I GZ 217/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. Sp. z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 3339/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie skargi D.Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) października 2016 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 3339/16 odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi D.. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora (...)Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) października 2016 r. Nr (...)w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Pismem z dnia 7 lutego 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Jednocześnie dopełniła czynności, o które była wzywana przez Sąd. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej upłynął w okresie tymczasowego aresztowania skarżącej, tj. z dniem 31 stycznia 2018 r. Do wniosku skarżąca załączyła świadectwo zwolnienia z aresztu śledczego z dnia 31 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu nie mogły stanowić podstawy do jego uwzględnienia. W ocenie Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd I instancji podkreślił, że wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej zostały wysłane na adres profesjonalnego pełnomocnika adw. P. S., reprezentującego skarżącą w postępowaniu kasacyjnym. Tenże pełnomocnik pokwitował odbiór korespondencji z dniem 24 stycznia 2018 r. Zażalenie od przedmiotowego postanowienia złożyła skarżąca wnosząc o zmianę skarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie oraz o orzeczenie o przywróceniu terminu a także o dalsze procedowanie. Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, że złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazała, że termin do uzupełnienia braków skargi przypadł na okres tymczasowego aresztowania Prezesa, a spółka nie posiada innych pracowników, którzy mogliby za spółkę zadość uczynić wezwaniom. W okresie pełnej izolacji ze względu na tymczasowe aresztowanie (dowód zaświadczenie o zwolnieniu z dnia 31 stycznia 2018 r.) prezes przebywając w areszcie nie miał jakiegokolwiek kontaktu ze światem zewnętrznym w związku z czym z samej natury rzeczy nie mógł dopełnić zadość wezwaniom Sądu, nie był świadom ani wystosowania wezwania przez Sąd ani rozpoczęcia biegu i upływu terminu do usunięcia braków skarg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu uzupełnienia braków skargi kasacyjnej w postaci uiszczenia wpisu w kwocie 100 złotych jest niezasadne. W pierwszej kolejności należy wskazać, że strona i podejmowane przez nią czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Z treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z póżn. zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że czynności w postępowaniu sądowym podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Aby uniknąć negatywnych następstw uchybienia terminowi strona może skorzystać z przewidzianej w art. 86 p.p.s.a. instytucji przywrócenia terminu. W myśl § 1 ww. przepisu jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak wynika z kolejnych przepisów omawianej ustawy, wniosek o przywrócenie terminu składa się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku strona powinna uprawdopodobnić, że niedokonanie czynności w ustawowo zakreślonym terminie nie wynikało z jej winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 zd. pierwsze p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że w sprawie nie wykazano, aby w przypadku pełnomocnika skarżącego zaistniały jakiekolwiek okoliczności, które w świetle art. 86 p.p.s.a. mogły uzasadniać przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Nie można uznać za wystarczające samego stwierdzenia, że kontakt pełnomocnika ze skarżącym przebywającym w areszcie był utrudniony, bez jednoczesnego wskazania konkretnych przyczyn takiego stanu rzeczy. Należy bowiem mieć na uwadze, że zasadniczo pobyt w więzieniu wiąże się z pewnymi dolegliwościami, jednakże samo przez się nie oznacza zupełnej utraty kontaktu ze światem zewnętrznym. We wniosku nie uprawdopodobniono, że pełnomocnik dołożył wszelkiej staranności, aby dochować terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, nie wskazano co konkretnie uniemożliwiło pełnomocnikowi uiszczenie wpisu w kwocie 100 złotych. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w sytuacji, kiedy strona reprezentowana jest w postępowaniu sądowym przez pełnomocnika i pełnomocnictwo to nie zostało skutecznie wypowiedziane, okoliczności dotyczące osoby skarżącego mające uprawdopodabniać brak po jego stronie winy w uchybieniu terminu pozostają bez znaczenia dla oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu. W tym miejscu należy odwołać się do zasad postępowania z korespondencją określonych w Rozdziale 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 października 2012 r. w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności oraz dokumentowania tych czynności (Dz. U. z 2012 r., poz. 1153). Przesyłki mogą być bowiem doręczane za pośrednictwem administracji aresztu śledczego. Przewidują one między innymi, że korespondencję osadzonego administracja aresztu przyjmuje w każdym dniu roboczym, a korespondencję urzędową – codziennie. Osoby nieposiadające środków pieniężnych na prowadzenie korespondencji, otrzymują od administracji aresztu śledczego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe ekonomiczne w miesiącu, o masie do 20 g, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach także na dalszą korespondencję. W świetle powyższego formułowanie twierdzeń, że Prezes zarządu przebywał w pełnej izolacji, jest nieuprawniona, tym bardziej, że sam skarżący nie wskazał, że czynił jakiekolwiek starania w tym celu. Pobyt w zakładzie karnym czy areszcie śledczym nie oznacza zupełnej utraty kontaktu ze światem zewnętrznym, wskazuje na to art. 102 pkt 11 Kodeksu karnego wykonawczego, który stanowi, że skazany ma prawo w szczególności do prowadzenia korespondencji bez jej cenzurowania m.in. z organami wymiaru sprawiedliwości. Zatem w ocenie NSA, przeszkodą usprawiedliwiającą uchybienie terminu może być tylko okoliczność uniemożliwiająca, a nie tylko utrudniająca dokonanie czynności procesowej w terminie (postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1553/12 oraz wyrok z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 958/08 i z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 1186/11 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; zob. także R. Hauser (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2013, wyd. 2, s. 450, por. też tezę postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2000 r., sygn. akt II AKz 98/99 (LEX nr 40079), że "Osadzenie w zakładzie karnym nie jest żadną istotną przeszkodą dla wnoszenia środków odwoławczych i dotrzymywania terminów procesowych. Korespondencja między osadzonymi i ich obrońcami bądź sądami odbywa się bez przeszkód (art. 102 pkt 7 i 11 k.k.w.). W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.