II FSK 494/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA (del.) Anna Maria Świderska, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. [...] w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 4037/14 w sprawie ze skargi C. [...] w S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz C. [...] w S. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 23 października 2015 r. w sprawie III SA/Wa 4037/14 ze skargi C[...] w S. (dalej: strona skarżąca) na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 października 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: " p.p.s.a." ) oddalił skargę. Stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd pierwszej instancji przedstawia się następująco. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej ("MPiPS") stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("Prezes PFRON") z dnia 18 sierpnia 2014 r., wydanej w stosunku do strony skarżącej. Organ stwierdził, że decyzja od której strona skarżąca się odwołała została jej doręczona w dniu 21 sierpnia 2014 r., co ma potwierdzenie w pocztowym potwierdzeniu odbioru z podpisem pełnomocnika strony skarżącej. Minister podkreślił, że termin do wniesienia odwołania zakreślony w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej "O.p." ), upływał w dniu 4 września 2014 r. Strona skarżąca pomimo prawidłowego pouczenia wniosła natomiast odwołanie w dniu 5 września 2014 r., co dokumentuje data stempla pocztowego na liście poleconym, nie wniosła przy tym o przywrócenie terminu. W skardze strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 151 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji") i błędne ustalenie, że decyzja Prezesa PFRON z dnia 18 sierpnia 2014 r. została skutecznie jej doręczona w dniu 21 sierpnia 2014 r., podczas gdy doręczenie dokonane tego dnia zostało dokonane: 1) osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji oraz 2) w miejscu nieprzewidzianym przez O.p., jako miejsce doręczania pism w toku postępowania podatkowego, a zatem nie mogło odnieść skutku; naruszenie wskazanego przepisu postępowania miało przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem przyjęcie daty doręczenia 21 sierpnia 2014 r. bezpośrednio legło u podstaw uznania wniesionego odwołania za spóźnione. Strona skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów: 1) pełnomocnictwa pocztowego na okoliczności, że: a) R. B. była umocowana do odbioru korespondencji nadesłanej na adres: ul. [...] w S., a nie była umocowana do odbioru przesyłek nadesłanych na inne adresy, w tym [...] w S., b) R.B. była umocowana do odbioru korespondencji nadesłanej do J. G., a nie była umocowana do odbioru przesyłek nadesłanych do strony skarżącej, 2) koperty, w której nadeszła decyzja na okoliczność, że decyzja Prezesa PFRON z dnia 18 sierpnia 2014 r. została wysłana na adres: ul. [...] w S., 3) wyciągu z księgi korespondencyjnej strony skarżącej oraz pierwszej strony decyzji wraz z prezentatą na okoliczność, że decyzja ta dotarła do osoby upoważnionej do odbioru korespondencji w dniu 22 sierpnia 2014 r., w związku z czym strona skarżąca pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż decyzja Prezesa PFRON z dnia 18 sierpnia 2014 r. została jej skutecznie doręczona w dniu 22 sierpnia 2014r. Wniesiono ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentacji pocztowej dotyczącej doręczenia decyzji Prezesa PFRON, znajdującej się w placówce pocztowej przy ul. [...] w S., a następnie na okoliczność, że decyzja została odebrana przez R. B. w placówce pocztowej przy ul. [...] w S. W odpowiedzi na skargę MPiPS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 23 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowił dopuścić jako dowód dokumenty dołączone do skargi oraz odmówić dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z wniosku strony o zażądanie na rozprawę dokumentacji pocztowej dotyczącej doręczenia decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia 18 sierpnia 2014r., znajdującej się w placówce pocztowej przy ul. [...] w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. Sąd dokonując analizy akt administracyjnych sprawy stwierdził, że decyzję doręczono skutecznie stronie skarżącej w dniu 21 sierpnia 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji (karta 167 akt administracyjnych). Ponadto zgodnie art. 210 § 1 pkt 7 O.p. decyzja zawierała pouczenie o terminie i trybie odwoławczym, wskazanym w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., z którego wynika, iż odwołanie wnosi się do MPiPS za pośrednictwem organu pierwszej instancji Prezesa Zarządu PFRON, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Zatem 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania, rozpoczął swój bieg w dniu 22 sierpnia 2014 r. i upłynął w dniu 4 września 2014 r., natomiast odwołanie od zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji zostało nadane w Urzędzie Pocztowym dopiero w dniu 5 września 2014 r., a więc strona skarżąca przekroczyła ustawowy termin warunkujący skuteczność odwołania. Zgodnie więc z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy stwierdził w drodze postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Odnośnie do doręczenia decyzji w dniu 21 sierpnia 2014 r. osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji oraz w miejscu nieprzewidzianym przez O.p. jako miejsce doręczania pism w toku postępowania, Sąd wyjaśnił, że MPiPS prawidłowo podniósł, że organ I instancji skierował korespondencję na adres podany przez stronę organowi I instancji w informacji zgłoszeniowej INF-Z jako adres do korespondencji. Powyższe wynika z akt sprawy (karta 18 akt administracyjnych). Sąd zauważa, że z załącznika do informacji INF-Z wynika, że strona skarżąca wskazała jako adres do korespondencji: ul. [...], S. (poz. C.2. załącznika). Jak wynika ze zwrotnego potwierdzeniu odbioru na taki adres została też wysłana decyzja. Wprawdzie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znalazła się informacja, iż korespondencja została odebrana przez pełnomocnika Panią R. B. ([...]) jednak nie jest sprawą organu ustalanie osoby upoważnionej, bądź nie, do odbioru korespondencji, na podstawie ustaleń pomiędzy stroną a placówką pocztową. Organ prawidłowo przyjął dane do korespondencji strony skarżącej z informacji zawartej przez samego stronę skarżącą w informacji INF–Z. A zatem organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie, opierając się na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru i braku innych dokumentów wskazujących na zmianę w adresie korespondencyjnym strony, miał podstawy, aby stwierdzić, iż termin do wniesienia odwołania nie został dochowany. W tej sytuacji argumenty podnoszone w skardze, a dotyczące doręczenia decyzji w dniu 21 sierpnia 2014 r. osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji oraz w miejscu nieprzewidzianym przez O.p. jako miejsce doręczania pism w toku postępowania w ocenie Sądu nie mogły stanowić argumentu przemawiającego za uwzględnieniem skargi na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto Sąd działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowił dopuścić jako dowód dokumenty dołączone do skargi tj. dowód z dokumentu pełnomocnictwa pocztowego, koperty, w której nadeszła decyzja, wyciągu z księgi korespondencyjnej strony skarżącej oraz pierwszej strony decyzji wraz z prezentatą strony skarżącej oraz odmówić dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z wniosku strony o zażądanie na rozprawę dokumentacji pocztowej dotyczącej doręczenia Skarżącemu decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia 18 sierpnia 2014 r., znajdującej się w placówce pocztowej przy ul. [...] w S. Odnosząc się do dowodów dopuszczonych Sąd stwierdził, że potwierdzają one jedynie słuszność stanowiska organu. Odmówiono natomiast dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z wniosku strony o zażądanie na rozprawę dokumentacji pocztowej dotyczącej doręczenia stronie skarżącej decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia 18 sierpnia 2014 r., znajdującej się w placówce pocztowej przy ul. [...] w S, gdyż zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną i zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 144 oraz art. 151 O.p. i w zw. z art. 49 ust.1 ustawy o rehabilitacji poprzez nienależytą kontrolę zaskarżonego postanowienia wyrażającą się w przyjęciu, że decyzja Prezesa ZPFRON z 18 sierpnia 2014 r. została skutecznie doręczona stronie skarżącej w dniu 21 sierpnia 2014 r. podczas, gdy doręczenie dokonane tego dnia było wadliwe ponieważ: a) dokonane osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji b) dokonane w miejscu nieprzewidzianym przez O.p. jako miejsce doręczania pism w toku postępowania podatkowego a zatem nie mogło odnieść skutku; naruszenie wskazanych przepisów postępowania miało przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przyjęcie, że do skutecznego doręczenia ww. decyzji doszło 21 sierpnia 2014 r. legło u podstaw uznania przez WSA, że zaskarżone postanowienie organu jest prawidłowe a skarga niezasadna; 2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 56 p.p.s.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego mimo wszczęcia postępowania administracyjnego mającego na celu wznowienie postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem; naruszenie wskazanego przepisu postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wynik wznowionego postępowania administracyjnego może wiążąco wpływać na wynik postępowania sądowoadministracyjnego. Strona skarżąca wskazała na celowość zawieszenia postępowania sadowego z urzędu ze względu na wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wznowienia postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie postanowienia MPiPS z 20 października 2014 r. i zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest w zasadna w zakresie przedstawionego w niej zarzutu naruszenia art. 151 O.p. Na podstawie art.151 O.p. Osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio. Strona skarżąca jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, o której mowa w przytoczonym art. 151 O.p. Nie miały do niej uzasadnionego zastosowania przepisy art. 146 O.p. oraz art. 148 § 2 pkt 1 O.p., do których art. 151 O.p. się odwołuje. Brak na ten temat (dotąd) danych. W sprawie nie doszło także do doręczenia zastępczego, w rozumieniu art. 150 O.p. (uwzględnionego w treści art. 151 O.p.). Strona skarżąca twierdzi, że spornego doręczenia dokonano w placówce pocztowej. Ze sprawy nie wynika obecnie dostateczny powód, ażeby zakwestionować powyższą uzyskaną od skarżącej informację; niewątpliwie jednak Sąd pierwszej instancji powinie rozważyć, czy jest ona potwierdzona w materiałach sprawy. Jeżeli doręczenie wykonane w stosunku do jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej odbyło się w placówce pocztowej, nie zaś w lokalu siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji, jak wymaga tego przytoczony art. 151 O.p., to sporne doręczenie było niewątpliwie nieprawidłowe, dokonane niezgodnie z treścią art. 151 O.p. Wadliwości tej nie sanuje ewentualne powołanie się na art. 37 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529 ze zm.). Zawierająca regulację prawną art. 151 O.p. jest niewątpliwie prawem szczególnym w stosunku do prawa pocztowego; w § 3 art. 37 tego prawa stanowi się zresztą dosłownie, że unormowanie doręczeń w sposób wskazany w tymże art. 37 nie narusza przepisów innych ustaw dotyczących sposobu, zasad i trybu doręczeń. Zarzut kasacyjny naruszenia art. 151 O.p. jest też trafny z tego powodu, że podniesiona obraza prawa procesowego mogła mieć niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Doręczenie zgodne z art. 151 O.p. usunęło by bowiem wątpliwości w zakresie upoważnienia osoby fizycznej, która miała odebrać korespondencje strony skarżącej. Z tych powodów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania a także orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.