III SA/Kr 1573/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 listopada 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. P. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko (J. Ś. pesel: [...]) na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r., działając na podstawie art. 2 pkt 1, pkt 19, pkt 21 art. 4, art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Organ l instancji orzekł o odmowie przyznania J. P. świadczenia wychowawczego na dziecko (J. Ś.). W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że dochód rodziny wnioskodawczyni w roku 2016 wyniósł 19.562,80 zł. W tym dochód J. P. uzyskany przez 12 miesięcy (tj. dochód w wysokości 19.126,25 zł pomniejszony o składkę na ubezpieczenie społeczne w wysokości 2.790,04 zł i zdrowotne w wysokości 1580,37 oraz należny podatek od dochodu w wysokości 0,00 zł) w wysokości 14.755,84 zł. Do dochodu rodziny doliczono dochód uzyskany z tytułu pobierania alimentów z Funduszu Alimentacyjnego na rzecz J. Ś. w wysokości 4.800 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł 1.630,23 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 815,12 zł, która przekracza dopuszczalną ustawowo kwotę 800,00 zł. Z uwagi na fakt, iż powyższa kwota przekracza kryterium dochodowe odmówiono przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. J. P. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Odwołująca się zarzuciła decyzji naruszenie przepisów art. 7, art. 77 K.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie błędnej decyzji, naruszenie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Wskazała m.in., iż wskutek dokonanej korekty zeznania podatkowego jej dochód uległ zmniejszeniu, zatem wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie wskazało, ze przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci), a przez dochód członka rodziny -przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 -3 (art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Art. 7 ust. 1-3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci określa z kolei zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu. Definicje utraty i uzyskania dochodu zawarte są z kolei w art. 2 pkt 19 i 20 tej ustawy. W myśl cyt. przepisu utratę dochodu oznacza m.in. utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a uzyskanie dochodu - uzyskanie zatrudnienia. Rokiem, który stanowi podstawę do ustalenia w tej sprawie dochodu rodziny, jest rok 2016. Organ odwoławczy stwierdził, że rodzina J. P. składa się z 2 osób, wnioskodawczyni i jej syna J. Ś. ur. [...] 2003 r. Syn J. Ś. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie - w myśl cyt. powyżej art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a w takim przypadku prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800 zł (art. 5 ust. 3). W ocenie organu odwoławczego dochód miesięczny rodziny J. P. został ustalony prawidłowo. Jak wynika z akt sprawy J. P. uzyskała dochód w wysokości 19.126,25 zł. Powyższy dochód ustalono na podstawie PIT-37. Od powyższego dochodu odliczono składkę na ubezpieczenie społeczne w wysokości 2.790,04 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 1580,37 zł oraz podatek należny od dochodu w wysokości 0,00 zł. Wobec powyższego dochód po odliczeniach wynosi 14.755,84 zł. Do powyższego dochodu doliczono także zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy w wychowaniu dzieci w zw. z art. 3 ust. 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych kwotę pobranych w roku 2016 alimentów na rzecz syna z Funduszu Alimentacyjnego w wysokości 4200 zł. Zatem łączny dochód rodziny w roku 2016 wynosi 19.562,80 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem - 1630,23 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 815,12 zł i przekracza dopuszczalną ustawowo kwotę 800,00 zł. Wobec powyższego odmówiono przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko gdyż nie zostało spełnione kryterium dochodowe. Zarzuty strony są nieuzasadnione, gdyż przedstawiony przez organ sposób wyliczenia dochodu, jest zgodny w przytoczonymi wyżej przepisami ustawy. Organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z dołączonej korekty PIT-37 brak jest zmian dochodu po korekcie. W sprawie przekroczone zostało kryterium dochodowe wynoszące 800 zł uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko. Ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie jest możliwe przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w sytuacji, gdy nie zostały spełnione wszystkie wymagania określone ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła J. P. zarzucając, że dokonano korekty jej zeznania podatkowego za niewłaściwy okres (rok 2016), co spowodowało, że nie miało to wpływu na osiągnięty w tym roku przez rodzinę dochód, gdyż należało dokonać korekty za rok 2015. Tym samym należało zmniejszyć dochód w roku 2016 ze względu na nieskorzystanie z ulgi i mniejszy dochód z tytułu zwrotu podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym należy wyjaśnić, że sąd nie przyznaje uprawnień, o które toczy się postępowanie administracyjne, gdyż nie należy to do jego kompetencji. Wobec powyższego sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącej o zasądzenie wypłaty wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga jest zasadna. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 1 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Stosownie do art. 2 pkt 1 ustawy, pojęcie dochodu oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, l tak zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016, poz. 1518 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m. in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W przedmiotowej sprawie organy rozpoznawały wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (J. Ś.) złożony dnia 18 sierpnia 2017 r. Kryterium dochodu 800 zł na osobę w dwuosobowej rodzinie wnioskodawczyni, warunkujące przyznanie omawianego świadczenia, powinno być więc ustalone w oparciu o dochody rodziny za rok 2016. Decyzja organu pierwszej instancji, wyjaśnia iż miesięczny dochód rodziny w kwocie 1630,23 zł jest dochodem za 2016 r. i wyszczególnia co się na niego składa. Natomiast decyzja organu odwoławczego w żaden sposób nie wskazuje na analizę prawidłowości ustalenia przez organ l instancji miesięcznego dochodu w rodzinie wnioskodawczyni za rok 2016 r. w kontekście przedstawionej korekty zeznania podatkowego skarżącej, który to dokument skarżąca dołączyła do odwołania, oraz dokumentu potwierdzającego zwrot dodatku wychowawczego w kwocie 606,96 zł. W ocenie Kolegium dochód w rodzinie wnioskodawczyni za rok 2016 r. nie zmienił się. Zsumowanie kwot dochodu i podzielenie przez 12 m-cy, daje miesięczną kwotę 1630,23 zł, tak jak wskazał organ pierwszej instancji. Takie stanowisko jest niejasne. Zwrot dodatku wychowawczego przez skarżącą w kwocie 606,96 zł niewątpliwie obniżył dochód rodziny skarżącej, a jeżeli nie to zadaniem Sądu, organ odwoławczy nie wykazał procesu myślowego dojścia do takiej konkluzji w sposób zrozumiały. Nie wyjaśnia powyższej okoliczności również postanowienie Kolegium z dnia 1 grudnia 2017 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Ponadto stwierdzić należy, że organ II instancji nie wyjaśnił w ogóle rozbieżności pomiędzy kwotami odliczonymi od dochodu skarżącej. W niniejszej sprawie podstawowym zadaniem organów było dokładne i jednoznaczne ustalenie dochodu skarżącej. Tymczasem duże wątpliwości Sądu budzi ustalenie, że dochód po przedstawionej przez skarżącą korekcie w żaden sposób się nie zmienił. Stwierdzone nieprawidłowości świadczą o naruszeniu przez organy reguł postępowania dowodowego, określonych przepisami art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., zobowiązujących organy administracji publicznej do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia całości stanu faktycznego sprawy i następnie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stanowią także o naruszeniu art. 8 K.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W konsekwencji, ujawnione błędy skutkują naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a., gdyż uzasadnienie w sferze faktów nie odnosi się do wszystkich okoliczności istotnych dla końcowego załatwienia sprawy. Wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o nierzetelnie ustalony dochód rodziny skarżącej za 2016 r. stanowi również o naruszeniu przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 ustawy. Wskazane naruszenia, zdaniem sądu, miały wpływ na wynik sprawy, zatem obie wydane w sprawie decyzje należało uchylić. Podstawowym uchybieniem organu wyższego stopnia, jest uchylenie się przez SKO od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ II instancji powielił jedynie ustalenia organu l instancji nie przedstawiając żadnych argumentów na ich poparcie, co więcej nie odniósł się również do zarzutów wyrażonych przez stronę w odwołaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentowana jest konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II instancji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania, wynikająca z treści art. 11 K.p.a., stanowiącego, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. W wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 441/14 (LEX nr 1519889) stwierdzono, że prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść* uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie może pozostać w obrocie prawnym decyzja organu odwoławczego, która w uzasadnieniu nie zawiera własnych ustaleń i rozważań poprzestając na ustaleniach i rozważaniach organu pierwszej instancji. Podobnie w wyroku z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 257/14 (LEX nr 1465425) WSA w Olsztynie podkreślił, że organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że uzasadnienie stanowiące integralną część każdej decyzji jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 K.p.a. skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyrok NSA z 11 lipca 2001 r. sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organu II instancji będzie, ponowne przeanalizowanie zgromadzonych dowodów w sprawie, ocenienie ich, oraz szczegółowe wyjaśnienie zajętego stanowiska. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.