I OSK 722/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Katowicach skargi kasacyjnej G. K. i D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 645/15 w sprawie ze skargi G. K. i D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, rejestracji pojazdu oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 645/15 oddalił skargę G. K. i D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, rejestracji pojazdu. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Prezydent Miasta Gliwice decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] dokonał rejestracji pojazdu marki [...] o numerze nadwozia [...]na rzecz D. K. i G. K. zam. w G. przy ul. [...]. Wnioskujący o dokonanie rejestracji nabyli ww. pojazd od K. Ś. i Z. Ś., zam. w G. przy ul. [...]. Podstawą dokonania rejestracji był przedłożony przez D. K. i G. K. dowód rejestracyjny pojazdu przekazany im przez K. i Z. Ś. po podpisaniu umowy sprzedaży. K. i Z. Ś. nabyli natomiast pojazd od H. N. zam. w Z., przy ul. [...], który z kolei sprowadził powyższy samochód spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na wniosek Prokuratora Okręgowego w Gliwicach decyzja o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz H. N. decyzją Prezydenta Miasta Zabrze z dnia [...] czerwca 2014 r. została uchylona, w ramach wznowionego postępowania administracyjnego. Tym samym aktem Prezydent Miasta Zabrze odmówił zarejestrowania przedmiotowego samochodu. Przyczyną było toczące się postępowanie w sprawie sfałszowania dokumentów pojazdu. Takie samo rozstrzygnięcie zapadło w odniesieniu do decyzji Prezydenta Miasta Zabrze o rejestracji pojazdu na rzecz K. i Z. Ś., gdzie organ administracji wznowił postępowanie, uchylił swą decyzję i orzekł o odmowie dokonania rejestracji. W związku z przekazaniem Prezydentowi Miasta Gliwice sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w Gliwicach z dnia 8 kwietnia 2014 r. w sprawie wznowienia postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie. Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta Gliwice uchylił własną decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] i odmówił zarejestrowania pojazdu. W ocenie organu wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzedniej rejestracji, na rzecz K. i Z. Ś. zobowiązywało go do takiego rozstrzygnięcia. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli G. K. i D. K., zarzucając organowi I instancji naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 8 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.; - błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że decyzje Prezydenta Miasta Zabrze i Prezydenta Miasta Gliwice zostały wydane w oparciu o sfałszowany dokument w sytuacji, gdy nie zostało wydane orzeczenie sądu powszechnego potwierdzające tę okoliczność, - naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie jej obligatoryjnych elementów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] utrzymało skarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu II instancji zarejestrowanie pojazdu dokonuje się między innymi na podstawie dowodu jego rejestracyjnego. Wyeliminowanie "poprzedzającego" dowodu rejestracyjnego, będącego podstawą do wydania decyzji o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki [...], uzasadniało wznowienie postępowania i odmowę jego rejestracji na rzecz skarżących. Skargę na ww. decyzję złożyli G. K. i D. K., zarzucając Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Katowicach naruszenie: - art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewywiązanie się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego organy uznały, iż dowód rejestracyjny został sfałszowany mimo braku prawomocnego orzeczenia w tym zakresie; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i bezmyślne powtórzenie tez zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę podkreślił, że rejestracja samochodu osobowego marki [...] o numerze nadwozia [...] nastąpiła (jako, że pojazd był już zarejestrowany na terenie Rzeczpospolitej Polskiej) na podstawie umowy jego nabycia, karty pojazdu oraz dowodu rejestracyjnego wydanego na poprzednich właścicieli, którymi byli K. i Z. Ś. Decyzja o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz tych ostatnich została uchylona decyzją Prezydenta Miasta Gliwice z dnia [...] października 2014 r. nr [...]. Tą samą decyzją organ administracji odmówił rejestracji pojazdu. Sąd podkreślił, że decyzja ta stała się ostateczna i badanie jej prawidłowości w niniejszym postępowaniu jest niedopuszczalne. Zatem jeden z podstawowych aktów, wymienionych w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), niezbędnych do zarejestrowania pojazdu na rzecz G. K. i D. K. został wyeliminowany z obrotu prawnego. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zaistniała przesłanka przewidziana w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Przedstawiony przez skarżących dowód rejestracyjny został usunięty z obrotu prawnego. Zatem zasadne było rozstrzygnięcie o odmowie zarejestrowania pojazdu. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że przedmiotem kontrolowanego postępowania nie było dokonanie ustaleń, czy dokumentacja pojazdu przedstawiona przy pierwszej rejestracji na terytorium RP była prawdziwa. Organy administracji takich ustaleń dokonywać nie mogły. Za niezasadny uznano również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli G. K. i D. K., zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, pomimo jej wadliwości poprzez niewywiązanie się przez organ administracyjny z ustawowego obowiązku zebrania całości materiału dowodowego, poprzez niewyjaśnienie, na jakiej podstawie uznał, iż dowód rejestracyjny samochodu skarżących został sfałszowany; 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, pomimo braku przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w stosunku do poprzednich właścicieli przedmiotowego pojazdu i wydanie decyzji tożsamej z decyzją zaskarżoną, a następnie oparcie kolejnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, na przykład w stosunku do odwołujących, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., dającej organowi prawo do wznowienia postępowania w sytuacji uchylenia decyzji, na podstawie której zaskarżona decyzja została wydana; 3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera pełnego stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, a zwłaszcza co do ustalenia, iż zarówno decyzja Prezydenta Miasta Zabrze, jak również Prezydenta Miasta Gliwice, zostały wydane w oparciu o podejrzenie sfałszowanych dokumentów w postaci dowodu rejestracyjnego, podczas gdy w tym przedmiocie nie zostało wydane orzeczenie stwierdzające sfałszowanie dokumentu, jak również, iż czynność dokonania sfałszowania dowodu rejestracyjnego pojazdu nie jest oczywista. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku, jak również decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta Gliwice. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej oraz obciążenie skarżących kosztami postępowania według norm przepisanych. Ponadto odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Prokurator Okręgowy w Gliwicach, wnosząc o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie wyłącznie przepisów postępowania, tj. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże punktem wyjścia do rozważań dotyczących tych zarzutów stanowić powinna treść przepisu prawa materialnego, na którym oparta została kwestionowana decyzja. Prawidłowe ustalenie treści normy materialnoprawnej jest bowiem niezbędne dla oceny naruszenia przepisów postępowania dotyczących zebrania materiału dowodowego, jego oceny i poczynionych ustaleń faktycznych w sprawie. Podkreślić należy, że art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, który w sposób enumeratywny określa na podstawie jakich dokumentów można dokonać rejestracji pojazdu. Wskazanie w art. 72 ustawy dokumentów, które są niezbędne dla dokonania rejestracji pojazdu oznacza, że postępowanie to ma cechy postępowania sformalizowanego i organ dokonujący rejestracji pojazdu zobowiązany jest wymagać dokumentów wymienionych w tym przepisie. Oznacza to również, że organ dokonujący rejestracji pojazdu nie może czynić własnych ustaleń na okoliczności objęte wymaganymi dokumentami. Organ w ramach prowadzonego postępowania w sprawie rejestracji pojazdu nie może również dokumentów wymienionych w art. 72 ustawy zastąpić innymi dokumentami, pismami. Tym samym w tym postępowaniu ustawodawca ograniczył możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przez organ określone w kodeksie postępowania administracyjnego, wskazując enumeratywnie jakie dokumenty musi przedłożyć wnioskodawca, aby możliwe było zarejestrowanie pojazdu. Wśród tych dokumentów wymienionych w art. 72 ust.1 pkt 5 jest dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Należy także podkreślić, że sprawa rejestracji pojazdu jest zamknięta po wydaniu ostatecznej decyzji tylko w danym stanie faktycznym i prawnym. Staje się zatem otwarta, gdy zmieni się jakikolwiek istotny element stanu, w jakim zapadła określona decyzja. Nowy fakt prawotwórczy czy modyfikacja prawa skutkuje możnością złożenia kolejnego wniosku podlegającego suwerennej ocenie oraz uprawnia organ do wydania nowej decyzji; a więc ostateczność poprzedniej decyzji nie sprzeciwia się wydaniu nowej (tak m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r., teza nr 2, sygn. akt I OSK 28/11 oraz z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1913/15; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie rejestracja pojazdu na rzecz skarżących kasacyjnie nastąpiła na podstawie przedłożonego przez nich dowodu rejestracyjnego, na podstawie którego przedmiotowy samochód zarejestrowany był na rzecz K. Ś. i Z. Ś., a wcześniej na rzecz H. N. Skuteczne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz poprzednich właścicieli spowodowało zatem konieczność wznowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. postępowania, a następnie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Gliwice z dnia [...] lutego 2011 r. i orzeczenia o odmowie zarejestrowania pojazdu. Wobec powyższego za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Uchylenie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz K. Ś. i Z. Ś. spowodowało, że odpadła podstawa prawna do rejestracji pojazdu na rzecz G. K. i D. K., albowiem to w oparciu o ten dokument skarżący wnioskowali o rejestrację pojazdu. Podnoszone zatem przez stronę argumenty, związane z niewyjaśnieniem okoliczności, na podstawie jakich uznano, że dowód rejestracyjny samochodu skarżących został sfałszowany nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Uchylając dotychczasową decyzję i wydając nową decyzję orzekającą o istocie sprawy organy orzekające we wznowionym postępowaniu administracyjnym prawidłowo wypełniły dyspozycję art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd I instancji nie miał więc podstaw do zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie naruszył także art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie powołanym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić skuteczny zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, jeżeli jest ono sporządzone w taki sposób, że uniemożliwiona jest instancyjna kontrola sądowa. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. gdyż Sąd I instancji wyjaśnił w należyty sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia i ocenił zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przytoczył stan sprawy, jak również stanowiska obu, biorących udział w postępowaniu stron, zawarte w skardze, jak i w odpowiedzi na skargę. Sąd ocenił w sposób właściwy, z jakich powodów zaskarżona decyzja, której przedmiotem była odmowa, w wyniku wznowienia postępowania, rejestracji pojazdu, nie narusza prawa, a w konsekwencji dlaczego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Tym samym możliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a ta okoliczność nie pozwala na przyjęcie jako uzasadnionego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.