II OSK 1944/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Po 1043/17 w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Po 1043/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Z.M. (skarżący) na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w skardze kasacyjnej zarzucił mu: - na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności: art. 61 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 2 i art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., Nr 243, poz. 290), dalej: "p.b.", poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do rzeczywistego stanu faktycznego polegające na. nałożeniu na niewłaściwy podmiot, a mianowicie na właścicieli mieszkania [...] A. i Z. M. nakazu wykonania nowej wewnętrznej linii zasilającej WLZ do przesyłania energii elektrycznej we wspólnych częściach budynku od zabezpieczenia głównego na parterze do położonego na czwartym piętrze mieszkania nr [...], zamiast obciążenia tym obowiązkiem podmiotu właściwego, a mianowicie MSMLW "[...]" jako zarządcy budynku położonego w [...] przy ulicy [...], w którym znajduje się powyższe mieszkanie. art. 66 ust. 1 pkt. 1-3 prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na badaniu przyczyn, które doprowadziły do nieprawidłowego funkcjonowania dotychczasowej wewnętrznej linii zasilającej mogącej zagrażać bezpieczeństwu ludzi i mienia oraz badaniu kto ponosi odpowiedzialność za stwierdzony, stan tej instalacji; § 18 ust. 2 pkt. 3 w związku z przepisem § 55 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. nr 74, poz. 836 ze zm.) polegające na nieuwzględnieniu i nierozważeniu tych przepisów w ramach dokonanej przez Sąd interpretacji przepisów art. 61 i 66 prawa budowlanego; - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 75, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c tejże ustawy poprzez wydanie wyroku na podstawie stanu faktycznego nieprawidłowo ustalonego wbrew zebranemu dotychczas materiałowi dowodowemu, a także na pominięciu i uznaniu za nieistotne ważnych wniosków dowodowych zgłaszanych w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego w sprawie zażądania dokumentacji instalacji elektrycznej od uczestnika postępowania i dokumentacji kontroli budynku przy ulicy [...] w [...] od E. S.A., co miało istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy; art. 365 § 1 k.p.c. przez uznanie, że prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. sygn. akt [...] w sprawie o naruszenie posiadania poprzez odcięcie dopływu energii elektrycznej do mieszkania [...], własności skarżącego przez MSMLW "[...]", w przedmiocie ustalenia stanu faktycznego nie wiąże orzekającego w niniejszej sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdyż przepisy k.p.c. nie mają zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie rozpoznanie i orzeczenie co do istoty sprawy, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przywołał argumentację świadczącą w jego ocenie o zasadności podniesionych zarzutów. Zaakcentował, iż po niedopuszczalnym przez przepis art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego badaniu przyczyn złego stanu instalacji WLZ oraz obciążania odpowiedzialnością za ten stan rzeczy skarżącego, Sąd I instancji rażąco naruszył przepis art. 61 Prawa budowlanego podzielając stanowisko organów nadzoru budowlanego i utrzymując w mocy nakaz wykonania wewnętrznej linii zasilającej (WLZ), zaś w świetle tych przepisów oraz orzecznictwa sądowego obowiązek przebudowy wewnętrznej linii zasilającej winien być nałożony na [...] Spółdzielnię jako na właściciela i administratora budynku przy ul. [...] w [...]. Podniósł, iż na niego mógł być nałożony jedynie nakaz naprawy instalacji elektrycznej w mieszkaniu. Odnosząc się zaś do treści § 15 i § 18 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych wskazał, iż z interpretacji tych przepisów wynika, że do obowiązków właściciela budynku (Spółdzielni) należy zapewnienie realizacji napraw i wymian instalacji i urządzeń elektrycznych w pomieszczeniach przeznaczonych do wspólnego użytkowania mieszkańców. Skarżący kasacyjnie podniósł, że Sąd I Instancji pominął i nie rozważył Regulaminu Spółdzielni, w którym wskazano w sposób niebudzący żadnych wątpliwości właściwe podmioty zobowiązane do konserwacji, remontu i napraw nieruchomości wspólnych lub ich części – Spółdzielnię – oraz wnętrz mieszkań – lokatorów. Wskazując na zgromadzoną w aktach administracyjnych dokumentację fotograficzną podniósł, iż wynika z niej, że samodzielnie nie mógł on dokonać podłączenia do sieci mając na uwadze takie okoliczności jak zaplombowanie rozdzielni. Okoliczność tę potwierdza również protokół nr [...] z [...] października 2015 r. sporządzony przez pracowników firmy E. sp. z o.o. w [...] w obecności przedstawicieli uczestnika postępowania oraz dwóch funkcjonariuszy Policji w [...], a także skarżącego, który nie potwierdził kradzieży prądu i wpięcia się przez skarżącego do jedynej rozdzielnicy prądowej. Skarżący wskazał także, że zamykanie na kłódkę i plombowanie drzwiczek do jedynej rozdzielnicy prądowej na IV piętrze przy mieszkaniu [...] narusza Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Zauważył, że zażądanie od uczestnika postępowania planów instalacji elektrycznej budynku, w szczególności obwodów tzw. administracyjnych, a w przypadku dokonywanych zmian w instalacji załączenie dokumentacji związanej z dokonywanymi zmianami potwierdzonej przez osoby do tego uprawnione były konieczne do prawidłowego i rzetelnego wyjaśnienia, zatem Sąd I instancji niesłusznie nie uwzględnił tego wniosku. Podniósł również, że ilość urządzeń wykorzystywanych w kuchni i łazience jest istotnie zredukowana, co zostało pominięte zarówno przez Sąd I instancji jak i organy l i Il instancji. W ocenie skarżącego kasacyjnie WSA odrzucając prawomocny wyrok Sądu Rejonowego, a także treść uzasadnienia do tegoż wyroku, a w szczególności ustalenia faktyczne, dodatkowo przyjmując stan faktyczny sprawy sprzeczny z treścią materiału dowodowego dotychczas zebranego w sprawie, niewątpliwie rażąco naruszył art. 365 k.p.c., który ma tutaj zastosowanie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółdzielnia wniosła o jej oddalenie w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego - według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy. W uzasadnieniu podkreślono, że Sąd w swoich rozważaniach oparł się wyłącznie na ustalonych w toku postępowania administracyjnego okolicznościach, że lokal [...] jest w nieodpowiednim stanie technicznym, który wynika z nieprawidłowego stanu technicznego instalacji elektrycznej doprowadzonej do tego lokalu, oddziałującej na cały obiekt budowlany, w którym znajduje się budynek mieszkalny. Wskazano, iż Sąd wyraźnie stwierdził, że do lokalu [...] stanowiącego uprzednio lokal użytkowy doprowadzona była i nadal jest instalacja dostosowana do potrzeb lokalu użytkowego, zaś zmiana przeznaczenia lokalu spowodowała obciążenie dotychczasowej instalacji elektrycznej. Dodatkowo, działania skarżącego doprowadziły do szeregu awarii instalacji elektrycznych i spowodowania stanu zagrożenia pożarowego w obiekcie budowlanym, co w ocenie Sądu uzasadniało przyjęcie, że wystąpiły przesłanki wydania decyzji nakazującej wskazane w art. 66 Prawa budowlanego. Zdaniem Spółdzielni całkowicie sprzeczne z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku są wywody, jakoby Sąd z treści art. 66 Prawa budowlanego wywiódł wniosek, że w pierwszej kolejności adresatem obowiązków wynikających z treści przywołanego przepisu jest właściciel obiektu, w drugiej i kolejnej natomiast miałby nim być właściciel lokalu mieszkalnego. Spółdzielnia podniosła również, że realizacja obowiązku, którego adresatem powinien być skarżący przez Spółdzielnię de facto oznaczałaby pokrycie kosztów realizacji tego obowiązku przez członków Spółdzielni. Zwróciła również uwagę, iż każdy z nabywców lokali albo spółdzielczego prawa do lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] w [...] pokrył samodzielnie - w postaci wkładów budowlanych - koszty budowy WZL obsługujących ich lokale. Wskazując na treść art. 4 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wyjaśniła, iż członkowie spółdzielni, którzy oczekują na ustanowienie na ich rzecz spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego albo prawa odrębnej własności lokalu, są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów budowy lokali przez wnoszenie wkładów mieszkaniowych lub budowlanych. Kosztami tymi nie został obciążony skarżący, bowiem lokal [...] został nabyty przez niego nie jako lokal mieszkalny, ale jako lokal użytkowy, nieposiadający odrębnej instalacji. Tym samym, w jej ocenie, skoro skarżący po nabyciu lokalu niestanowiącego lokal mieszkalny przystąpił do generalnego remontu, zmierzającego do przystosowania lokalu do warunków, jakie musi spełniać lokal mieszkalny, oczywistym jest, że jednym z podstawowych obowiązków skarżącego było dostosowanie instalacji elektrycznej do warunków, jakim musi ona odpowiadać w przypadku lokalu mieszkalnego. Podkreśliła również, że skarżący został zobowiązany do wykonania WZL wyłącznie do lokalu [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należało to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, z którymi w świetle obowiązujących przepisów prawa materialnego związane są określone skutki prawne. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 75, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., ponieważ został błędnie sformułowany. Nie można bowiem zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. kwestionować zaprezentowanej przez Sąd I instancji oceny stanu faktycznego sprawy. Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji uznał ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ za prawidłowe. Zarzutu naruszenia art. 75, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. nie można natomiast podzielić, albowiem Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że nie było podstawy, aby organy administracji przeprowadzały dodatkowe postępowanie dowodowe, w tym poprzez przeprowadzenie badania przez niezależnego elektryka, albowiem stan instalacji elektrycznej wynikał ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wskazywał na jej użytkowanie w sposób nieprawidłowy i niedostosowany do jej możliwości. Przy czym wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie pomiędzy opinią z dnia [...] maja 2015 r. a pozostałymi znajdującymi się w aktach sprawy opiniami dotyczącymi stanu instalacji elektrycznej nie zachodziły sprzeczności. Wszystkie opinie potwierdzały bowiem nieprawidłowości co do stanu instalacji elektrycznej lokalu nr [...]. O nieprawidłowościach instalacji elektrycznej świadczy treść protokołu z dnia [...] października 2015 r., jak i protokół z pomiarów ochrony z dnia [...] listopada 2015 r., który stwierdza, że instalacja nadaje się do użytkowania, ale po usunięciu usterek, przy czym usterki te miały związek z gniazdami elektrycznymi w lokalu. Jednakże, co wynika z protokołu z dnia [...] listopada 2015 r., badanie to było kontynuacją przeglądu energetycznego z [...] października 2010 r., kiedy to z powodu nieobecności właściciela lokal ten nie został udostępniony. Stwierdzono wówczas, że do lokalu pociągnięty jest luźno podwieszony przewód elektryczny. W dniu [...] listopada 2015 r. sporządzono protokół z kontroli, z którego wynika, że Z. M. poinformował, że sam osobiście wykonuje instalację elektryczną od układu pomiarowego do lokalu nr [...], gdyż uzyskał w dniu [...] sierpnia 2014 r. warunki przyłączenia do sieci energetycznej. W związku z powyższym zarzutu skargi kasacyjnej w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. Nie jest zasadny także zarzut dotyczący naruszenia art. 365 § 2 k.p.c. Po pierwsze Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku nie zakwestionowała mocy wiążącej prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] z [...] sierpnia 2015 r. sygn. akt [...]. Po drugie zaś wyrok ten dotyczy przywrócenia skarżącemu kasacyjnie naruszonego posiadania, a więc nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący kasacyjnie zaś, co wynika z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, oczekuje, że organy administracji będą związane nie tylko treścią wyroku, ale oświadczeniami stron złożonymi w toku postępowania cywilnego. W tym zakresie zaś powołany przepis nie ma zastosowania. Odnosząc się zaś do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, stwierdzić należy, że na uwzględnienie nie zasługuje zarzut dotyczący naruszenia art. 61 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 i art. 66 p.b. W ocenie skarżącego kasacyjnie powyższe przepisy nie pozwalają na nałożenie zakreślonych w nich obowiązków na właściciela lokalu, lecz na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że art. 66 p.b., co do zasady, odnosi się do obiektów budowlanych, a nie lokali znajdujących się w tych obiektach. Wobec tego nakazy określone w tym przepisie mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu. Należy jednak mieć na uwadze, że w sytuacji, gdyby zły stan techniczny lokalu oddziałuje na cały obiekt, wówczas możliwe jest nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w lokalu bądź w lokalach. W takim przypadku chodzi o takie roboty, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości lub jego części (wyroki NSA z dnia 28 lutego 2007 r., II OSK 1036/06, LEX nr 505612, oraz z dnia 5 lutego 2009 r., II OSK 985/08, LEX nr 516064). Nie ulega wątpliwości, że zły stan techniczny instalacji elektrycznej lokalu nr [...], oddziałuje na cały obiekt, a co za tym idzie zarzut ten jest niezasadny. Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1-3 p.b. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na badaniu przyczyn, które doprowadziły do nieprawidłowego funkcjonowania instalacji elektrycznej. Słusznie skarżący kasacyjnie zauważa, że w świetle powołanego przepisu przyczyny, które doprowadziły do nieprawidłowego funkcjonowania instalacji nie mają znaczenia. Jednakże zauważyć należy, że zgodnie z § 18 ust 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych "Naprawa i konserwacja instalacji i odbiorników zasilanych energią elektryczną może być powierzona wyłącznie osobom posiadającym świadectwa kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach". W związku z powyższym istotnym było dokonanie ustalenia, że prace przy instalacji elektrycznej zostały dokonane osobiście przez skarżącego kasacyjnie, a nie osobę posiadającą stosowne świadectwa kwalifikacyjne, co prowadziło do awarii instalacji i zagrażało bezpieczeństwu pożarowemu. Nie jest zasadny także zarzut dotyczący naruszenia § 18 ust. 3 w zw. z § 55 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych w zw. z art. 61 i 66 p.b. Wskazując na naruszenie powyższych przepisów skarżący kasacyjnie dążył do wykazania, że w częściach wspólnych budynku, to jest na odcinku ogólnodostępnego korytarza, to Spółdzielnia powinna wykonać instalację elektryczną. Dodać należy, że wcześniej instalacja ta została wykonana osobiście przez skarżącego kasacyjnie, co prowadziło do awarii instalacji i zagrażało bezpieczeństwu pożarowemu. W tym względzie jednak podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że okoliczność, iż wewnętrzna linia zasilająca lokal nr [...] ma zostać przeprowadzona przez ogólnodostępny korytarz, stanowi część wspólną budynku. Zasadnie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że lokal skarżącego kasacyjnie składa się z trzech odrębnych pomieszczeń, do których dostęp zapewniony jest z ogólnodostępnego korytarza. Linia ta ma zasilać tylko ten lokal. Ponadto zauważyć należy, że wcześniej lokal ten był lokalem użytkowym, a niemieszkalnym, co spowodowało obciążenie lokalu urządzeniami niedostosowanymi do możliwości energetycznych istniejącej instalacji elektrycznej. Powyższe przesądza o niezasadności powyższego zarzutu skargi kasacyjnej. Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.