I SAB/Sz 14/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na przewlekłość Wójta Gminy w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. I. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się przewlekłości postępowania, II. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. zobowiązuje Wójta Gminy do wydania decyzji w terminie 2 miesięcy od otrzymania akt administracyjnych sprawy, IV. wymierza Wójtowi Gminy grzywnę w wysokości [...] złotych. Sygn. akt I SAB/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E 26 kwietnia 2013 r. została zawarta pomiędzy Wójtem Gminy a J. G. umowa dzierżawy działki położonej w [...] oznaczonej w rejestrze gruntów nr [...] na okres od 1 maja 2013 r. do 30 kwietnia 2016 r. Z uwagi na rozwiązanie 30 września 2013 r. umowy dzierżawy, podatnik zwrócił się do gminy o podanie mu wysokości podatku od nieruchomości. Wójt Gminy wydał 30 października 2013 r. decyzję, w której ustalił podatnikowi podatek od nieruchomości za 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z 17 stycznia 2014 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. 8 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wydał wyrok o sygn. akt I SA/Sz 409/14, w którym uchylił decyzje organów obu instancji. W decyzji z 2 kwietnia 2015 r. Wójt Gminy ponownie ustalił podatnikowi podatek od nieruchomości za 2013 r. w takiej samej kwocie jak uprzednio. Kolegium w decyzji z 3 lipca 2015 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Wyrokiem z 14 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 970/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ponownie uchylił decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem Sądu, organ podatkowy nie wykonał zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 8 października 2014 r. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ podatkowy winien ustalić w sposób prawidłowy przedmioty opodatkowania i dokonać ponownego ustalenia skarżącemu podatku od nieruchomości. Pismem z 2 sierpnia 2016 r. podatnik wniósł do Kolegium ponaglenie na niezałatwienie sprawy podatkowej w terminie. Postanowieniem z 15 września 2016 r. nr [...], Kolegium uznało ponaglenie za bezprzedmiotowe i odmówiło wyznaczenia organowi pierwszej instancji dodatkowego terminu do załatwienia sprawy. Pismem z 16 listopada 2016 r. podatnik ponownie wniósł do Kolegium ponaglenie na niezałatwienie sprawy podatkowej w terminie. Postanowieniem z 7 grudnia 2016 r. nr [...], Kolegium uznało ponaglenie za bezprzedmiotowe i odmówiło wyznaczenia organowi pierwszej instancji dodatkowego terminu do załatwienia sprawy. Decyzją z 7 października 2016 r. organ podatkowy ustalił podatnikowi podatek od nieruchomości za rok 2013. Decyzją z 21 lutego 2017 r. Kolegium uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Decyzją z 25 maja 2017 r. Wójt Gminy ponownie wydał decyzję w sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z 18 sierpnia 2017 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podatnik wniósł do Sądu skargę na decyzję Kolegium. Pismem z 4 września 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opieszałe załatwienie sprawy i bezczynność w kwestii wykonania zaleceń sądu. Zdaniem Skarżącego, Wójt Gminy nie wykonał zaleceń zawartych w ww. wyroku z 14 stycznia 2016 r. i załatwia sprawę w sposób tendencyjnie przewlekły. W skardze podatnik zawarł również wniosek o ukaranie organu pierwszej instancji karą grzywny. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że postępowanie jest prowadzone przez organ zgodnie z prawem, a podniesione w skardze zarzuty tendencyjnego przewlekania załatwienia sprawy są bezpodstawne. W tej sytuacji wnoszenie o ukaranie organu karą grzywny jest pozbawione podstaw prawnych. Niezrealizowanie oczekiwań strony w zakresie dokonania geodezyjnego pomiaru działki nie stanowi podstawy do podnoszenia zarzutów, o jakich mowa w skardze. Pismem z 2 lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." - skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W omawianej sprawie warunek ten został spełniony, bowiem wymagane prawem ponaglenie strona wnosiła do właściwego organu dwukrotnie. Nie ma przy tym znaczenia, że Kolegium uznało ponaglenie za bezprzedmiotowe oraz że sprawa została załatwiona przez wydanie przez organ podatkowy stosownej decyzji. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można bowiem wnieść w każdym czasie, po wyczerpaniu przysługujących stronie środków zaskarżenia. Wyjaśnić należy, czy przedmiotem skargi z 4 września 2017 r. jest bezczynność, czy też przewlekłe działanie organu. Wskazać tu należy, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, iż w zakresie wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, LEX nr 1219576). Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie Sąd stwierdził, że przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest przewlekłość działania, a nie bezczynność, Wójta Gminy w postępowaniu o ustalenie wysokości podatku od nieruchomości za rok 2013. Wskazać przy tym należy, że w wyroku z 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Sz [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy lecz w wytycznych do ponownego rozpoznania sprawy nie nakazał organowi podatkowemu dokonania pomiarów ww. działki nr [...] przez geodetę. Kwestia "bezczynności" organu w zakresie niedokonania geodezyjnych pomiarów tej działki oraz nieprawidłowego wykonania w ponownie przeprowadzonym postępowaniu podatkowym innych wytycznych Sądu, zawartych we wskazanym wyżej wyroku, wobec wydania przez organy podatkowe decyzji ustalającej wysokość spornego podatku od nieruchomości, podlegały ocenie WSA w Szczecinie w sprawie o sygn. I SA/Sz [...], ze skargi podatnika na decyzję SKO w K. z 18 sierpnia 2017 r. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że niezasadne było podnoszenie naruszeń art. 154 p.p.s.a. w skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ podatkowy, bowiem przepis ten znajduje zastosowanie dopiero w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W takiej sytuacji bowiem, strona - po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy - może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania nie zostało zdefiniowane ustawowo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie realizują zasady szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy podejmowane czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 125 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym czasie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za postępowanie prowadzone przewlekle uznać należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por.: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz Wydanie 5, W. 2012, str. 44; J. Drachal J. Jagielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, W. 2011, str. 69-70). Przewlekłość postępowania obejmować będzie także opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por.: wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK [...]; Baza orzeczeń nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w omawianej sprawie podatkowej w sposób oczywisty wystąpiła opieszałość organu, będąca też konsekwencją niesprawnego i nieskutecznego jego działania, w sytuacji, gdy sprawa mogła i powinna być załatwiona w terminie krótszym. Sprawa ustalenia przez organ wysokości spornego podatku od nieruchomości toczy się od 2013 r. i była już przedmiotem dwukrotnego rozpoznania przez Sąd. Niebagatelne znaczenie ma okoliczność, że uchylenie decyzji organów obu instancji w ww. wyroku Sądu z 14 stycznia 2016 r., nastąpiło ze względu na niewykonanie zaleceń zawartych w już wyroku z 8 października 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 409/14. Z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, a w odpowiedzi na skargę organ podatkowy tego nie wyjaśnia, dlaczego - po uprawomocnieniu się 1 marca 2016 r. wyroku I SA/Sz 970/15 oraz posiadając wskazówki do ponownie przeprowadzanego postępowania – organ wydał stosowną decyzję dopiero 7 października 2016 r., a więc z oczywistym naruszeniem terminów załatwiania spraw, określonych w art. 139 O.p. Istotną czynnością podjętą w tym okresie (7 miesięcy) przez organ podatkowy było jedynie dokonanie oględzin działki w dniu 28 czerwca 2016 r. Co więcej, decyzja organu podatkowego została uchylona przez Kolegium decyzją z 21 lutego 2017 r., z uwagi na (ponowne) niewykonanie wszystkich zaleceń Sądu. Dopiero po ponownym dokonaniu oględzin działki w dniu 24 marca 2017 r., 25 maja 2017 r. Wójt Gminy wydał decyzję w przedmiocie spornego podatku – a więc po upływie kilkunasty miesięcy od otrzymania (zwrotu) akt sprawy z sądu, po uprawomocnieniu się wyroku. Sąd uznał zatem, że przewlekłość w prowadzonym postępowaniu podatkowym miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, na co wskazuje długość prowadzonego postępowania oraz fakt, że po wydaniu wyroku z 14 stycznia 2016 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 970/15, kolejne rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało uchylone przez organ odwoławczy ze względu na niewykonanie wszystkich zaleceń Sądu. Wskazać tu należy, że zgodnie z art. 149 p.p.s.a.: "§ 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. § 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. [§ 1b pominięto]. § 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.". Wymierzenie grzywny organowi podatkowemu na wniosek skarżącego jest w tej sytuacji uzasadnione przytoczonymi okolicznościami sprawy. Niska wysokość grzywny podyktowana jest z kolei przeświadczeniem Sądu, że jest ona wystarczająca do osiągnięcia celu jej nałożenia, jakim jest wydanie przez organ decyzji we wskazanym przez Sąd terminie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 149 § 1, § 1a i § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.