IV SA/Wa 2335/17

WyrokWSA w Warszawie2018-02-13

Skład orzekający: Katarzyna Golat, Joanna Borkowska, Anna Falkiewicz-Kluj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13) dotyczący art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa po znacznym upływie czasu, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji wywłaszczeniowej, mimo że decyzja ta była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy przez stronę?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13) ma charakter wyroku zakresowego o pominięciu prawodawczym i nie powoduje zmiany normatywnej ani derogacji art. 156 § 2 k.p.a. Dotyczy on wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy w wąskim rozumieniu tego pojęcia, w szczególności decyzji dotyczących nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności. Nie wskazuje on konkretnego czasokresu "znacznego upływu czasu" ani nie nakłada na organ obowiązku samodzielnego ustalania takiego terminu. W związku z tym, organ administracji prawidłowo odmówił uchylenia decyzji wywłaszczeniowej, uznając, że wyrok TK nie stanowi podstawy do jej wzruszenia.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa odmawiającą uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 2002 r., która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji z 1971 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Skarżąca argumentowała, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. (sygn. akt P 46/13) dotyczący art. 156 § 2 k.p.a. powinien pozwolić na uchylenie decyzji wywłaszczeniowej ze względu na znaczny upływ czasu. Minister odmówił uchylenia, uznając, że wyrok TK nie ma charakteru prawotwórczego i nie dotyczy tego typu decyzji. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.),, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant ref. Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Akademii [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji oddala skargę Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2017r. znak [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej organ) po rozpatrzeniu wniosków [...] w [...] (dalej skarżąca) oraz Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozparzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] odmawiającą uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2001r. nr [...] sprostowaną postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczania przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1971 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako [...]. Stan sprawy był następujący: Orzeczeniem z dnia [...] maja 1971r. Prezydium Rady Narodowej w [...] wywłaszczyło na rzecz Państwa m.in. nieruchomość położoną w [...] gm. kat. [...] przy ul. [...], oznaczoną liczbą katastralną [...]. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971r. nr [...]. Dnia [...] marca 2002r. została wydana przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w sprawie nr [...] decyzja stwierdzająca nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do spraw Wywłaszczania przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971 roku i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1971 roku w części dotyczącej wywłaszczenia parceli nr [...]. Decyzja ta została sprostowana postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 roku, nr [...]. Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2002r. została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 roku, nr [...]. Pismem z dnia 19 czerwca 2015r. [...] w [...] wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002r., nr [...]. Dnia [...] października 2015r. Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał postanowienie nr [...], w którym wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 roku, nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2017r. Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002r. nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Infrastruktury i Budownictwa stanął na stanowisku, iż wskazywany przez wnioskodawców wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r., wydany w sprawie oznaczonej sygn. akt: P 46/13, nie mógł mieć zastosowania w okolicznościach przedmiotowej sprawy, tym samym brak było podstaw do uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 roku, nr [...]. Podkreślono nadto, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r., wydany w sprawie oznaczonej sygn. akt: P 46/13, nie ma charakteru prawotwórczego, ponieważ nie ingeruje on w tekst przepisu art. 156 § 2 k.p.a., nie eliminuje z porządku prawnego, ani nie zmienia obowiązującego przepisu. Od wskazanej decyzji, dnia [...] czerwca 2017 roku złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2017r. znak [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] odmawiającą uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2001r. nr [...] sprostowaną postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczania przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1971 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...] Dzielnica [...] przy ul. [...], oznaczonej jako [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał dotychczasową argumentację. Z powyższym stanowiskiem nie zgodziła się skarżąca, zaskarżając w całości decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017r. i zarzucając jej: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 145a § 1 k.p.a., poprzez odmowę uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 roku, nr [...], w sytuacji, gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy Trybunał Konstytucyjny, mocą wyroku z dnia 12 maja 2015 roku (sygn. akt: P 46/13), orzekł, iż art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji; - naruszenie przepisów postępowania, a to art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 roku, wydanej w sprawie o znaku: [...], w sytuacji gdy uzasadnione było jej uchylenie w całości, jak również uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 roku, nr [...]. W świetle przedstawionych skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017r. jak i poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017r. Nadto skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca [...] podniosła, iż w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia z dnia 12 maja 2015 roku TK wskazał m.in., iż działanie organów państwa na podstawie przepisów prawa, będące przejawem zasady praworządności (legalizmu), nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwej decyzji administracyjnej, na podstawie której strona nabyła prawo lub jego ekspektatywę, a ponadto gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego konsekwencją zasady praworządności jest potrzeba stabilizacji (trwałości) stanów społeczno - gospodarczych ukształtowanych na mocy wadliwego aktu administracyjnego oraz zasada zaufania obywatela do państwa. Nie sposób zaakceptować stanowiska wyartykułowanego w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wedle którego Trybunał Konstytucyjny, mocą rozstrzygnięcia z dnia 12 maja 2015 roku, nie spowodował zmiany normatywnej, w szczególności nie dokonał derogacji kwestionowanego przepisu. Zdaniem skarżącej, orzeczenia TK - jako powszechnie obowiązujące, abstrakcyjnie adresowane, a nade wszystko zawierające normatywna treść (chociaż w sensie negatywnym) - zbliżają się wyraźnie do regulacji normatywnej - w tych wszystkich wypadkach, kiedy rozstrzygniecie jest nakierowane na eliminację niekonstytucyjnej normy w pełnym lub częściowym zakresie. Orzeczenia TK zatem nie pozostają bez wpływu na działania prawodawcy, orzecznictwo sądów, organów administracji publicznej, jak również piśmiennictwo. Zarazem zważyć należy, iż odnosi się to w takim samym stopniu do wyroków stwierdzających wprost niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją, jak również do sytuacji, w których Trybunał wydaje wyroki o charakterze zakresowym, albowiem - wbrew stanowisku wyartykułowanemu w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji - tzw. wyrok zakresowy zmienia treść normatywna kontrolowanych przepisów, pomimo zachowania ich literalnego brzmienia. Odnosząc się w dalszej kolejności do podnoszonej kwestii, wedle której na kanwie obowiązującego stanu prawnego, regulacja art. 156 § 2 k.p.a. nie zawiera upoważnienia dla organu do dokonania oceny kryterium "upływu czasu" upoważniającego do stwierdzenia zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych w związku z jego upływem, jak również zważywszy na stanowisko Organu I instancji, wedle którego TK - mocą wyroku z dnia 12 maja 2015 roku - nie przesądził jaki okres ustawodawca winien uznać za "znaczny", w ocenie [...] w tej mierze należy się odwołać się do stanowiska formułowanego w literaturze przedmiotu, wedle którego ustalenia implikacji rozstrzygnięcia TK zawartego w wyroku z dnia 12 maja 2015 roku (sygn. akt: P 46/13), w zakresie zrekonstruowania terminu kryjącego się pod określeniem "znaczny upływ czasu", należy poszukiwać we wnioskowaniu per analogiom i przyjąć, że wynosi on - tak jak w przypadku pozostałych "względnych" wad nieważności - 10 lat. Niezależnie od powyższego nie sposób wreszcie zaakceptować argumentacji Ministra Infrastruktury i Budownictwa, wyartykułowanej w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jakoby oceniane w postępowaniu nadzorczym decyzje wywłaszczeniowe nie mogły być uznane, za decyzje, na mocy których strona może nabyć prawo lub jego ekspektatywę. Zdaniem skarżącej, zwrócić należy także uwagę na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2005 roku, wydanej w sprawie o sygn. akt: FPS 4/04, zgodnie z którym "orzeczenie o niekonstytucyjności ma charakter konstytutywny i jako zdarzenie prawne powoduje następstwa w postaci zmiany stanu prawnego. W sytuacji wyroku o złożonych skutkach, ody orzeczenie dotyczy niekonstytucyjności w "pewnym zakresie", doprowadza także do uchylenia pewnego fragmentu normy, uznanego za niekonstytucyjny, w pozostałym zakresie utrzymując stan prawny." W konsekwencji trafnie wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2009 roku, w sprawie o sygn. akt: I FSK 1533/07, że nie jest konieczne zawieszenie postępowania w sprawie i oczekiwanie na nową regulację, lecz możliwe jest rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Skutkiem wyroku zakresowego jest bowiem usunięcie pewnej części normy bez bezpośredniej ingerencji w tekst aktu prawnego. Nie jest zatem zasadna koncepcja przedstawiona w uzasadnieniu decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa, zgodnie z którą do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych nie ma podstaw do zmiany praktyki orzeczniczej w odniesieniu do zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. W kwestii wyroków zakresowych, uzasadnione jest także przytoczenie poglądu, zgodnie z którym, każde orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, bez względu na brzmienie jego sentencji należy uznać za orzeczenie zakresowe. Trybunał Konstytucyjny bowiem badając zgodność regulacji z Konstytucją zawsze orzeka o pewnym zakresie normy prawnej, a to o pełnym zakresie normy prawnej bądź też o części normy prawnej. Nie rozstrzyga on o zgodności poszczególnych przepisów z Konstytucją. Skarżąca podniosła także, że art. 145 a § 2 k.p.a. określa termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Zgodnie z przytoczoną regulacją w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W sprawie Trybunał Konstytucyjny nie określił innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W efekcie weszło ono w życie z dniem ogłoszenia, tj. dnia 21 maja 2015 roku. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o którym stanowi art. 145a § 2 k.p.a. prowadzi do wniosku zgodnie z którym sama okoliczność wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest relewantna i faktycznie prowadzi do zmiany normatywnej, mimo że nie zawsze dochodzi jednocześnie do zmiany treści przepisu. Nie zasługuje także na uwzględnienie argumentacja przedstawiona przez Organ, zgodnie z którą wyrok Trybunału dotyczy wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia przez obywatela prawa lub ekspektatywy, w szczególności takich decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności. W konsekwencji zarysowanego rozumowania Organ przyjął, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do nabycia prawa lub ekspektatywy w wąskim rozumieniu tego pojęcia. W tej kwestii podnieść należy, że rozstrzygnięcia Trybunału nie odnoszą się do konkretnych sytuacji, lecz bezpośrednio do norm prawnych, w efekcie określanie podstawy stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, jako ochrony obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi nie jest zasadne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa jest prawidłowa, organ nie naruszył ani norm prawa materialnego, ani przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny legalności w postępowaniu nadzwyczajnym, była decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971 r., nr [...] oraz poprzedzające ją orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] maja 1971r., nr [...] na podstawie, których doszło do wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] Dzielnica [...] przy ul. [...], oznaczonej jako [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2001r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...], stwierdził nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego. Zgodnie z treścią art.145 a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania m.in. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Wznowienie postępowania administracyjnego na tej podstawie jest możliwe, gdy są spełnione łącznie następujące przesłanki : - zakończenie sprawy decyzją ostateczną, (art. 145a w związku z art. 145 § 1 kpa). - wydanie orzeczenia Trybunału o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (art 145a kpa). Stosownie do art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13 stwierdził, że art.156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W sprawie, na tle której zostało zadane pytanie prawne, wydano decyzję o przywróceniu terminu do złożenia wniosku w trybie art.7 ust. 1 dekretu warszawskiego, a następnie stwierdzono nieważność tej decyzji w trybie art. 156 k.p.a. W uzasadnieniu wyroku Trybunał zwrócił uwagę na wywłaszczeniowy charakter dekretu warszawskiego i podkreślił, że za przyznaniem szczególnej ochrony trwałości decyzji kształtujących sytuację prawną byłych właścicieli nieruchomości gruntowych przejętych mocą dekretu warszawskiego przemawia właśnie wywłaszczeniowy charakter tego aktu normatywnego, jak też niewykonanie art. 9 dekretu warszawskiego, przewidującego odszkodowania za przejęte nieruchomości gruntowe i budynkowe, a także wygaszenie od 1 sierpnia 1985 r. prawa do odszkodowania za grunty i zabudowania przejęte mocą art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu warszawskiego (na mocy art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127, ze zm.). W tym kontekście Trybunał stwierdził, że korzystanie przez osobę z praw wynikających z aktu administracyjnego jest wykonywaniem uprawnień zagwarantowanych jej przez organ władzy publicznej. Kwestia oddziaływania upływu czasu na akt administracyjny ma istotne znaczenie praktyczne, a stabilizacja stanów faktycznych, po upływie określonego czasu, leży w interesie porządku publicznego. Brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać. Trybunał w omawianym wyroku stwierdził również, że wyrok ten zapadł w wyniku kontroli konstytucyjności przeprowadzonej w związku z pytaniem prawnym zadanym przez sąd w konkretnej sprawie. Wyrok stwierdzający niekonstytucyjność k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. Trybunał stwierdził ponadto, ze ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych w wyroku wartości konstytucyjnych. Z powyższego wynikają następujące wnioski: 1. omawiany wyrok Trybunału jest wyrokiem zakresowym o pominięciu prawodawczym, 2. nie powoduje zmiany normatywnej art.156 §2 k.p.a., 3. nie oznacza derogacji przepisu, 4. dotyczy wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, 5. w szczególności takich decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności (wywłaszczenie, przejęcie z mocy prawa gruntów na własność Państwa), 6. chodzi zatem o nabycie prawa lub ekspektatywy w wąskim rozumieniu tego pojęcia, 7. nie wskazuje czasokresu wyłączenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, 8. użyte w wyroku pojęcie "znacznego upływu czasu" jest pojęciem niedookreślonym. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołała się strona wnioskująca o wznowienie postępowania nie wpływa na dotychczasowe rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy podstawę stwierdzenia stanowił art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. Prawidłowo zatem uznał Minister Infrastruktury i Budownictwa, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r. nie ma charakteru prawotwórczego, nie ingeruje w tekst przepisu art. 156 § 2 kpa, nie eliminuje go z porządku prawnego, ani nie zmienia obowiązującego przepisu. Do czasu zmian legislacyjnych organ nie ma podstaw do samodzielnego ustalania terminu, po upływie którego niedopuszczalne będzie stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w szczególności zaś do oceny, czy przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 kpa, dziesięcioletni termin ograniczający możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu innych wad prawnych niż rażące naruszenia prawa, można uznać za znaczny upływ czasu w rozumieniu uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r. Wyrok ten dotyczy wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia przez obywatela prawa lub ekspektatywy, w szczególności takich decyzji, które były podstawa nabycia utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności m.in. wywłaszczenia. Pojęcia nabycia prawa lub ekspektatywy należy więc traktować w wąskim ich znaczeniu. Nadto, powoływany wyrok Trybunału nie wskazuje czasokresu wyłączenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, a użyte określenie "znaczny upływ czasu" jest pojęciem nieokreślonym. Sąd podziela także stanowisko organu, że skarżąca nie może powoływać się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący zupełnie innej sytuacji prawnej, tj decyzji które były podstawą nabycia prawa utraconego przez inny podmiot w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności. Prawidłowo przyjął organ, że podstawą stanowiska Trybunału w omawianym wyroku była ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi, a nie odwrotnie. Zgodnie z art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydaje decyzję, w której: 1. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2. uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z powołanego przepisu wynika, że organ administracji może zakończyć wznowione postępowanie w jeden z dwóch sposobów: bądź, stwierdzając brak podstaw wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a lub 145b – odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, bądź, stwierdzając istnienie którejkolwiek z tych podstaw – uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową, rozstrzygającą o istocie sprawy (zob. np. tezę drugą wyroku NSA z 9 marca 1987 r., II SA 1389/86, OSP 1989, nr 5, poz. 109; wyrok NSA z 31 maja 1995 r., III SA 430/94, M. Pod. 1996, nr 1, poz. 26; tezę drugą wyroku NSA z 28 sierpnia 1996 r., SA/Ka 2966/95, LEX nr 27283; wyrok NSA z 23 stycznia 1998 r., II SA 1302/97, LEX nr 41272; wyrok NSA z 5 marca 1998 r., I SA 1307/97, LEX nr 45645; tezę pierwszą wyroku NSA z 16 marca 1998 r., I SA/Ka 1414/96, LEX nr 33534; wyrok NSA z 8 czerwca 1998 r., II SA 512/98, LEX nr 41337). Mając na uwadze powyższe, z uwagi na brak podstaw do uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002r., Minister Infrastruktury i Budownictwa prawidłowo odmówił jej uchylenia. W działaniach organu Sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze naruszeń przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło