IV SA/Gl 734/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Adam Nita (spr.), Protokolant Specjalista Beata Mahlhofer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (zwane dalej również Organem II instancji lub Organem Odwoławczym) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (zwanego dalej Organem I instancji) z [...] r., nr [...]. Mocą tego rozstrzygnięcia niestatecznego przyznano M. M. (w dalszej części uzasadnienie określanej mianem Strony lub Skarżącej) prawo do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko, tj. na K. M., w okresie od [...] r., do [...] r. oraz na K. M., w okresie od [...] r., do [...] r., a także odmówiono przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz pierwszego dziecka, tj. O. M. w okresie od [...] r., do [...] r. Orzeczenie ostateczne zapadło w następującym, niebudzącym wątpliwości stanie faktycznym sprawy. W dniu [...] r. Strona wniosła o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz O. M., urodzonej [...] r., K. M. urodzonej [...] r. oraz K. M., urodzonego [...] r. W odpowiedzi na złożony wniosek, Organ I instancji przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na rzecz kolejnych dzieci tj. K. M. i K. M. - od dnia ich narodzin, tj. od [...] r., do [...] r. Jednocześnie, odmówił on Skarżącej przyznania prawa do wspomnianego świadczenia na rzecz pierwszego dziecka tj. O. M. W przekonaniu Prezydenta Miasta, Strona przekroczyła bowiem ustawowe kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie prawa do tego świadczenia. Stało się tak, ponieważ dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł miesięcznie 1 714,77 zł., a tzw. kryterium dochodowe w przypadku Skarżącej wynosi 800,00 zł. na osobę w rodzinie. Zdaniem Organu I instancji, na tak ukształtowany dochód rodziny składa się dochód netto męża Skarżącej z roku 2014 oraz dodatkowy jego dochód netto ze stycznia 2017 r. Od wspomnianej decyzji nieostatecznej odwołanie wniosła Strona. We wspomnianym piśmie procesowym wyartykułowała ona, że nie zgadza się z decyzją Organu I instancji w zakresie odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Jak podkreśliła Strona, jej mąż, od [...] r., do [...] r. przebywa u swojego pracodawcy ("A" Spółka z o.o.) na urlopie bezpłatnym, uzyskanym na wniosek podmiotu, który go zatrudnia. W związku z tym, jak to ujęto w odwołaniu, dochód z tej firmy został błędnie wliczony do dochodu rodziny. Tymczasem, w przekonaniu Skarżącej, kwoty te powinny zostać uznane za dochód utracony. Swoje stanowisko, Strona wsparła poglądem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 825/16. Jak podkreślono w odwołaniu, wykładnia celowościowa i systemowa nakazuje, aby utracone dochody u pracodawcy, u którego mąż Strony przebywa na urlopie bezpłatnym uznać za dochody utracone w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przedstawionego zapatrywania nie podzielił Organ odwoławczy, który – jak już wcześniej wspomniano – utrzymał zaskarżoną decyzją w mocy. W przekonaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie można mówić o utracie dochodu przez męża Skarżącej. Zdarzeniem takim, w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jest bowiem m.in. utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skoro zaś mąż Strony jedynie przebywał na urlopie bezpłatnym, to nie doszło do utraty przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (cały czas trwał stosunek pracy). Zdaniem Samorządowego Kolegium odwoławczego, małżonek Skarżącej w każdej chwili może powrócić do świadczenia pracy na rzecz pracodawcy, który udzielił mu urlopu bezpłatnego. Tym samym, Prezydent Miasta słusznie uwzględnił dochód współmałżonka Strony, uzyskany przez niego w roku 2014, z tytułu świadczenia pracy na rzecz "A" Spółka z o.o. Kwota ta została zwiększona o dodatkowy dochód męża Skarżącej, osiągnięty przez niego w styczniu 2017 r., w związku z podjęciem dodatkowego zatrudnienia. Doszło więc do – jak to ujęto w uzasadnieniu decyzji ostatecznej - przekroczenia kryterium dochodowego, a w konsekwencji, nie został spełniony warunek otrzymania przez Skarżącą świadczenia wychowawczego na rzecz jej pierwszego dziecka. Z ostateczną decyzją administracyjną nie zgodziła się Strona. W swoim piśmie procesowym inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne zaskarżyła ona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach orzeczenie Organu II instancji w części, tj. w zakresie, w jakim odmówiono przyznania świadczenia na małoletnie dziecko – O. M. Skarżąca zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 5 ust. 3 oraz art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 3 pkt 23 ppkt c ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przekonaniu Strony skutkowało to błędnym przyjęciem, iż doszło do przekroczenia kryterium dochodowego, od którego ustawa uzależnia przyznanie wnioskowanego świadczenia, a tym samym uniemożliwiono jej nabycie prawa do świadczenia na córkę – O. M., w okresie od [...] r. do [...] r. Jak wyjaśniła Skarżąca, jej mąż przeszedł na urlop bezpłatny w "A" Sp. z o.o. w trybie art. 174¹ pkt 1 kodeksu pracy, na wniosek pracodawcy, w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w porozumieniu zawartym pomiędzy obydwoma pracodawcami. Tym samym, dochód od "A" Sp. z o.o. został utracony, a jej małżonek uzyskuje wyłącznie wynagrodzenie z jednego miejsca pracy (chodzi o pracodawcę, z którym nawiązał on stosunek pracy na czas określony, tj. na czas pozostawania na urlopie bezpłatnym – z akt sprawy wynika, że jest to "B" Sp. z o.o. w Z.). W konsekwencji, Skarżąca wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie jak również poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji o odmowie przyznania prawa do świadczenia na rzecz pierwszego dziecka oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Alternatywnie wystąpiła ona o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji przyznającej wnioskowane świadczenie na rzecz małoletniego dziecka O. M.. Uzasadniając swoje stanowisko, Skarżąca powtórzyła argumenty zaprezentowane już w odwołaniu od decyzji Organu I instancji. Wskazała ona, że przebywanie przez jej męża na urlopie bezpłatnym powinno być klasyfikowane jako utrata zatrudnienia. W konsekwencji, w okresie od [...] r., do [...] r. małżonek Skarżącej nie uzyskuje dochodu od swojego pracodawcy ("A" Spółka z o.o.). Nieuzyskane dochody nie mogą zaś być brane pod uwagę podczas ustalania wysokości dochodu jej rodziny w przeliczeniu na osobę. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. W przekonaniu tego organu, mąż Skarżącej, przebywając na urlopie bezpłatnym, nie utracił dochodu. W związku z tym, dochód rodziny w przeliczeniu na osobę kształtował się na poziomie wykluczającym przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie – O. M.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stanowisko zaprezentowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a także zapatrywanie wyrażone w decyzji Organu I instancji nie znajdują uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa i dlatego należało uchylić decyzję Organu odwoławczego oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1851), świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 tej samej ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jednocześnie, w art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zdefiniowano pojęcie dochodu, a w art. 2 pkt 2 tego samego aktu prawnego wyjaśniono rozumienie określenia "dochód członka rodziny". W przedmiotowej sprawie istotne było to, czy w związku z przebywaniem męża Skarżącej na urlopie bezpłatnym, przyznanym mu przez jego pracodawcę ("A" Spółka z o.o.) nastąpiła utrata dochodu, rozumianego jako utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (por. art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). W przekonaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego tak się nie stało, ponieważ na skutek korzystania z urlopu bezpłatnego nie ustał stosunek pracy. Dlatego, zdaniem Organu II instancji, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę należy brać pod uwagę zarobki małżonka Strony należne mu od wspomnianego pracodawcy. To zaś, w powiązaniu z dochodem uzyskanym przez męża Skarżącej za styczeń 2017 r. od innego pracodawcy (z akt sprawy wynika, że była nim "B" Sp. z o.o.), skutkuje przekroczeniem kryterium dochodowego i niemożnością uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Nie sposób zgodzić się z tym poglądem. W ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zdefiniowano bowiem nie tylko pojęcie utraty dochodu, ale i wyjaśniono, czym jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa. W rozumieniu, powoływanego już, art. 2 pkt 19 lit. c) wspomnianej ustawy, utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jednocześnie jednak, zatrudnienie, dla celów ustawy o ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie jest rozumiane tak, jak w języku potocznym. Ustawodawca sformułował natomiast legalną definicje tego pojęcia, zawartą w art. 2 pkt 21 wspomnianego aktu prawnego. Przepis ten stanowi, że zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową jest wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W tym kontekście, nie ulega wątpliwości to, że mąż Skarżącej, przebywając na urlopie bezpłatnym u swojego głównego pracodawcy ("A" Spółka z o.o.) nie wykonywał na jego rzecz pracy na podstawie stosunku pracy. W okresie korzystania z urlopu bezpłatnego tego rodzaju aktywność jest bowiem wykluczona na podstawie przepisów prawa pracy. W konsekwencji, nie wykonując pracy, małżonek strony nie był zatrudniony (w rozumieniu art. 2 pkt 21 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Tym samym, w okresie przebywania przez niego na urlopie bezpłatnym w "A" Spółka z o.o., małżonek utracił u tego pracodawcy zatrudnienie oraz dochód (w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Dlatego właśnie, w przekonaniu Sądu, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę dla celów przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie Skarżącej (w 2017 r.), nie można było uwzględniać dochodu jej męża, uzyskanego od "A" Spółka z o.o. w 2014 r. Wobec przebywania przez małżonka Strony u wspomnianego pracodawcy na urlopie bezpłatnym, przez cały rok 2017, i związanej z tym utraty dochodu (w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) "historyczne" zarobki osiągane w roku 2014, w "A" Spółka z o.o. nie mogą bowiem wpływać na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania Stronie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w jej rodzinie, w okresie od [...] r., do [...] r. Zdaniem Sądu, organy administracyjne obydwu instancji, ustalając dochód rodziny trafnie uwzględniły natomiast dochód męża Skarżącej, osiągnięty przez niego w styczniu 2017 r. od "B" Sp. z o.o. - pracodawcy, z którym, na podstawie umowy o pracę na czas określony nawiązał on stosunek pracy w okresie przebywania na urlopie bezpłatnym u "A" Spółka z o.o. Nie ulega wątpliwości, że Skarżącej przysługuje świadczenie wychowawcze na K. M., w okresie od [...] r., do [...] r. oraz na K. M., w okresie od [...] r., do [...] r. i w tym zakresie orzeczenie organu administracyjnego jest trafne. Ponownie rozstrzygając zaś kwestię świadczenia wychowawczego dla pierwszego dziecka w rodzinie, tj. O. M., w okresie od [...] r., do [...] r., organ powinien wziąć pod uwagę wskazaną przez Sąd treść art. 2 pkt 19 lit. c) oraz art. 2 pkt 21 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – to, że na skutek przebywania na urlopie bezpłatnym w "A" Spółka z o.o., mąż Skarżącej utracił zatrudnienie i dochód. W konsekwencji, obniżeniu uległ także dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Jeżeli, uwzględniając utratę dochodu w "A" spółka z o.o., nie przekroczył on kwoty 800 zł. (por. art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci), Skarżącej przysługuje świadczenie wychowawcze także na pierwsze dziecko w rodzinie, tj. na O. M.. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369.), Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji.