I GSK 2677/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 779/17 o odrzuceniu skargi K. W. w sprawie ze skargi B. i K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 779/17, odrzucił skargę K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. odmówił B. W. i K. W. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. Zażalenie na to postanowienie wniosła tylko B. W. Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Skargę na to postanowienie wnieśli B. i K. W. Zaskarżonym postanowieniem WSA we Wrocławiu – na postawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – odrzucił skargę K. W. jako niedopuszczalną, uznając, że nie wyczerpał on przysługujących mu środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a., bowiem nie wniósł zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] lipca 2017 r. Zażalenie wniosła tylko B. W., zatem tylko ona była adresatką zaskarżonego postanowienia DIAS we Wrocławiu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła B. W., reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1. art. 3 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) polegające na przyjęciu, że skarga K. W. podlegała odrzuceniu jako wniesiona bez uprzedniego wyczerpania środków zaskarżeniu, podczas gdy zażalenie na postanowienie z dnia [...] września 2017 r. wniesione zostało przez oboje skarżących, tj. B. i K. W., zaś Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu nie wezwał skarżących, pod rygorem z art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełniania braków formalnych zażalenia i ten środek zaskarżenia rozpoznał, co stanowiło rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością postępowania w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; 2. z ostrożności – art. 3 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i art. 133 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej: o.p.) poprzez przyjęcie, że zażalenie na postanowienie z dnia [...] września 2017 r. wniesione zostało jedynie przez B. W., gdy w związku z charakterem należności dochodzonej tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko obojgu małżonkom jako współwłaścicielom wywłaszczonej nieruchomości złożenie środka zaskarżenia przed jednego z nich wywołuje skutek względem drugiego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z treści zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. wynika, że zostało złożone przez obojga małżonków. Natomiast zawierało ono braki formalne (brak wskazania obojga odwołujących się oraz brak wymaganej ilości podpisów), usuwalne w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, niewezwanie skarżących do usunięcia tych braków skutkowało nieważnością postępowania (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), zatem WSA we Wrocławiu powinien był uchylić postanowienie DIAS. Ponadto, nawet gdyby uznać, że zażalenie złożyła tylko B. W., to – wobec faktu wystawienia tytułów wykonawczych na obojga małżonków, ponoszących solidarną odpowiedzialność z majątku wspólnego – w tej sprawie mamy do czynienia ze swoistą jednością strony postępowania egzekucyjnego i nawet złożenie zażalenia tylko przez B. W. skutkuje spełnieniem przesłanki wyczerpania środków zaskarżenia dla obojga małżonków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności – wobec wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie – wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a do takich postanowień należy zaskarżone postanowienie Sądu I instancji wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., wobec tego nie było przeszkód do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zdaniem NSA, w sprawie brak było podstaw do uznania, że skarżący K. W. miał prawo do złożenia skargi na postanowienie DIAS we Wrocławiu z dnia [...] września 2017 r. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zdaniem NSA, z akt sprawy wynika, że treść złożonego w sprawie zażalenia nie pozostawia wątpliwości co do osoby wnoszącej środek zaskarżenia. Wskazana w nagłówku B. W. złożyła podpis pod zażaleniem, w którym wskazała, że nie zgadza się z postanowieniem wydanym w I instancji. Zażalenie spełniało wymogi określone przepisami prawa – nie zawierało braków formalnych, zatem zostało rozpoznane przez organ II instancji. Samo sformułowanie "nie zgadzamy się" – wobec jednoznacznego wskazania tylko B. W. jako składającej zażalenie – nie może rodzić po stronie organu obowiązku doszukiwania się innych stron postępowania poprzez wezwanie w trybie art. 64 § 2 k.p.a.(w zw. z art. 134 k.p.a.) do usunięcia braków formalnych. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a i odrzucił skargę K. W., w sytuacji gdy nie wyczerpał on przysługujących mu środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Wobec tego, zarzut ujęty w pkt 1 skargi kasacyjnej nie mógł zostać uwzględniony. Niezrozumiały, a w konsekwencji niezasadny okazał się także zarzut sformułowany w pkt 2 skargi kasacyjnej. Reguły postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego unormowane są w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) oraz k.p.a., zaś przepis art. 133 § 1 o.p. – którego stwierdzenia naruszenia domaga się kasator – nie miał w tej sprawie zastosowania. Niezależnie od powyższego zauważyć wypada, że skarga B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego nie została odrzucona, a więc – o ile nie zajdą inne przeszkody do jej rozpoznania – zgodność z prawem ww. postanowienia zostanie poddana sądowej kontroli. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. NSA nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, ponieważ w tej materii właściwy jest Sąd I instancji.