji nad jej przebiegiem. Na podstawie uwag mieszkańców trasa projektowanej linii została uściślona, po czym inwestor złożył stosowny wniosek do procedury sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wpływ na przebieg wnioskowanej trasy miał również fakt uwzględnienia wniosków, jakie wpłynęły w związku z obwieszczeniem Wójta Gminy o przystąpieniu do sporządzenia przedmiotowego planu miejscowego, wniosku o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla zabudowy mieszkaniowej na działce nr [...] obr. [...] oraz stanu zagospodarowania i użytkowania zabudowań na działce nr [...]; - projektowana trasa ww. linii 400 kV została wyznaczona w oparciu o wnikliwe analizy istniejącego zagospodarowania terenu, w tym w szczególności dotyczące usytuowania istniejącej zabudowy. Przyjęta na podstawie ww. analizy trasa linii 400 kV, pozwoliła na uniknięcie kolizji z zabudową zagrodową i mieszkaniową; - trasa projektowanej linii elektroenergetycznej 400 kV została wyznaczona tak, aby w maksymalnym stopniu nawiązywać do trasy istniejącej linii 220 kV, wszędzie tam, gdzie pozwalają na to uwarunkowania; - projektowana trasa ww. linii 400 kV stanowi realizację kierunków zagospodarowania przestrzennego określonych w Studium zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] przyjętego Uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] 2015 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]; - mapa zasadnicza, na której opracowany został projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, obejmującego części wsi [...], [...] w Gminie [...] jest właściwym materiałem geodezyjnym, jaki ustawa z dnia [...] 2003 r. o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym ustala dla procedury sporządzania planu miejscowego. Organ sporządzający projekt planu jest zobowiązany pozyskać materiały (w tym mapę zasadniczą) przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej udostępnił, na wniosek UG [...], ww. materiały [...].2014 r., wraz ze stosowną licencją. O ww. materiały UG wystąpił po wpłynięciu wniosku o sporządzenie planu miejscowego dla inwestycji polegającej na budowie dwutorowej linii 400 kV relacji [...] - [...], złożonym przez inwestora [...].2014 r. Uchwałę nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, obejmującego części wsi [...] w Gminie [...] podjęto [...] 2015 r. Mapa zasadnicza, na której opracowano projekt planu miejscowego nie jest mapą do celów projektowych w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane. - w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...] obr. [...] ustalono przeznaczenie "tereny zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych, ogrodniczych" (42RM), natomiast dla działki nr [...] obr. [...] ustalono przeznaczenie "tereny rolnicze" (4IR). Ponadto, na części działki [...], przy granicy z działką [...], w sąsiedztwie drogi, ustalono "teren infrastruktury technicznej - elektroenergetyka" (12EE), na którym możliwa jest realizacja konstrukcji wsporczych projektowanej dwutorowej linii 400 kV. W południowo - wschodnim narożniku działki nr [...] oraz wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...] ustalono przebieg projektowanej dwutorowej linii 400 kV wraz z pasem technologicznym o szerokości 70 m (po 35 m po obu stronach osi linii), na którym to obszarze wprowadzono zakaz zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zakres kontroli administracji publicznej, sprawowanej przez sądy administracyjne według kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej powoływanej jako p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skarżący zaskarżyli do Sądu uchwałę Rady Gminy Nr [...] z dnia [...] 2016 r. w sprawie miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru obejmującego część wsi [...] w Gminie [...]. Podniesione przez skarżących zastrzeżenia względem zaskarżonego planu miejscowego koncentrują się zarówno na kwestiach materialnoprawnych, jaki i proceduralnych związanych z trybem uchwalania miejscowego planu, niemniej jednak niezależnie od sposobu ich sformułowania, w gruncie rzeczy sprowadzają się do zarzutu niezgodnego z prawem naruszenia prawa własności skarżących ustaleniami zakwestionowanego planu miejscowego. Dokonując w tym kontekście kontroli postanowień zakwestionowanego planu miejscowego, należy w pierwszej kolejności wskazać na przewidziane w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym rodzaje wadliwości planu miejscowego, powodujące jego nieważność określa art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Zgodnie z jego treścią naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Występują zatem trzy rodzaje wad planu miejscowego obwarowane sankcją nieważności tego rodzaju aktu. Są nimi: naruszenie zasad sporządzania aktu planowania gminnego, istotne naruszenie trybu (procedur) jego sporządzania oraz naruszenie właściwości organów uczestniczących w procesie sporządzania planu miejscowego. W doktrynie przyjmuje się, że tryb sporządzania planu miejscowego odnosi się do sekwencji określonych w ustawie czynności, jakie podejmują organy w celu doprowadzenia do uchwalenia aktu prawa miejscowego. Zaniechanie którejś z czynności może stanowić istotne naruszenie trybu, skutkujące nieważnością uchwały w całości lub części. Zasady sporządzania planu, o których mowa w art. 28 ust. 1 u.p.z.p., nie zostały natomiast w ustawie skatalogowane. Do pojęcia zasad odwołuje się jednak art. 1 pkt 1 u.p.z.p., stanowiąc że ustawa określa zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej. W orzecznictwie i doktrynie podnosi się, że zasady sporządzania planu powinny być interpretowane jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy. Zasady sporządzania aktu planistycznego dotyczą zatem problematyki merytorycznej związanej ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartości aktu planistycznego (część tekstowa i graficzna, inne załączniki). Należy zauważyć, iż większym rygoryzmem nacechowane jest naruszenie zasad sporządzania planu. O ile bowiem naruszenie trybu sporządzania planu może stanowić podstawę nieważności uchwały tylko wówczas, gdy jest istotne, to przy naruszeniu zasad ich sporządzania, każde naruszenie wywołuje skutek nieważności uchwały i, uznawane jest więc za istotne naruszenie prawa (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 1054/13; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 901/14 dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl). Bezwątpienia w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zostało przewidziane uprawnienie gminy do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie swojej właściwości (art. 3 ust. 1 u.p.z.p.). W tym celu ustawodawca przyznał gminie władztwo planistyczne, w ramach którego samodzielnie ustala ona przeznaczenie terenów oraz określa sposób ich zagospodarowania i warunki zabudowy, decyduje ona także o rozmieszczeniu inwestycji celu publicznego (art. 4 ust. 1 u.p.z.p.). Instrumentem za pośrednictwem którego gmina realizuje te ustawowe kompetencje jest m.in. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Uchwalenie jednak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, będącego aktem kształtującym wraz z innymi przepisami prawa sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, może pociągać za sobą konsekwencje w sferze własnościowej i w sferze uciążliwości życia na danym terenie. Każda regulacja zawarta w planie miejscowym, wprowadzająca zakaz określonego wykorzystywania nieruchomości lub prowadząca w inny sposób do ograniczenia możliwości korzystania z niej, której właściciel musi się wbrew własnej woli podporządkować, koliduje z uprawnieniami właścicielskimi, chronionymi art. 140 Kodeksu cywilnego. Uchwalanie planu miejscowego może zatem spowodować konflikt interesów indywidualnych z interesem publicznym, który jest jednym z najistotniejszych elementów leżących u podstaw kształtowania ładu przestrzennego. Prawo własności - mimo że podlega konstytucyjnej ochronie - nie jest jednak prawem absolutnym i doznaje szeregu ograniczeń wynikających z ustaw, co jest zgodne z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Sama ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ogranicza prawo własności, przyznając gminie uprawnienia związane z władztwem planistycznym na terenie jej właściwości (art. 4 ust. 1 u.p.z.p.), natomiast plan miejscowy jedynie konkretyzuje ograniczenia wynikające z szeregu ustaw w odniesieniu do danego obszaru. Zamieszczając więc w planie miejscowym ustalenia co do przeznaczenia terenu oraz sposobów jego zagospodarowania i warunków zabudowy, gmina we władczy sposób reguluje sposób korzystania z nieruchomości objętych planem. Prawne umocowanie do takiego działania stanowi m.in. art. 6 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykorzystywania prawa własności. Ustalenia zawarte w planie miejscowym mogą więc w znacznym stopniu ograniczać prawo własności terenów objętych tym planem, w związku z czym każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, lecz w granicach określonych ustawą, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich, co wyraził ustawodawca w art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. (patrz wyrok NSA z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt II OSK 223/14 - dostępny na stronie https://cbois.nsa.gov.pl). Z powyższego wynika, że ograniczenia w prawie własności wprowadzone miejscowym planem są prawnie dopuszczalne, gdyż mają one umocowanie ustawowe. Pomimo powyższego, w każdym wypadku, przy podejmowaniu inicjatywy planistycznej, organ planistyczny musi uwzględniać i brać pod uwagę prawo własności, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której doszłoby do ponadustawowego i nieuzasadnionego racjami społecznymi ograniczenia tego prawa. Konieczne jest więc w tym wypadku zachowanie zasady proporcjonalności (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2062/11 - dostępny na stronie https://cbois.nsa.gov.pl). Jak zasadnie podkreślono to we ww. wyroku NSA z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt II OSK 223/14, działając w ramach określonych przez granice prawa i stosując zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) organy gminy mogą w tworzonym planie miejscowym ograniczać uprawnienia właścicieli w celu pełniejszej realizacji innych wartości, które uznały za ważniejsze. Ingerencja w sferę prawa do nieruchomości (własności, użytkowania wieczystego) musi zatem pozostawać w racjonalnej, odpowiedniej proporcji do realizowanych celów. Skoro miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalany jest na podstawie delegacji ustawowej, to- jak zaznaczono to wyżej -ograniczenia w prawie własności wprowadzane tym planem są prawnie dopuszczalne. Ustalenia planu mogą zatem ograniczać własność i takie regulacje nie stanową naruszenia prawa, o ile jednak dzieje się to poszanowaniem prawa, w tym chronionych wartości konstytucyjnych, a więc również zasady proporcjonalności, oznaczającej konieczność wyważania dwóch dóbr (wartości), których pełna realizacja jest niemożliwa i wymagającej w związku z tym zachowania proporcji pomiędzy ograniczeniem danego konstytucyjnego prawa lub wolności (czyli nałożonymi na jednostkę obciążeniami), a zamierzonym celem (pozytywnym efektem) danej regulacji prawnej. W art. 1 ust. 2 u.p.z.p. stwierdza się, że w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się szereg wartości, które mają wpływ na kształtowanie polityki przestrzennej przez uprawniony do tego organ. Uznaje się, że akt planistyczny, który został wydany zgodnie z tymi wartościami jest zgodny z uregulowaniami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jako wartość kształtującą politykę przestrzenną wymienia się w pkt 9 wskazanego przepisu – interes publiczny, który jak podkreślono to wyżej stanowi fundamentalny element kształtowania ładu przestrzennego. Jednocześnie w pkt 7 wskazano na konieczność uwzględnienia przy planowaniu przestrzennym prawa własności. Realizując zatem władztwo planistyczne gmina musi uwzględnić wymienione wartości, zachowując między nimi racjonalne i odpowiednie proporcje. Ograniczenie więc prawa własności powinno być uzasadnione chronioną wartością, a ponadto zaproponowane kosztem ograniczenia prawa własności zagospodarowanie terenu winno realizować cel w jakim zostało ustalone (wyrok NSA z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt II OSK 223/14; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt 358/16 - dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl). Analiza akt sprawy w kontekście zarzutów skargi prowadzi do wniosku, że organ planistyczny nienależycie wyważył interes publiczny z interesem prywatnym w odniesieniu do terenu obejmującego działki skarżących nr ewid.[...], oznaczonego odpowiednio symbolem 43 RM oraz 42R i 12 EE. Z niespornych okoliczności sprawy wynika, że plan miejscowy został sporządzony - w następstwie wniosku inwestora z dnia [...] 2014 r. - dla realizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym w postaci budowy dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej 2x400 kV relacji [...] - [...] oraz, że przedmiotowa linia wraz z pasem technologicznym oraz słupem – konstrukcją wsporczą projektowanej linii, została wyznaczona m.in. na stanowiących własność skarżących działkach o nr ewid.[...] i [...]. Z okoliczności sprawy wynika także, że na działce nr [...] są posadowione dwa budynki mieszkalne (nowy i stary), że jeden z tych budynków (starszy budynek) nie został uwidoczniony na mapie zasadniczej, na której opracowany został projekt przedmiotowego planu miejscowego oraz, że przebieg prezentowanej przez inwestora w [...] 2015 r. trasy projektowanej dwutorowej linii 400 kV uległ zmianie m.in. na działkach skarżących. Okoliczność wyznaczenia przebiegu linii na mapie nieuwzględniającej jednego z budynków mieszkalnych skarżących była przez nich konsekwentnie sygnalizowana i zgłaszana inwestorowi, organowi planistycznemu, a także staroście. Potwierdza to znajdująca się w aktach sprawy korespondencja pomiędzy wymienionymi podmiotami. I tak np. w piśmie Starosty z dnia [...] 2016 r., stanowiącego odpowiedź na pismo skarżących z dnia [...] 2016 r., Starosta wyjaśnił, iż w dniu [...] 2014 r. wpłynął wniosek od Wójta Gminy o udostępnienie map w formie elektronicznej, który obejmował w m.in. działkę nr [...], że przedmiotowe mapy przekazano w dniu [...] 2014 r. do Urzędu Gminy w [...] jako mapy do celów informacyjnych (nie nadające się do celów projektowych), że nie wykonano ich aktualizacji (w 2009 roku na terenie ww. działki wykonywano pomiary geodezyjne jednakże materiały powstałe w wyniku tych czynności nie zostały przekazane do PODGiK w [...] w związku z czym mapy nie zostały uzupełnione wynikami pomiarów), a także, że otrzymane materiały Gmina [...] przekazała firmie [...] która na nieaktualnym podkładzie opracowała projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Także w zaadresowanym do skarżącej piśmie z dnia [...] 2016 r., Wójt Gminy wprost wskazał, że na działce nr [...] istnieje budynek mieszkalny, nie naniesiony na pozyskaną mapę zasadniczą. Pomimo powyższych okoliczności organ planistyczny nie poczynił żadnych czynności zmierzających do opracowania planu na mapie odzwierciedlającej rzeczywisty stan rzeczy na gruntach nią objętych, w efekcie czego stanowiąca załącznik graficzny nr [...] do planu miejscowego mapa zasadnicza nie odzwierciedla na działce nr [...] jednego z budynków mieszkalnych skarżących. Również druga kluczowa kwestia zarzucana konsekwentnie przez skarżących organowi, a dotycząca zmiany przebieg prezentowanej przez inwestora w [...] 2015r. trasy projektowanej dwutorowej linii 400 kV, nie została przez Wójta de facto zweryfikowana i wyjaśniona. Pomimo bowiem zarzutów i uwag skarżących, że zmiana trasy jest dla niech bardzo niekorzystna, gdyż spowoduje znacznie przesunięcie linii 400 kV z granicy działki nr [...] na środek nieruchomości: działek nr [...], dzieląc użytkowaną przez nich nieruchomość na połowę, że słup nr [...] będzie znajdował się centralnie na środku nieruchomości, że przybliżenie linii o około 100 m uniemożliwia praktycznie swobodne korzystanie z obu działek skarżących, że działki skarżących zostaną nie tylko zaopatrzone w pas linii energetycznej, ale także na środku nieruchomości zostanie ustawiony słup o wysokości do 100 m, że w związku z tym, iż na działce nr [...] są posadowione dwa budynki mieszkalne - stary i nowy, zmiana przebiegu linii prowadzi do niemożliwości jakiegokolwiek normalnego korzystania i użytkowana z jednego z tych budynków oraz utrudnia normalne funkcjonowanie skarżących na nieruchomości, oraz że zmiana pierwotnego rozmieszczenia linii odbyła się w oparciu o nieaktualną mapę (bez jednego budynku mieszkalnego skarżących), organ do przedstawionych zarzutów odniósł się jedynie lakonicznie, że wpływ na zmianę trasy projektowanej linii miały uwagi mieszkańców, okoliczność uwzględnienia wniosków, jakie wpłynęły w związku z obwieszczeniem Wójta Gminy o przystąpieniu do sporządzenia przedmiotowego planu miejscowego, wniosku o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla zabudowy mieszkaniowej na działce nr [...] oraz stanu zagospodarowania i użytkowania zabudowań na działce nr [...] (odpowiedź na skargę, pismo Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r., uchwała nr [...] Rady Gminy z dnia [...] 2016 r. w sprawie wezwania do usunięcia prawa w uchwale Rady Gminy). Dodatkowo w piśmie z dnia [...] 2015 r. wskazane zostało, że zmiana trasu dwutorowej linii 400 kV została wprowadzona na podstawie ustaleń poczynionych na spotkaniu, które odbyło się w świetlicy wiejskiej w [...] [...] 2015 r., i że zmiana lokalizacji słupa przelotowego na działce Państwa G. uwarunkowana była koniecznością zmiany posadowienia słupa na działce, która jest własnością skarżących. Mając na uwadze wszystkie przytoczone okoliczności, nie sposób przyjąć, jak twierdzi to organ planistyczny, że przebieg trasy dwutorowej linii 400 kV został wyznaczony z uwzględnieniem i wyważenie interesu publicznego i prywatnego, w oparciu o wnikliwe analizy istniejącego zagospodarowania terenu. Jak podkreślono to powyżej, nawet daleko idąca ingerencja w prawo własności ustaleniami planu miejscowego jest prawnie dopuszczalna, gdy pozostaje ona w zgodzie z zasadą proporcjonalności i nie stanowi nadużycia uprawnień planistycznych. Prawnie wadliwymi ustaleniami planu są bowiem nie tylko te, które naruszają przepisy prawa, ale także te, które są wynikiem nadużycia przysługujących gminie uprawnień władczych i stanowią nadmierną, nieuzasadnioną dobrem publicznym ingerencję w prawo własności. Wymóg proporcjonalności, zwany także zakazem nadmiernej ingerencji, oznacza konieczność zachowania proporcji pomiędzy ograniczeniem danego dobra (prawa własności), a zamierzonym celem danej regulacji prawnej. Zdaniem Sądu, z taką nadmierną, nieuzasadnioną okolicznościami sprawy ingerencją w prawo własności skarżących mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Nie ma bowiem wytłumaczenia dla ograniczenia prawa własności skarżących poprzez przeprowadzenie przez niemalże środek ich działek przedmiotowej linii, pasa technologicznego zawierającego ograniczenia w zagospodarowaniu i korzystaniu z terenu oraz słupa o wysokości do 100 m, w sytuacji jednoczesnego oparcia planu na nieaktualnej mapie, nieuwzględniającej jednego z budynków mieszkalnych na działce nr [...], lakonicznego, ogólnikowego, zdawkowego i nieodniesionego do konkretnych okoliczności dotyczących nieruchomości skarżących wyjaśnienia powodów zmiany przebiegu linii dwutorowej linii 400 kV, a także wskazania przez inwestora w piśmie z dnia [...] 2015 r., że zmiana posadowienia słupa na nieruchomości skarżących podyktowana była zmiana lokalizacji słupa przelotowego na działce Państwa G.. Nie sposób uznać, że ograniczenie uprawnień właścicielskich skarżących związane z lokalizacją przedmiotowej inwestycji na ich działkach w określonym, kontestowanym przez skarżących miejscu uzasadnione było interesem publicznym w sytuacji, gdy jednocześnie inwestor wskazuje, że zmiana lokalizacji słupa wynikała z okoliczności zmian lokalizacji słupa przelotowego na działce sąsiedniej, a zatem podyktowane było interesem prywatnym sąsiadów, a nie interesem publicznym. Nie ma też warunków do racjonalnego i rzeczywistego rozważenia interesu indywidualnego z interesem publicznym w sytuacji, gdy nie zna się ani okoliczności istnienia ani okoliczności określonej lokalizacji obiektów (w tym wypadku jednego budynku mieszkalnego) determinujących ten interes indywidualny. Pomimo, że uchybienie wymaganiom w zakresie aktualności mapy zasadniczej, będącej elementem materiałów planistycznych, nie stanowi samo w sobie żadnej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 u.p.z.p., której skutkiem jest stwierdzenie nieważności uchwały, gdyż nie narusza ani zasad sporządzania panu, ani też trybu sporządzania planu, który został określony w art. 17 u.p.z.p., lecz stanowi jedynie naruszenie wymagań wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które określa standardy dokumentacji planistycznej, w tym wymogi formalne, dotyczące graficznej części planu, to jednak mając na uwadze, że mapa, na której opierał się organ planistyczny nie odzwierciedlała rzeczywistego stanu faktycznego na nieruchomości skarżących należało uznać, że w sprawie nastąpiło naruszenia zasad sporządzania planu, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. powodujące konieczność stwierdzenia nieważności planu miejscowego w części odnoszącej się do rozwiązań planistycznych dotyczących działek skarżących. Okoliczność ta była bowiem w sposób bezpośredni związana z jedną z podstawowych wartości, która kształtuje politykę przestrzenną określoną w art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p., a którą stanowi prawo własności. W efekcie tego uchybienia organ nie wyważył w sposób zgodny z prawem interesu publicznego z interesem prywatnym skarżących, a przynajmniej nie dał wyrazu temu w dokumentach i pismach uzasadniających zakwestionowaną uchwałę. Objęcie działek skarżącego postanowieniami kwestionowanego planu w sposób, który kształtuje i istotnie ogranicza treść ich uprawnień właścicielskich, przy braku konkretnego wykazania przez organ niezbędności przyjęcia określonych rozwiązania na gruncie skarżących z punktu widzenia interesu publicznego, nie pozwala Sądowi na zaakceptowanie uchwalonych regulacji planu odnośnie gruntu skarżących. Zmiana przebiegu trasy dwutorowej linii 400 kV powodująca oddalenie nie naniesionego na mapę zasadniczą budynku mieszkalnego od osi linii na odległość jedynie około 70 m, a od pasa technologicznego na odległość 35 m, zaś od słupa na odległość 70 m, brak szczegółowego wyjaśnienia przez organ kwestii przyczyn przyjęcia takiego a nie innego rozwiązania na gruncie skarżących, w tym powodów zmiany pierwotnego przebiegu trasy dwutorowej linii 400 kV, a ponadto zignorowanie konsekwentnie podnoszonego przez skarżących zarzutu dotyczącego nieaktualności mapy zasadniczej w kontekście poszanowana uprawnień właścicielskich skarżących prowadzi do wniosku, że organ planistyczny nie uzasadnił ingerencji planistycznej we własność prywatną skarżących. W każdym wypadku, przy podejmowaniu inicjatywy planistycznej, organ planistyczny musi brać pod uwagę to prawnie chronione dobro, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której doszłoby do ponadustawowego i nieuzasadnionego racjami społecznymi ograniczenia tego prawa. Brak dokładnego uzasadnienia przyjętych w planie rozwiązań planistycznych skłania do wniosku, że nie są one wynikiem prawidłowego wyważenia interesu prywatnego z interesem publicznym. W takiej sytuacji prymat przyznano interesowi publicznemu, co uznać należało za niedopuszczalną dowolność gminy i naruszenie zasady władztwa planistycznego. Jeżeli plan wprowadza istotne ograniczenia w sposobie wykorzystania nieruchomości, to w każdym takim przypadku potrzebne jest uzasadnienie dokonywanej zmiany, szczególnie wówczas, jeśli zmiana może uniemożliwiać lub znacznie ograniczyć wykorzystanie nieruchomości. Choć w ramach przysługującego gminie władztwa planistycznego jej właściwe organy kształtują sposób wykonywania prawa własności na danym terenie ( art. 6 ust. 1 u.p.z.p ), biorąc pod uwagę m.in. potrzeby interesu publicznego (art. 1 ust. 1 pkt 9 u.p.z.p.), co uprawnia do ograniczenia praw właścicielskich w związku z planowanym przeznaczeniem terenu, to jednak w sytuacji, gdy ten interes publiczny, mający stanowić w niniejszej sprawie podstawowe i jedyne kryterium zasadności przyjętych rozstrzygnięć planistycznych nie jest wykazany w sposób zgodny z prawem, należy przyjąć, że w sprawie miało miejsce niezgodne z prawem naruszenie prawa własności, gdyż nie pozostające w zgodzie zasadą proporcjonalności. Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd nie przesądza kwestii samej prawidłowości przyjętego rozwiązania planistycznego na gruncie skarżących, lecz stwierdza, że nie zostało ono w sposób zgodny z prawem wykazane i uzasadnione przez organ planistyczny. Sąd nie dopatrzył się natomiast, wbrew gołosłownym zarzutom skargi, nieprawidłowości dotyczących trybu i procedury uchwalania planu miejscowego. Wymaga podkreślenia, że nie uwzględnienie uwag do planu miejscowego, nie oznacza braku ich formalnego rozpatrzenia. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło