II OSK 2876/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 43/18 w sprawie ze skargi K. K. na zarządzenie pokontrolne Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie przestrzegania wymagań ochrony środowiska 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. K. na rzecz Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 43/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę K. K. na zarządzenie pokontrolne Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2017 r., skierowane do K. K., prowadzącego działalność gospodarczą [...]", którym stosownie do art. 5 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji zarządzono zaprzestanie nielegalnego demontażu pojazdów; ponadto zarządzono założenie i prowadzenie na bieżąco ewidencji odpadów; sporządzenie i przedkładanie Marszałkowi Województwa Małopolskiego zbiorczych zestawień danych o rodzajach i ilościach odpadów oraz o sposobach gospodarowania tymi odpadami. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł K. K. zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wydane zarządzenie pokontrolne jest zgodne z prawem, w sytuacji braku podstaw faktycznych i prawnych do wydania zarządzenia, z uwagi na chybione ustalenia kontrolne (protokół kontroli nr [...]), na które powoływał się organ wydający zarządzenie, niedające podstaw do określenia, że skarżący dokonuje lub dokonywał czynności z zakresu nielegalnego demontażu pojazdów, oraz iż Skarżący winien prowadzić na bieżąco ewidencję odpadów, skutkiem czego jest oddalenie skargi i w efekcie nałożenie na skarżącego szeregu obowiązków zgodnie z zarządzeniem pokontrolnym do których z uwagi na niewykonywanie demontażu pojazdów nie jest zobowiązany; – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 10 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji przez błędną wykładnię i przyjęcie, że Skarżący prowadzi nielegalną stację demontażu polegającą na wymontowywaniu z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia, podczas gdy kontrolowany czynności takich nie wykonuje, a pojazdy znajdujące się na terenie jego nieruchomości w chwili kontroli nie były pojazdami wycofanymi w eksploatacji, a także wbrew informacjom zawartym w protokole kontroli zostały przywiezione jako pojazdy kompletne wraz z silnikiem, co skutkowało bezpodstawnym oddaleniem skargi i przyjęciem, że zarządzenie pokontrolne zostało wydane zgodnie z prawem; – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący dokonuje naruszeń przedmiotowego przepisu dokonując nielegalnego demontażu pojazdów, podczas gdy skarżący nie dokonuje i nie dokonywał czynności w tym zakresie, a takie ustalenia dokonane w protokole pokontrolnym nie mają odzwierciedlenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, co skutkowało niezasadnym przyjęciem, że zarządzenie pokontrolne zostało wydane zgodnie z prawem, a w efekcie oddaleniem skargi; – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach przez błędną wykładnię i przyjęcie, że Skarżący prowadzi działalność polegającą na gospodarowaniu odpadami, wobec czego zobowiązany jest do sporządzania i przedkładania do marszałka Województwa Małopolskiego zbiorczych zestawień danych o rodzajach i ilości odpadów oraz o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów, podczas gdy Skarżący nie prowadzi działalności w tym zakresie, a takie ustalenia dokonane w protokole pokontrolnym nie maja odzwierciedlenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, co skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi; – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust, 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez błędną wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie kontrolowany gospodaruje odpadami w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy kontrolowany prowadzi działalność z zakresu sprzedaży części używanych, a tym samym brak jest "zamiaru pozbycia się przedmiotu", który to zamiar warunkuje uznanie przedmiotu za odpad, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi i utrzymaniem w mocy wadliwego zarządzenia pokontrolnego; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 9 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska przez nieuzasadnione pominięcie podczas analizy stanu faktycznego sprawy faktu, że czynności kontrolne przeprowadzone zostały w sytuacji, gdy kontrolowany przebywał na zwolnieniu lekarskim i był pod wpływem silnych leków, wobec czego nie miał on dostatecznego rozeznania sytuacji oraz faktu sporządzenia protokołu w sposób dowolny niezgodny z rzeczywistością poprzez dyktowanie kontrolowanemu treści informacji zawartej w protokole z dnia 16 października 2017 r., podczas gdy kontrolowany znajdował się pod wpływem silnych leków, co kontrolowany zgłaszał kontrolującym, a następnie przedstawienie tego dokumentu do podpisu kontrolowanemu przy jednoczesnym pominięciu faktu, że skoro protokół był kontrolowanemu (pozbawionemu rozeznania sytuacji) dyktowany naturalnym jest, że informacja o niedyspozycji kontrolowanego nie została przez kontrolujących odnotowana, co skutkowało oparciem orzeczenia na niepochodzącym od Strony oświadczeniu, a w efekcie nie ; odzwierciedlającym rzeczywistego stanu rzeczy dokumencie; – art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi na zarządzenie pokontrolne podczas gdy w sprawie zachodziły przesłanki pozwalające na uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, a w konsekwencji usankcjonowanie naruszeń dotyczących błędnych ustaleń dokonanych przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Zarzuty sformułowane w ramach obu podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) sprowadzają się w istocie do zanegowania stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. Mianowicie skarżący zakwestionował ocenę Sądu Wojewódzkiego w zakresie ustaleń dokonanych podczas kontroli Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2017 r., wskazujących na prowadzenie przez niego nielegalnego demontażu pojazdów oraz odzysku odpadów i przywozu odpadów w postaci wyeksploatowanych pojazdów samochodowych. Należało zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że w aktach administracyjnych zgromadzono materiał, który potwierdza poczynione przez inspektorów ustalenia i oparte na nich wnioski. Fakt dokonywania demontażu pojazdów znajduje odzwierciedlenie w materiale fotograficznym, opisanych w protokole obserwacjach, a także oświadczeniu samego skarżącego, który, odnośnie dwóch zastanych na miejscu zdemontowanych samochodów wyjaśnił, że są to samochody sprowadzone z Niemiec bez silników, a pochodzące z nich części są sprzedawane, wykorzystywane do napraw lub oddawane na złom. Biorąc pod uwagę ustalenia przedmiotowego protokołu kontroli jak i oględziny miejsca, na którym prowadzona jest dana działalność, a w szczególności sposób przechowywania części samochodowych należało stwierdzić, że działalność skarżącego polega na sprowadzaniu z zagranicy części pojazdów oraz niekompletnych samochodów, a następnie ich późniejszym demontażu. Opisane i udokumentowane spostrzeżenia inspektorów co do stanu magazynu, wyposażenia warsztatowego, ilości i rodzaju zgromadzonych części, których pochodzenia skarżący nie udokumentował – pozwalały na stwierdzenie, że dokonywał on demontażu pojazdów a nie tylko sprzedaży używanych części zamiennych, jak podano w skardze i skardze kasacyjnej. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej wnioskowanie co do rzeczywistego charakteru działalności prowadzonej przez skarżącego oparte zostało na logicznej ocenie całego materiału dowodowego, a nie na subiektywnych relacjach inspektorów. Podkreślić należy, że ustaleń podanych w protokole kontroli nie mogły podważyć późniejsze wyjaśnienia skarżącego wskazujące na to, że w czasie kontroli przebywał na zwolnieniu lekarskim, a zażywane leki ograniczyły znacznie jego percepcję i ogląd sytuacji. Słusznie Sąd Wojewódzki uznał za niewiarygodne twierdzenia skarżącego przedstawione dopiero w skardze, przyjmując jednocześnie za wiążące jego oświadczenie sporządzone własnoręcznie i podpisane w dniu kontroli. Wskazać trzeba, że informacje udzielone przez skarżącego kontrolującym są konkretne i korespondują z pozostałym materiałem dowodowym, natomiast późniejsze twierdzenia są nieprzekonujące. Jeżeli skarżący byłby rzeczywiście w złym stanie zdrowia, to podałby to w swoim oświadczeniu z 16 października 2017 r., tymczasem zawarł w nim wyłącznie informacje dotyczące okoliczności związanych ze sprawdzeniem i demontażem pojazdów znajdujących się na terenie jego posesji. Co ważne, skarżący również przy podpisywaniu w dniu 23 października 2017 r. protokołu kontroli nie zgłosił żadnych zastrzeżeń, zwłaszcza co do złego stanu zdrowia. Ponadto należy stwierdzić, że w sposób nieuprawniony podniesiono w skardze kasacyjnej argumenty sugerujące wykorzystanie przez kontrolujących niedyspozycji skarżącego i wymuszenie podania przez niego informacji w sporządzonym oświadczeniu. Należy przyjąć, że gdyby tak poważne naruszenia prawa miały miejsce podczas kontroli, to skarżący podjąłby niezwłocznie adekwatne działania w celu ochrony własnego interesu, tymczasem uczynił to dopiero w skardze przez sformułowanie gołosłownego zarzutu. Z tych względów należało stwierdzić, że Sąd Wojewódzki zasadnie zaakceptował ustalenia faktyczne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, będące podstawą wydanego zarządzenia pokontrolnego. W rezultacie nieskuteczne okazały się również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego wymienionych w podstawie kasacyjnej. Trzeba zauważyć, że ocena zasadności zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może być skutecznie dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, gdyż te można podważać jedynie w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie autor skargi kasacyjnej w ramach zarzutów niewłaściwego zastosowania prawa materialnego zmierzał w istocie do podważenia stanu faktycznego sprawy. Zaznaczyć należy, że o ile organ przedstawił w zarządzeniu pokontrolnym logiczną argumentację co do wiarygodności ustaleń przyjętych w protokole kontrolnym, to skarżący w toku całego postępowania ograniczył się tylko do zanegowania wyników kontroli, bez zaoferowania dowodów mogących skutecznie podważyć stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym akcie. Zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 12 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, art. 3 pkt 10 oraz art. 5 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji sprowadzają się zasadniczo do zanegowania oceny Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którą w sprawie wykazane zostało dokonywanie przez skarżącego czynności w zakresie nielegalnego demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Tak sformułowane zarzuty nie mogły być skuteczne w sytuacji, gdy ustalony w zarządzeniu pokontrolnym stan faktyczny został przez Sąd Wojewódzki w sposób prawidłowy zaaprobowany. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał trafnie, że wyniki kontroli dawały podstawę do stwierdzenia wykonywania przez skarżącego w jego zakładzie czynności objętych pojęciem demontażu w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Bezsporne było również to, że zakład skarżącego nie ma statusu stacji demontażu, a zgodnie z art. 5 ust. 2 wym. ustawy, demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu. Adekwatnie zatem do zastosowanych przepisów Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządził zaprzestanie prowadzonego nielegalnie demontażu pojazdów. Ponadto jako chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. zakwalifikowane do odpadów. Ocena Sądu w tym przedmiocie ma związek z ustaleniami organu co do sprowadzenia z zagranicy pojazdów samochodowych przeznaczonych do demontażu w celu pozyskania z nich części i elementów wyposażenia. Natomiast argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu omawianego zarzutu nie dotyczy powyższego zagadnienia, a tym samym ocena Sądu nie została skutecznie podważona. W ustalonych okolicznościach sprawy Sąd Wojewódzki przyjął, że prowadzona przez skarżącego działalność stanowiła jednocześnie gospodarowanie odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach. Ocena Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie nie została podważona, bowiem w skardze kasacyjnej brak jest zarzutu co do naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 wym. ustawy. W rezultacie nieskuteczny okazał się zarzut naruszenia art. 76 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, gdyż jego zastosowanie było konsekwencją zakwalifikowania działalności skarżącego jako gospodarowania odpadami, z czym przepisy art. 66, art. 75 ust. 1 i art. 76 ust. 1 ustawy o odpadach wiążą określone obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.