II SA/Op 49/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata postanawia: ustanowić dla skarżącej adwokata. Skarżąca wniosła do tut. Sądu skargę na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 listopada 2017 r., przedmiocie świadczenia wychowawczego. W skardze złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W związku z tym wyjaśniono skarżącej, że wniosek taki, zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wobec tego przesłano skarżącej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i wezwano do jego wypełnienia i podpisania oraz odesłania tut. Sądowi w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Pouczono, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje skutki prawne określone w art. 257 P.p.s.a., tj. pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wyjaśniono jednocześnie skarżącej, na podstawie art. 6 P.p.s.a., iż zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. jest już w sprawie ustawowo zwolniona z kosztów sądowych, wobec tego jeśli chce wnosić o pomoc jedynie tym zakresie, to nie musi odsyłać wypełnionego formularza wniosku. W dniu 19 lutego 2018 r. na wezwanie referendarza sądowego, zwanego też dalej "orzekającym", otrzymane w dniu 14 lutego 2017 r., skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając wniosek powołała się na złą sytuację finansową swojej rodziny. Oświadczyła, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką małoletnich dzieci. Łączny dochód tego gospodarstwa wynosi 2.524 zł miesięcznie, składają się na niego: alimenty na syna w wysokości 420 zł, świadczenie wychowawcze na córkę 500 zł, oraz wynagrodzenie męża w kwocie 1.604 zł. Wnioskodawczyni nie wykazała żadnych innych źródeł dochodu, a składniki majątkowe, należące do członków jej rodziny, to samochód z roku produkcji 2003, o wartości ok. 3.000 zł i mieszkanie o wartości ok. 190 tys. zł i powierzchni [...] m 2. Skarżąca podała, że co miesięczne wydatki to opłaty za: czynsz i fundusz remontowy 375 zł, prąd 70 zł, gaz 120 zł, opał 100 zł, ubezpieczenie mieszkania 30 zł, wyżywienie syna w [...] 400 zł, dojazdy syna do szkoły ok. 100 zł, dług męża 100 zł, dług skarżącej 160 zł. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.", orzekający zważył, co następuje: W P.p.s.a., została uregulowana instytucja prawa pomocy, która zgodnie z art. 245 P.p.s.a., może być przyznana: - w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe (jakimi na zasadzie art. 212 § 1 w związku z art. 234 § 2 P.p.s.a. są wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, że możliwość ustanowienia stronie pełnomocnika z urzędu lub zwolnienia jej od kosztów sądowych – w całości lub części, ma na celu zapewnienie osobom ubogim i znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej, możliwość dochodzenia swoich interesów przed sądem administracyjnym. Wskazuje na to jednoznacznie przepis art. 246 P.p.s.a., określający wymogi, jakie powinny spełniać osoby otrzymujące tę pomoc. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. w pkt 1 stanowi, bowiem, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w pkt 2, że w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego swojego i rodziny. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Dokonując zatem oceny sytuacji materialnej skarżącej jej rodziny, pod względem wyżej podanych przesłanek ustawowych przyznania prawa pomocy w części, orzekający wziął przede wszystkim pod uwagę dane, odnośnie dochodów i wydatków miesięcznych rodziny skarżącej, zawarte w przesłanym wniosku. Jednakże odnośnie dochodów rodziny skarżącej, orzekający wziął też pod uwagę, dane wynikające z zaskarżonej decyzji, potwierdzających niewysokie dochody rodziny skarżącej. Jak bowiem przyjęło się w orzecznictwie sądowym, sąd jest uprawniony do oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o zawarte we wniosku oświadczenie strony i dowody przedstawione przez nią w konkretnej sprawie, a także o fakty znane sądowi z urzędu, np. okoliczności wynikające z dokumentów zawartych w aktach innych postępowań z udziałem wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 360/10, System Informacji Prawnej Lex nr 41357). Zdaniem orzekającego, sytuacja materialna skarżącej wykazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uprawnia ją do przyznania adwokata z urzędu. Skarżąca nie jest w stanie opłacić swojego reprezentanta z wyboru bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swoim i rodziny. Wskazują na to ograniczone bieżące środki finansowe, jakimi dysponuje i brak majątku mogącego stanowić źródło pokrycia wydatków z tytułu kosztów pełnomocnika. Skarżąca ma, bowiem wraz rodziną dochód miesięczny około 2.524 zł, z niego około 665 zł, wydaje, co miesiąc na stałe opłaty związane z utrzymaniem mieszkania i opłaceniem tzw. mediów (czynsz, prąd, gaz, opał). Skarżącej pozostaje, zatem co miesiąc około 1.859 zł dochodu na nią i rodzinę, a zatem na jedną osobę 464,75 zł. Kwota ta musi im wystarczyć na pokrycie kosztów wyżywienia, ubrania, środków czystości, przy tym na zwiększone koszty utrzymania syna skarżacej, który uczy się w [...]. Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uznał, że skarżąca spełnia przesłanki ustanowienia adwokata z urzędu, czyli przyznania prawa pomocy w części, gdyż w jego ocenie poniesienie tych kosztów osobiście przez skarżącą, stanowiłoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym jej i rodziny. Wobec tego orzekł, jak w sentencji.