VII SA/Wa 1019/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak- Pęczkowska, asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością P. sp. k. z /s w P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie wpisania do rejestru zabytków oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2017 r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu odwołania z [...] grudnia 2016 r., C. Sp. z o.o. P. Sp. k., od decyzji nr [...][...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 2016 r., wpisującej do rejestru zabytków pozostałość dawnego cmentarza żydowskiego, położonego w mieście powiatowym P. przy ul. W., na obszarze działki nr ewid. [...] obręb [...] Miasto P., na podstawie art. 7 pkt , art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 ze zm.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. wpisał do rejestru zabytków "zachowaną część dawnego cmentarza żydowskiego, położonego w mieście powiatowym P. przy ul. W.". W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez C. Sp. z o.o. P. Sp. k., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] listopada 2016 r., znak; [...], uchylił tę decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną uchylenia ww. decyzji było stwierdzenie naruszenia przepisów art. 7, art. 10, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z niedostatecznym rozpoznaniem stanu faktycznego sprawy oraz brakiem zapewnienia stronom czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Organ pierwszej instancji został zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego, precyzyjnego określenia przedmiotu ochrony prawnej oraz uzupełnienia uzasadnienia o ocenę wartości zabytkowych przedmiotowego obiektu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją [...] z [...] grudnia 2016 r. wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego pozostałość dawnego cmentarza żydowskiego, położonego w mieście powiatowym P. przy ul. W. W sentencji decyzji wskazano, że wpisem tym obejmuje się obszar działki nr ewid. [...] obręb [...] Miasto P. ([...]), co zostało oznaczone na załączniku graficznym kolorem czerwonym. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, powołując się na materiał dowodowy, wskazał lokalizację i zasięg granic dawnego cmentarza żydowskiego w P., a także opisał historię obiektu z odniesieniem do faktu zamknięcia cmentarza w 1961 r. i zagospodarowania jego terenu na cele gospodarcze. Organ pierwszej instancji podkreślił, że pozostałość dawnego cmentarza żydowskiego, zawarta w granicach działki nr ewid. [...], jest to obszar, na którym pierwotnie znajdował się plac przedpogrzebowy usytuowany w okolicy bramy wjazdowej na ten cmentarz. Na terenie ww. działki od początku lat 80 – tych XX w. stał pomnik upamiętniający ludność żydowską P., a w latach 90 - tych XX w. zostały wprowadzone kolejne elementy, w postaci tablic pamiątkowych. Oceniając wartości przedmiotowego terenu, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że istniejąca część dawnego cmentarza żydowskiego ma niepodważalną wartość historyczną, bowiem miejsce to jest niemal "jedynym materialnym śladem wielowiekowej bytności społeczności żydowskiej w P.", która przed wybuchem II wojny światowej stanowiła około połowę ludności tego miasta. Ponadto, miejsce to posiada szczególną wartość symboliczną, bowiem dokumentuje dawną wielokulturowość Polski oraz tragedię holokaustu. Organ pierwszej instancji sklasyfikował omawianą nieruchomość według katalogu zabytków wskazanego w art. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jako materialną pozostałość dawnego cmentarza żydowskiego (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f"), a także miejsce pamięci o ludności żydowskiej Płońska (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "h"). Następnie odnosząc się do faktu, że użytkownik wieczysty działki nr ewid. [...] usunął z jej terenu wszystkie elementy upamiętniające dawny cmentarz i ludność żydowską P., dążąc do zabudowy nieruchomości, uznał za konieczne ustanowienie prawnej ochrony dla pozostałości przedmiotowego cmentarza, z rygorem natychmiastowej wykonalności decyzji. Pismem z 23 grudnia 2016 r., w ustawowym terminie, od przedmiotowej decyzji odwołała się C. Sp. z o.o. P. Sp. k., reprezentowana przez adwokat E. P.-P. (pełnomocnictwo w aktach sprawy). Podmiot ten jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. [...]. W odwołaniu strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jego dowolnej ocenie, a także braku podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym kontekście zarzucono organowi zupełne pominięcie dokumentów, dotyczących przedmiotowej nieruchomości wniesionych wraz z poprzednim odwołaniem (dotyczących okoliczności wydania zarządzenia o zamknięciu cmentarza żydowskiego w P. na początku lat 60 - tych XX w.), a posłużenie się materiałem wniesionym przez Związek G. w R. oraz Fundację O., który w ocenie skarżącej zawiera błędne dane. Jednocześnie wskazano, że organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na wadliwym materiale dowodowym w postaci: 1. "dokumentów prywatnych", tj. pisemnych świadectw dotyczących prac wykopaliskowych w toku prowadzenia inwestycji budowlanych w latach 70-tych XX w. (dowody pośrednie); 2. materiałów kartograficznych dostępnych w Internecie (bez włączenia wydruków do akt sprawy); 3. nieczytelnych map z zasobów archiwalnych. Stwierdzono, że organ pierwszej instancji naruszył art. 8 w zw. z art. 9, art. 11 oraz 107 § 3 k.p.a. ponieważ wydał zaskarżoną decyzję, mimo "braku podstawowej dokumentacji naukowej w formie karty ewidencyjnej cmentarza", a co za tym idzie uzasadnienie tej decyzji jest niedostateczne i ogólnikowe. Spółka podniosła ponadto, że materiał dowodowy był gromadzony poza ramami postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, widząc w tym naruszenie art. 10 § 1 i art. 8 k.p.a. Za uchybienie wobec zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), uznała wydanie zaskarżonej decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 k.p.a.) pomimo faktu zamknięcia dawnego cmentarza żydowskiego w 1961 r., przy aprobacie organu ochrony zabytków, który "nie stwierdził istnienia jakichkolwiek zabytków na terenie cmentarza żydowskiego w P. i zawiadomił, że nie wnosi zastrzeżeń odnośnie likwidacji cmentarza żydowskiego na terenie P.", a także opinii Kierownika Delegatury w C. WUOZ w W. wyrażonej podczas wizytacji nieruchomości 25 lutego 2016 r. ("na działce nr ewidencyjny [...] nie ma żadnego zabytku"). Naruszenie przepisów prawa materialnego wskazano jako błędne przyjęcie, że działka nr ewid. [...] jest cmentarzem i posiada przypisywane jej wartości zabytkowe. W dalszej części odwołania strona stwierdziła, że organ pierwszej instancji nie wypełnił zaleceń organu nadrzędnego, ponieważ nie wyjaśnił kwestii przeprowadzenia ekshumacji, a także nie dookreślił czy "teren dawnego cmentarza jest zabytkiem czy miejscem pamięci", czym naruszył art. 138 § 2 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem spółki decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem art. 32 ust. 4 ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. Dz. U. 2014, poz. 1798), powołując się na wyroki sądowe załączone do odwołania, jednocześnie wnioskując o dopuszczenie ich jako dowodów w sprawie. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że rozpoznając opisane powyżej odwołanie i podniesione w nim zarzuty miał na uwadze następujące ustalenia i ich ocenę. Nieruchomość, oznaczona w ewidencji gruntów nr [...], przy ul. W. w P. znajduje się w granicach obszaru dawniej zajmowanego przez cmentarz żydowski (o powierzchni ponad 3,3 ha). Cmentarz ten został zamknięty zarządzeniem Ministra Gospodarki Komunalnej z 5 października 1961 r., który zezwolił na użycie jego obszaru "na wykonanie narodowych planów gospodarczych" z zachowaniem warunków wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Teren ten od lat 60 - tych XX w był sukcesywnie zagospodarowywany zabudową przemysłową, magazynową i handlową. Przedmiotowa działka nr ewid. [...] nie została zabudowana. Aktualnie objęta jest postępowaniem Komisji Regulacyjnej, na podstawie art. 30 ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej (sygn. akt. [...]). W granicach omawianej działki od 1983 r. stał pomnik w formie wyniesionej na dwóch słupach granitowej płyty o treści "ZMARŁYM/POMORDOWANYM/W LATACH 1939- 1945/ZYDOM POLSKIM/ IV 1983/ SPOŁECZEŃSTWO P.". W latach 90 -tych XX w. Fundacja Rodziny N. ogrodziła teren oraz posadowiła 3 tablice pamiątkowe w formie macew oraz formie księgi o treści: "Te kamienie mówią za wszystkich spoczywających na tym cmentarzu i wszystkich pomordowanych Żydów mieszkańców P."; "Pamięć zgładzonego cmentarza uczciła Fundacja Rodziny N."; "Pamięci wielu pokoleń mieszkańców gminy żydowskiej w P., którzy spoczęli na tej ziemi w ciągu stuleci oraz blisko dwustu tysięcy", "Osób z Getto wywiezionych pod koniec 1942 roku i zamordowanych bestialsko przez hitlerowców w niemieckich obozach zagłady". Istniała też tabliczka informacyjna o treści: "Teren stanowi zachowany fragment cmentarza żydowskiego założonego w 1670 r. na obszarze 33.000 m. kw." Jak wynika z notatki służbowej Kierownika Delegatury w C. WUOZ w W. z 25 lutego 2016 r., w nocy z 24 na 25 lutego 2016 r. przy użyciu sprzętu ciężkiego nastąpił demontaż pomników. Demontażu i usunięcia pomników z terenu działki dokonał użytkownik wieczysty nieruchomości – C. Sp. z o.o. P. Sp. k. W wyniku zawiadomienia organów ścigania, wszystkie elementy upamiętniające społeczność żydowską P. zostały zabezpieczone przez policję. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków ustalił, że teren działki nr ewid. [...], w strukturze dawnego cmentarza nie znajdował się w części grzebalnej, lecz stanowił część placu przedpogrzebowego, usytuowanego w pobliżu bramy wjazdowej. Obecnie, jako obszar nieprzekształcony zabudową, stanowi pozostałość dawnego cmentarza żydowskiego będąc "materialnym śladem wielowiekowej bytności społeczności żydowskiej w P.". Oznacza to, że substancja zabytkowa ww. obiektu w znacznej mierze sprowadza się do tożsamości tradycji historycznej miejsca - będącego świadkiem i dokumentem istnienia cmentarza żydowskiego w P.. Jednocześnie zachowanie tego reliktu należy rozumieć jako ochronę zabytku o charakterze miejsca pamięci, poświęconego społeczności żydowskiej P., która po zagładzie II wojny światowej, już nie odrodziła się w tym mieście. Upamiętnienie Żydów z P. w miejscu związanym z historycznymi pochówkami tej społeczności, jest więc spójne zarówno w sferze materialnego, jak i niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionu. Tym samym charakter przedmiotowego zabytku, o dominującej wartości historycznej, pozwala na uznanie, że obszar wyznaczony decyzją nr [...] należy traktować zgodnie z klasyfikacją ustawową jednocześnie jako pozostałość cmentarza (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f") oraz miejsce pamięci (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "h"). Zdaniem Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wpisanie omawianego terenu do rejestru zabytków realizuje zatem interes społeczny, zachowania integralności i czytelnej tożsamości znaczeniowej fragmentu dawnego cmentarza żydowskiego w P. dla przyszłych pokoleń. Działanie to ma charakter prewencyjny. Przedmiotowy teren, jak również cały obszar dawnego cmentarza żydowskiego, dotychczas nie był objęty żadną z form ochrony zabytków. W konsekwencji aktualnie działka nr ewid. [...], pozostaje jedynym jego reliktem, niezagospodarowanym na cele usługowo-przemysłowo-handlowe. Jednakże na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przewidziano możliwość wprowadzenia na teren tej działki zabudowy produkcyjnej, usługowej z dopuszczeniem mieszkalnej jednorodzinnej (uchwała nr [...] Rady Miejskiej w P. z [...] stycznia 2015 r.). Objęcie ochroną prawną omawianego obszaru nie może odwrócić skutków wieloletniej polityki, prowadzonej wobec obszaru dawnego cmentarza żydowskiego w P.. Wprowadza natomiast narzędzia prawne dla działań nadzorczych organu ochrony zabytków w zakresie przyszłego sposobu wykorzystania i zagospodarowania działki nr ewid. [...], tak aby przebiegały bez uszczerbku dla jej wartości zabytkowej. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odnosząc się do zarzutów odwołującej się spółki wyjaśnił, że organy ochrony zabytków obu instancji, rozstrzygając w przedmiotowej sprawie, brały pod uwagę całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, w tym również dokumentację z lat 60 - tych XX w. dotyczącą zamknięcia cmentarza żydowskiego w P. i przeznaczenia jego terenu na cele gospodarcze. Skutki Zarządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z 5 października 1961 r. są nieodwracalne. Stwierdził, że w toku postępowania w sprawie wpisania zabytku do rejestru, organ konserwatorski ocenia czy dany obiekt w aktualnym stanie zachowania, w dacie wydania decyzji administracyjnej, posiada wartości zabytkowe, wymagające ochrony prawnej. W niniejszej sprawie, ocenie podlegał relikt układu przestrzennego dawnego cmentarza żydowskiego, tj. dawny plac przedpogrzebowy. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że nadal posiada on wartość historyczną jako dokument historii oraz miejsce pamięci. Wobec ustalenia jaką rolę pełnił pierwotnie teren obecnie znajdujący się w granicach działki nr ewid. [...] w układzie przestrzennym dawnego cmentarza żydowskiego (plac przedpogrzebowy), sprawą drugorzędną staje się kwestia zasięgu dawnych pól grzebalnych i przeprowadzenia ekshumacji. Pozostaje to bez wpływu na ocenę wartości przedmiotowego terenu. W piśmie z 5 maja 1961 r., na które powołuje się skarżąca, ówczesny organ konserwatorski rzeczywiście nie wniósł zastrzeżeń odnośnie likwidacji cmentarza żydowskiego w P., natomiast nieprawdziwe jest twierdzenie, że "nie stwierdził istnienia jakichkolwiek zabytków" na jego terenie. Wskazana w odwołaniu opinia Kierownika Delegatury w C., dotycząca braku zabytku na terenie działki nr ewid. [...], wyrażona rzekomo podczas wizytacji w dniu [...] lutego 2016 r., nie znalazła odzwierciedlenia w notatce służbowej z tej czynności. Tym samym stanowisko przypisywane organom stanowi jedynie nadinterpretację strony. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślił, że organ rozpatrując sprawę administracyjną może sięgać do dowodów wytwarzanych również poza ramami prowadzonego postępowania. Organ pierwszej instancji gromadził materiały dotyczące dawnego cmentarza żydowskiego w P. (obiektu o szerszym zakresie niż sam przedmiot postępowania) w okresie od lipca do listopada 2016 r., przed wydaniem przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzji z [...] listopada 2016 r., przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia. Strona nie poniosła z tego tytułu uszczerbku, ponieważ pismem z 23 listopada 2016 r. została poinformowana o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym (doręczenie nastąpiło 29 listopada 2016 r.) i skorzystała z tego prawa 2 grudnia 2016 r., nie wnosząc uwag do sprawy. Zasób zebranego w tej sprawie materiału dowodowego mieści się w ramach przyjętych dla postępowań administracyjnych. Stosownie do przepisu art. 75 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (§ 1). Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji państwowej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania (§ 2). Materiał ten, nawet jeśli nosi cechy dowodu pośredniego lub ma charakter publikacji ogólnodostępnej, jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego omawianej sprawy (lokalizacji dawnego cmentarza, roli przedmiotowej działki w układzie cmentarza) oraz oceny wartości zabytkowej wpisywanej do rejestru nieruchomości. W związku z zarzutem naruszenia art. 32 ust. 4 ustawy o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej, odnosząc się także do dołączonych do odwołania wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok z 13 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1151/16 oraz wyrok z 11 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 567/16), organ wyjaśnił, że obowiązek zawieszenia postępowania administracyjnego i odesłania akt sprawy do Komisji Regulacyjnej nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Postępowanie w sprawie wpisania zabytku do rejestru ma na celu ustalenie czy dany obiekt posiada wartości zabytkowe oraz czy te wartości wymagają ochrony prawnej. W tego typu postępowaniu nie zostaje określony sposób korzystania z rzeczy, czy narzucony rodzaj przyszłego zagospodarowania zabytku. Cytowany w odwołaniu przepis nie odnosi się zatem do istoty niniejszego postępowania administracyjnego. Reasumując organ odwoławczy – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podzielając stanowisko [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wyrażone w decyzji nr [...] z [...] grudnia 2016 r., uznał za zasadną i potrzebną ochronę prawną pozostałości dawnego cmentarza żydowskiego, położonej na działce nr ewid. [...] przy ul. W. w P., jako świadka historii oraz miejsca istotnego dla kultywowania pamięci o społeczności żydowskiej w tym regionie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. z siedzibą w P.. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie i niepodjęciu wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy, pomimo twierdzeń przeciwnych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, jednakże pomimo przeciwnego twierdzenia organ w szczególności zupełne pominął dokumenty dotyczące działki b. cmentarza znajdujące się w aktach postępowania w tym w szczególności: a) pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] sierpnia 1957 r. skierowanego do Towarzystwa S. w P. oddział w P. w sprawie wypowiedzenia się co do potrzeb istnienia cmentarza żydowskiego, b) stanowiska Towarzystwa S. w P. oddział w P. w sprawie cmentarza żydowskiego zawartego w piśmie z 9 sierpnia 1957 r., c) pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z 11 stycznia 1961 r. wraz z wnioskiem w sprawie zamknięcia cmentarza wyznaniowego przy ulicy W. w P.. d) pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 28 lutego 1961 r. wyrażającego opinię w sprawie wniosku o zamknięcie cmentarza wyznania mojżeszowego w P., wraz z opisem tego miejsca, e) pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z 13 lutego 1961 r. w sprawie wydania opinii dotyczącej likwidacji - zamknięcia cmentarza wyznania mojżeszowego w P. z uwagi, iż teren ten jest potrzebny do rozbudowy miasta, tj. zlokalizowania budowy stacji benzynowej, f) pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z 31 stycznia 1961 r. w sprawie lokalizacji C.P.N. - terenu pod budowę stacji benzynowej w P. na terenie b. cmentarza wyznania mojżeszowego, g) pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z 26 stycznia 1961 r. w sprawie zamknięcia - likwidacji całego terenu byłego cmentarza wyznania mojżeszowego, zawierającego informację o stanie cmentarza, a także, iż zwłoki będą przeniesione na inne miejsce w P. przeznaczone do chowania niewierzących i innych wyznań, h) pisma z 5 maja 1961 r. Wydziału Kultury - w którym Konserwator Zabytków zawiadomił, że nie wnosi zastrzeżeń odnośnie likwidacji cmentarza żydowskiego na terenie P., i) zarządzenia z 5 października 1961 r. Ministra Gospodarki Komunalnej sygn. sprawy: Nr [...] wydanego w porozumieniu z V-Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej, Ministra Kultury i Sztuki, Urzędu do Spraw Wyznań w sprawie zamknięcia cmentarza żydowskiego w P. i zmiany przeznaczenia terenu cmentarnego, j) zawiadomienia umieszczonego w prasie w związku z zarządzeniem Ministra Gospodarki Komunalnej sygn. sprawy: Nr [...] o zamknięciu cmentarza żydowskiego w P. i zmiany przeznaczenia terenu cmentarnego, wraz z wezwaniem zainteresowanych do składania pretensji dot. przetransportowania zwłok, z zastrzeżeniem, iż wszelkie pretensje złożone po 30 czerwca (1962 r.) nie będą uwzględnione, z czego wynika, iż ekshumacje były wykonywane po tym terminie, k) odpisu zaświadczenia Sądu Rejonowego w P. Wydziału V [...] z [...] kwietnia 1964 r. stwierdzające, że nieruchomość miejska w P. przy ulicy W., stanowiąca rzekomo własność b. I. Gminy Wyznaniowej (cmentarz grzebalny) nie ma założonej księgi wieczystej, 2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie historycznych granic dawnego cmentarza żydowskiego, pierwotnej roli działki [...] w strukturze cmentarza, ograniczenie się do przypisania faktów historycznych jedynie w wymiarze symbolicznym, oraz nieokreślenie z jakich przyczyn organ uznał teren za miejsce pamięci. 3) naruszenie art. 7, art. 77 § i art. 80 k.p.a. polegające na oparciu się przez organ na dowodach z dokumentów prywatnych, tj. świadectwie pisemnym sporządzonym przez M. G. z 27 października 2016 r. oraz oświadczeniu M. Ł. z 2 listopada 2016 r. a także informacji mailowej M. G., odnośnie informacji uzyskanych przez M. K., w sytuacji w której organ mógł skorzystać z dowodów bezpośrednich, bowiem ich uzyskanie jest możliwe, zaś zastąpił dowód z zeznań dowodami pośrednimi, 4) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie i niepodjęciu wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na twierdzeniach zawartych w złożonych wnioskach o wpisanie obiektu do rejestru zabytków i załącznikach do tych wniosków o wątpliwych walorach dowodowych dla niniejszej sprawy, złożonych przez Związek G. w R. oraz Fundację O., 5) naruszenie art. 7 k.p.a., 77 § 1 kpa i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie się przez organ II instancji na dowodach niewłączonych w poczet materiału dowodowego - w postaci źródeł kartograficznych widniejących na stronach www, a niewydrukowanych i niewłączonych w poczet materiału dowodowego oraz poprzez oparcie się przez organ II instancji na zupełnie nieczytelnych mapach, z których nie wynika przebieg dawnych granic cmentarza żydowskiego w P., a także oparcie się na mapie bez zbadania źródła jej pochodzenia i poprawności, a także poprzez nieustalenie granic terenu dawnego cmentarza i arbitralne przyjęcie, że obszar całej działki [...] stanowił część placu przedpogrzebowego, podczas gdy z informacji mailowej M. G., przekazującego informację uzyskaną od M. H. K. wynika, że od ulicy W. w połowie cmentarza stał niegdyś dom przedpogrzebowy, zaś dopiero za nim strefa grobowa znajdowała się nieco dalej, tj. bliżej współczesnej zabudowy (centrum handlowe M.), a także niewezwanie ww. w charakterze świadka, ani niewezwanie w charakterze świadka M. H. K., lub chociażby odebrania od M. K. oświadczenia, pomimo że organ dysponuje informacjami o adresie zamieszkania tej osoby - numer karty akt sprawy nieczytelny - prawdopodobnie k.868. 6) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania skarżącej do organu administracji publicznej poprzez wydanie kolejnej decyzji przez organ II instancji w sprawie wpisania działki nr ewidencyjny [...] do rejestru zabytków, mimo że w dniu 5 października 1961 r. Minister Gospodarki Komunalnej w sprawie sygn. sprawy: Nr [...] wydał zarządzenie w porozumieniu z V-Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej, Ministra Kultury i Sztuki, Urzędu do Spraw Wyznań o zamknięciu cmentarza żydowskiego w P. i zmiany przeznaczenia terenu cmentarnego oraz nie stwierdził istnienia na tym terenie pamiątek wartości historycznej, archeologicznej lub artystycznej, w tej materii wypowiedział się również w dniu 5 kwietnia 1961 r. Wydział Kultury - Konserwator Zabytków, który również wyraził zgodę na likwidację cmentarza żydowskiego na terenie P. i nie stwierdził, że na terenie likwidowanego cmentarza istnieje jakikolwiek zabytek, 7) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania skarżącej do organu administracji publicznej poprzez głoszenie przez Kierownika Delegatury w C. [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków K. K. wypowiedzi, w ramach zbierania materiału do ewentualnego postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków podczas wizyty 25 lutego 2016 r. na działce nr ewidencyjny [...] położonej w P. przy ulicy W., w której stwierdził, że na działce nr ewidencyjny [...] nie ma żadnego zabytku, natomiast konserwator zabytków B. J. już w dniu 10 marca 2016 r. zajmowała stanowisko na łamach prasy co do ochrony tego miejsca, na prawie miesiąc przed wszczęciem postępowania administracyjnego w tej sprawie, 8) naruszenie art. 8 w zw. z art. 9 i art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegający na braku pogłębiania zaufania skarżącej do organu II instancji polegające m. in. na fakcie, że w aktach sprawy znajdują się projekty pism sporządzonych przez organ I instancji, z których bezsprzeczne wynika, iż z braku podstawowej dokumentacji naukowej w formie karty ewidencyjnej cmentarza niemożliwe jest ukończenie postępowania administracyjnego dotyczącego wpisania do rejestru zabytków w/w cmentarza, a mimo to organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję rozpoznając sprawę ponownie, i ponownie w sposób co najmniej niedostateczny i ogólnikowy wyjaśnił podstawy i przesłanki wydania decyzji powołując się na wartość historyczną cmentarza żydowskiego, w nieudolny sposób uzasadniając ją na podstawie informacji wskazanych we wnioskach złożonych przez Związek G. w R. oraz Fundacji O., a także za pomocą informacji uzyskanych ze stron internetowych, oraz informacji mailowej pośredniej w dwóch zdaniach opisującej rzekome granice cmentarza, co potwierdza, iż organ II instancji nie zna dokumentacji dotyczącej byłego cmentarza żydowskiego w P.; 9) naruszenie art. art. 32 ust. 4 ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunkach Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1798) polegające na niezawieszeniu postępowania w niniejszej sprawie dotyczącej wpisania do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego zachowaną część dawnego cmentarza żydowskiego, położonego w mieście powiatowym P. przy ul. W. i nie przekazaniu akt do komisji regulacyjnej, mimo, iż organ II instancji posiada informację o toczącym się przed Komisją Regulacyjną postępowaniu, 10) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 108 § 1 k.p.a poprzez utrzymanie w mocy decyzji z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności ze względu na interes społeczny, jakim jest stworzenie warunków prawnych dla ochrony obiektów zabytkowych przed zniszczeniem, podczas gdy konsekwentnie od roku 1961 Konserwator Zabytków nie wnosił zastrzeżeń odnośnie likwidacji cmentarza żydowskiego w P., 11) naruszenie art. 75 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że informacja mailowa M. G., że z informacji uzyskanych od M. H. K., przedmiotowa działka gruntu stanowiła niegdyś plac przedpogrzebowy, na którym stał niegdyś dom przedpogrzebowy, stanowi odebranie od strony, na jej wniosek oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania, pomimo, że ta informacja nie stanowi oświadczenia, nie jest odebrane od strony a świadka, i nie zostało udokumentowane w żaden sposób, aby pouczyć świadka o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, 12) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że teren działki [...] posiada wartość historyczną jako dokument historii oraz miejsce pamięci, które to twierdzenia są arbitralne, nie poparte żadnym materiałem dowodowym, i nie poddane analizie zabytkoznawczej wartościującej, uzasadniającej wartości historyczną, a oparcie się jedynie na tej okoliczności, że w przeszłości teren ten miał określoną, zdaniem organu II instancji, funkcję placu przedpogrzebowego, podczas gdy odnosząc się jedynie do kryterium, że w przeszłości działka gruntu spełniała jakąś funkcję nie determinuje samo przez się kwalifikacji działki jako zabytku, z uwagi na wartość historyczną. Ponadto skarżąca spółka, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 1) naruszenie art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz. U. z 2014 poz. 1446 ze zm.) polegające na przyznaniu niezabudowanej działce nr [...] przymiotu zabytku z uwagi na wartość zabytkową, podczas gdy działka ta nie była historycznie cmentarzem, lecz tylko terenem mu towarzyszącym, nie jest kontynuowana pierwotna funkcja (obecnie jest to łąka), zatem działce tej nie można nadać przymiotu zabytku, bowiem nie posiada on cech ani integralności, ani autentyczności, 2) naruszenie art. 3 pkt. 1 in fine ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez uznanie, że wpis tego terenu realizuje interes społeczny zachowania integralności i czytelnej tożsamości znaczeniowej fragmentu dawnego cmentarza dla przyszłych pokoleń, podczas gdy w istocie zmierza do zachowania kontroli nad działalnością inwestycyjną przez skarżącego, podczas gdy wartość edukacyjna jest nieczytelna dla przeciętnego mieszkańca P., zaś ochrona interwencyjna nie mogłaby mieć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem zamierzenia inwestycyjne nie zagrażają jakiejkolwiek materialnej pozostałości cmentarza na działce [...], bowiem takowa nie istnieje, 3) naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f) w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez ich błędne zastosowanie, będące wynikiem błędnego przyjęcia, iż działka geodezyjna nr ewidencyjny [...] jest cmentarzem, w sytuacji, gdy nie ustalono, aby działka ta była cmentarzem ani terenem cmentarnym. 4) naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f) i h) w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że działka geodezyjna nr ewidencyjny [...] stanowi zabytek nieruchomy, podczas gdy na działce geodezyjnej nie zachowały się żadne pozostałości cmentarza, stanowiła ona od lat 60 – tych XX wieku łąkę, zatem nie posiada żadnych wartości historycznych ani naukowych predestynujących ją do wpisu do rejestru zabytków, ponadto wręcz stopień zniszczenia cmentarza podczas jego likwidacji w latach 60 - tych XX wieku stanowić może przesłankę z art. 13 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym zabytek wpisany do rejestru który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. W oparciu o tak przedstawione zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na wskazane naruszenia przepisów postępowania przy jej wydaniu oraz konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, zasądzenie od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata według norm przepisanych. Stanowisko strony skarżącej znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. W tak ukształtowanym zakresie swojej kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd kontrolował decyzję, którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o wpisaniu do rejestru zabytków pozostałość dawnego cmentarza żydowskiego położonego w P. przy ul. W.– wpisem objęto obszar działki o nr ew. [...] z obrębu [...] Miasta P. oznaczony linia czerwoną w załączniku graficznym stanowiącym integralną część tego orzeczenia. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. - o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) zabytkiem nieruchomym jest związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Po myśli art. 7 pkt 1 jedną z form ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków. Zabytek podlega wpisowi do rejestru na podstawie decyzji ( art. 9 ust. 1 ww. ustawy). Jak stanowi zaś art. 6 ust. 1 pkt 1 lit f i lit h tej ustawy – ochronie i opiece bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome cmentarze, a także miejsca upamiętniające wydarzenia historyczne. Sąd stwierdza, że wbrew zarzutom skargi przeprowadzono postępowanie wyjaśniając prawidłowo i słusznie oceniono, że opisany w decyzji teren winien, w świetle przywołanych powyżej przepisów prawa, być objęty indywidualną ochroną konserwatorską. Organy obu instancji wykazały, że objęcie przedmiotowej nieruchomości ochroną poprzez wpisanie jej do rejestru zabytków leży w interesie społecznym, w szczególności ze względu na posiadaną wartość historyczną. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji obszernie przytoczono historię obiektu objętego wpisem do rejestru zabytku, który znajduje się w granicach obszaru dawniej zajmowanego przez cmentarz żydowski (o powierzchni ponad 3,3 ha). Cmentarz ten został zamknięty. Teren ten od lat 60 - tych XX w. był sukcesywnie zagospodarowywany zabudową. Przedmiotowa działka nr ewid. [...] nie została jednak zabudowana. W jej granicach stał od 1983 r. pomnik wystawiony przez społeczeństwo Płońska, a od lat 90 – tych XX w. również tablice wystawione przez Fundacja Rodziny N.. Demontażu i usunięcia pomników z terenu działki dokonał użytkownik wieczysty nieruchomości, skarżąca w niniejszej sprawie spółka. Ustalono, że teren działki nr ewid. [...], w strukturze dawnego cmentarza nie znajdował się w części grzebalnej, lecz stanowił część placu przedpogrzebowego, usytuowanego w pobliżu bramy wjazdowej. W sprawie ustalono, że obecnie obszar objęty wpisem do rejestru zabytków, stanowi jedyną nieprzekształconą zabudową pozostałość dawnego cmentarza żydowskiego będąc "materialnym śladem wielowiekowej bytności społeczności żydowskiej w P.". Zabytkowy charakter ww. obiektu sprowadza się do tożsamości tradycji historycznej miejsca - cmentarza żydowskiego w P. Tym samym zachowanie tego reliktu stanowi ochronę zabytku o charakterze miejsca pamięci, poświęconego społeczności żydowskiej P., po zagładzie II wojny światowej. W ocenie Sądu, słusznie oceniono też, że wynikająca z ww. wpisu prawna ochrona, miejsca związanego z historycznymi pochówkami społeczności żydowskiej jest spójna zarówno w sferze materialnego, jak i niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionu. Realizuje interes społeczny, zachowania integralności i czytelnej tożsamości znaczeniowej fragmentu dawnego cmentarza żydowskiego w P. dla przyszłych pokoleń. Sąd podziela stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego -charakter przedmiotowego zabytku o dominującej wartości historycznej, pozwala na uznanie, że obszar wyznaczony decyzją nr [...] należy traktować, zgodnie z klasyfikacją ustawową, jednocześnie jako pozostałość cmentarza (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f") oraz miejsce pamięci (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "h"). Jak podkreślił organ, objęcie ochroną prawną omawianego obszaru nie może odwrócić skutków jakie na terenie cmentarza zaistniały, ale stwarza narzędzia prawne dla działań nadzorczych organu ochrony zabytków w zakresie przyszłego sposobu wykorzystania i zagospodarowania działki nr ewid. [...], tak aby przebiegały bez uszczerbku dla jej wartości zabytkowej. Zarzuty skargi nie są uzasadnione. Stanowią one co do zasady powtórzenie stanowiska jakie spółka prezentowała w postępowaniu odwoławczym. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w uzasadnieniu decyzji odniósł się do nich w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący. Wyjaśnione zostało to, że organy brały pod uwagę całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, w tym również dokumentację z lat 60 - tych XX w. dotyczącą zamknięcia cmentarza żydowskiego w P. i przeznaczenia jego terenu na cele gospodarcze. Skutki wydanych rozstrzygnięć są nieodwracalne dla terenu całego cmentarza, ale można zagwarantować prawną ochronę terenu objętego przedmiotowym wpisem do rejestru zabytków. Powtórzmy - w toku postępowania w sprawie wpisania zabytku do rejestru, organ konserwatorski ocenia, czy dany obiekt w aktualnym stanie zachowania (w dacie wydania decyzji administracyjnej) posiada wartości zabytkowe, wymagające ochrony prawnej. W okolicznościach niniejszej sprawy słusznie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że jedyny dotychczas niezabudowany relikt układu przestrzennego dawnego cmentarza żydowskiego, nadal posiada wartość historyczną jako dokument historii oraz miejsce pamięci. Sąd w pełni podziela stanowisko organu - rozpatrując sprawę administracyjną można sięgać do dowodów wytwarzanych również poza ramami prowadzonego postępowania. Stosownie do przepisu art. 75 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Powtórzmy - dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (§ 1). Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji państwowej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania (§ 2). Materiał ten, nawet jeśli nosi cechy dowodu pośredniego lub ma charakter publikacji ogólnodostępnej, jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego omawianej sprawy (lokalizacji dawnego cmentarza, roli przedmiotowej działki w układzie cmentarza) oraz oceny wartości zabytkowej wpisywanej do rejestru nieruchomości. Sposób prowadzenia postępowania dowodowego w niniejszej sprawie żadnym razie nie może zostać oceniony jako wadliwy na tyle by mógł skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Strona skarżąca pismem z 23 listopada 2016 r. została poinformowana o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym (doręczenie nastąpiło 29 listopada 2016 r.) i z tego uprawnienia skorzystała 2 grudnia 2016 r., nie wnosząc uwag do sprawy. W oczywisty sposób nie jest uzasadniony zarzut braku ustalenia granic i pierwotnej roli działki objętej wpisem. Ustalenia postępowania dowodowego wskazały na rolę tego miejsca w strukturze całego cmentarza oraz rolę w późniejszym upamiętnieniu tego miejsca. W kontekście zatarcia pierwotnej funkcji większego obszaru słusznie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ocenił, że sprawą drugorzędną jest kwestia zasięgu pól grzebalnych i przeprowadzania ekshumacji. Wbrew stanowisku skarżącej spółki, rozstrzygnięcie o dokonaniu niniejszego wpisu do rejestru zabytków było w pełni dopuszczalne i nie było ograniczone w związku z wcześniej podejmowanymi decyzjami administracyjnymi, w tym stanowiskiem organów konserwatorskich. Orzeczenie o wpisie uwzględnia obecną świadomość potrzeby ochrony jego przedmiotu i nie prowadzi do naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów państwa przewidzianej w art. 8 k.p.a. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 32 ust. 4 ustawy o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej. Powoływane przez skarżąca spółkę orzecznictwo nie przystaje do okoliczności sprawy niniejszej. Wskazany powyżej przepis stanowi, że postępowanie sądowe lub administracyjne dotyczące nieruchomości, o których mowa w art. 30 ulega zawieszeniu, a sądy oraz organy administracji rządowej i samorządowej przekazują ich akta do Komisji Regulacyjnej. Pojęcie "postępowań dotyczących nieruchomości", o którym mowa w art. 32 ust. 4 ustawy o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych (...) w Rzeczypospolitej Polskiej nie zostało zdefiniowane w ustawie. Konieczne staje się zatem dokonanie wykładni tego pojęcia na gruncie tej ustawy. Ponieważ wykładnia językowa nie jest możliwa należy sięgnąć do wykładni celowościowej. Ta prowadzi do wniosku, że przepis ten ma służyć zapobieżeniu rozdysponowania nieruchomością na rzecz innych podmiotów, jak również podejmowania innych czynności które mogłyby ingerować w substancję rzeczy (nieruchomości) poprzez jej zmianę z naruszeniem interesu potencjalnego nabywcy. Sąd stwierdza - Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego słusznie ocenił, że nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, obowiązek zawieszenia postępowania administracyjnego i odesłania akt sprawy do Komisji Regulacyjnej. Dodatkowo Sąd wskazuje, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków lub odmowa dokonania tego wpisu, ma charakter uznaniowy, a organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i naukowych. Właściwość do wpisania obiektu do rejestru zabytków posiada wyłącznie wojewódzki konserwator zabytków, który dysponując wykształconą w tym zakresie kadrą pracowników, jest w stanie obiektywnie ocenić, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy obiekt posiada walory zabytkowe, czy też nie. Organ konserwatorski wydający decyzję o charakterze uznaniowym, jaką jest decyzja o wpisie do rejestru zabytków ma zatem obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego, a także wyczerpującego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia pod względem faktycznym i prawnym. Tym wymogom, z uwzględnieniem okoliczności niniejszej sprawy, organy obu instancji w pełni sprostały. Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł, jak w sentencji, w trybie art. 151- ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 t.j.).