VIII SAB/Wa 126/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska -Gwiazda Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Ł. S. na bezczynność Fundacji U. J. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1) oddala skargę w zakresie punkt 1 wniosku skarżącego z dnia 16 czerwca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Fundacji U. J. do rozpatrzenia punktu 2 i punktu 3 wniosku skarżącego z dnia 16 czerwca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej; 3) stwierdza, że Fundacja U. J. dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu punktu 2 i punktu 3 wniosku skarżącego z dnia 16 czerwca 2017r.; 4) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 5) zasądza od Fundacji U. J. na rzecz skarżącego kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 21 listopada 2017 r. Ł. S. (dalej: "skarżący") reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 53 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") w zw. art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U z 2017 r. poz. 933 ; dalej: "u.d.o.i.p."), wniósł skargę na bezczynność Fundacji [...] (dalej: "organ", "Fundacja") w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej w terminie określonym w ustawie. Jednocześnie wniósł o: 1) stwierdzenie, że Fundacja dopuściła się bezczynności w sprawie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej; 2) zobowiązanie Fundacji do udostępnienia skarżącemu informacji w zakresie wskazanym w jego wniosku z [...]czerwca 2017 r. - w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., że wnioskiem z [...]czerwca 2017 r. zwrócił się do Fundacji [...]o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: a) informacji o wydatkach poniesionych w 2016 roku ze środków przekazanych tej Fundacji na wniosek podatników złożony na podstawie przepisu art. 45c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 21b ust. 2 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (tzw. odpis 1% podatku dochodowego); b) listy osób i innych podmiotów, na rzecz których Fundacja ta przekazała środki uzyskane w powyższy sposób, wraz z kwotami refundacji i darowizn; c) zlecania innym podmiotom wykonania zadań, usług, zakupu towarów - wraz ze wskazaniem tych podmiotów i kwot zapłaconych na ich rzecz. W ocenie skarżącego, nie ma wątpliwości, że zapytanie o sposób rozdysponowania środków pochodzących z odpisu podatku dochodowego od osób fizycznych ma charakter informacji publicznej, i że Fundacja jest obowiązana do jej udzielenia, bowiem jest organizacją pożytku publicznego, a wykonywane przez nią zadania mają charakter zadań publicznych. Wynika to jasno z § 1 ust. 2 oraz § 8 ust. 3 statutu Fundacji, a także z jej sprawozdań. Skarżący zauważył, iż orzecznictwo sądów administracyjnych jest w zasadzie jednoznaczne: podmioty zarejestrowane jako organizacje pożytku publicznego (a w szczególności otrzymujące środki pochodzące z odpisu 1% podatku dochodowego od osób fizycznych) należy uznawać za podmioty wykonujące zadania publiczne i dysponujące majątkiem publicznym, a zatem obowiązane do udostępniania informacji publicznej. Wskazał, iż zgodnie z przepisami art. 4a, art. 4b pkt 3 i art. 4c ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a także art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Fundacja była w tej sytuacji zobowiązana do udzielenia skarżącemu odpowiedzi najpóźniej w terminie do 5 lipca 2017 r. Pomimo tego do dnia dzisiejszego informacja nie została udzielona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w zakresie stwierdzenia, iż Fundacja [...]dopuściła się bezczynności w sprawie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej, o której mowa w pkt 1, drugiej części pkt 2 oraz pkt 3 wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 16 czerwca 2017 r. oraz o umorzenie postępowania w pozostałym zakresie. Wyjaśnił, iż Fundacja [...]z siedzibą w [...]w dniu [...]czerwca 2017 r. opublikowała na stronie internetowej (http://fundacjauj.pl/fundacja/sprawozdania/) informację o wydatkach poniesionych w 2016 roku w ramach zgromadzonych środków 1% na OPP. Opublikowanie informacji na ww. stronie internetowej nastąpiło na podstawie przepisu art. 4b pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1817 ze zm.). Organ wyjaśnił, iż przepisy art. 4a i art. 4b o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ustanawiają sposób udostępnienia informacji publicznych przez organizacje pożytku publicznego. Podstawowym sposobem jest ogłaszanie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej lub ogłaszanie informacji publicznej na stronie internetowej organizacji pozarządowych oraz podmiotów wykonujących zadania publiczne lub dysponujących majątkiem publicznym. Natomiast informacje publiczne, które nie udostępnione w powyższy sposób są udostępniane na wniosek w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero wówczas, gdy żądana informacja nie została zamieszczona w sposób wskazany w przepisach art. 4a i 4b ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, to wtedy, zgodnie z art. 4c tej ustawy, otwiera się droga do procedowania w ramach przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku z powyższym organ stwierdził, iż zamieszczenie przez Fundację [...]z siedzibą w [...]na stronie internetowej Fundacji pełnej informacji o wydatkach poniesionych w 2016 roku w ramach zgromadzonych środków 1% na OPP w sposób zgodny z przepisem art. 4b pkt 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, zwalniało Fundację od udostępnienia skarżącemu informacji publicznej w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie organ poinformował, iż niezależnie od powyższego, Fundacja po otrzymaniu skargi, przesłała do skarżącego pismo zawierające odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 16 czerwca 2017 r. - w tym w szczególności części pierwszej pkt 2 ww. wniosku. Fundacja, wydaną decyzją administracyjną, odmówiła udostępniania informacji publicznej w zakresie listy osób/podmiotów obdarowanych w roku 2016. Merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w tym zakresie, iż postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie w zakresie części pierwszej pkt 2 wniosku z 16 czerwca 2017 r. stało się bezprzedmiotowe. Fundacja wskazała także, iż brak udzielenia informacji publicznej w pełnym zakresie objętym wnioskiem o udzielenie informacji publicznej złożonym przez skarżącego był jedynie skutkiem niedopatrzenia, a nie złą wolą Fundacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd, o czym stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie niniejszej ocenie podlegało, czy organ, do którego strona skarżąca zwróciła się z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, dopuścił się bezczynności. W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2010, s. 70). W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Stosownie do art. 13 ust. 2 ww. ustawy jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Rozpoznanie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w powołanej ustawie o dostępie do informacji publicznej, następuje w formie czynności materialno – technicznej w razie udzielenia informacji publicznej, zaś w razie odmowy udzielenia informacji publicznej – w formie decyzji. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy w terminie ustalonym przez prawo zobowiązany podmiot nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu bądź nie podjął czynności, do której był zobowiązany. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Wyjaśnić również wypada, że nieudzielenie informacji publicznej oraz niepowiadomienie w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. o powodach opóźnienia i terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia. Zauważyć należy, że wniosek skarżącego wpłynął do organu w dniu 21 czerwca 2017 r. Termin 14 dni na udostępnienie żądanej informacji publicznej bądź jej odmowę poprzez wydanie na podstawie art. 16 u.d.i.p. decyzji administracyjnej upłynął zaś w dniu 5 lipca 2017 r. W dniu 27 czerwca 2017 r. Fundacja [...]opublikowała na własnej stronie internetowej informację o poniesionych wydatkach w 2016 r. w ramach zgromadzonych środków 1% na OPP, co stanowi – w ocenie Sądu – w całości odpowiedź jedynie na punkt 1 wniosku z 16 czerwca 2017 r. Z tych też przyczyn, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi w zakresie punktu 1 wniosku skarżącego z 16 czerwca 2017 r., o czym orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W związku z powyższym należy uznać, iż organ w wymaganym przez u.d.i.p. terminie nie wydał decyzji administracyjnej, ani też nie udostępnił w całości żądanej informacji zgodnie z wnioskiem skarżącego z 16 czerwca 2017 r. Niezałatwienie w całości punktu 2 i punktu 3 wniosku skarżącego w prawem przewidziany sposób, w zastrzeżonym do tego terminie 14 dni stanowi o bezczynności organu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Dopiero w dniu 15 grudnia 2017r., po wpłynięciu skargi na bezczynność Fundacji, organ wydał decyzję administracyjną, którą odmówił udostępnienia informacji obejmującej listę osób/podmiotów, których Fundacja obdarowała w 2016 roku. Jednocześnie wystosował pismo, w którym poinformował o dokonanych darowiznach i refundacjach (ze wskazaniem daty i kwoty darowizny), jak i szczegółowo wskazał, iż Fundacja nie dokonała zleceń innym podmiotom ani w zakresie remontów, ani w zakresie zakupów itp. Poza tym organ wyjaśnił, iż Fundacja samodzielnie dokonała w 2016 r. zakupu materiałów biurowych (nie dokonując zleceń w tym zakresie) na kwotę [...] zł. A zatem należy uznać, iż Fundacja w całości rozpoznała wniosek skarżącego z 16 czerwca 2017 r. w zakresie punktów 2 i 3. Podkreślenia wymaga, że w przypadku skargi na bezczynność, Sąd bierze pod uwagę okoliczności istniejące w dniu rozpoznania skargi, jedną z takich okoliczności jest istnienie przedmiotu zaskarżenia. Ujednolicona wskutek wydania przez NSA dnia 26.11.2008 r. uchwały siedmiu sędziów w sprawie I OPS 6/08 linia orzecznicza sądownictwa administracyjnego stanowi, że w sytuacji, w której po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie ma art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest bowiem stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności do tego momentu, czyni postępowanie w sprawie bezczynności bezprzedmiotowym. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wniosek strony skarżącej w zakresie punktów 2 i 3 rozpoznany został przed rozpoznaniem niniejszej skargi, co powoduje, że w toku zawisłej przed sądem sprawy sądowadministracyjnej odpadł przedmiot zaskarżenia, co implikuje konieczność umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania Fundacji do rozpatrzenia punktów 2 i 3 wniosku skarżącego z 16 czerwca 2017 r. na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku). Z przedstawionych wyżej przyczyn należało przyjąć, że organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu punktów 2 i 3 wniosku skarżącego z 16 czerwca 2017 r., o czym Sąd orzekł, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak w punkcie 3 wyroku, bowiem mimo żądania udzielenia informacji publicznej w ustawowym terminie nie udzielił pełnej informacji, ani nie wydał decyzji odmawiającej jej udzielenia. Jednakże Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie uznał powyższej bezczynności za rażącą, gdyż nie udzielenie informacji w pełnym zakresie, we właściwej formie, wynikało z niedopatrzenia organu i błędnej interpretacji przepisów prawa. Z tych też przyczyn, Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 4 wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania wydane zostało na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. (punkt 5 wyroku).