I SA/Wr 1268/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 października 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia w przedmiocie nałożenia kary porządkowej: I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz M. W. kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu wpisu sądowego. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. o nr [...] nakładające na M. W. (dalej: skarżący, strona skarżąca, podatnik) karę porządkową. Jak wynikało z akt sprawy powołanym postanowieniem Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – [...] nałożył na skarżącego karę porządkową w związku z nieudostępnieniem przedmiotu oględzin (samochodu osobowego marki [...]). Postanowienie to doręczono skarżącemu [...] lutego 2015 r. W dniu [...] lutego 2015 r. do organu podatkowego wpłynęło zażalenie skarżącego datowane na dzień [...] lutego 2015 r., nadane w firmie świadczącej usługi pocztowe [...] w dniu [...] lutego 2015 r. (data stempla pocztowego). Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu wskazał na przepisy art. 223 § 1 i § 2, art. 236 § 1 i § 2 oraz art. 12 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), dalej powoływana jako O.p. stwierdzając, że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od daty jego doręczenia, przy czym w przypadku nadania pisma drogą pocztową termin uważa się za zachowany, gdy przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529), dalej powoływana jako Prawo pocztowe. W sprawie nie jest sporne, że postanowienie organu I instancji zostało doręczone stronie [...] lutego 2015 r., czego dowodzi podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem [...] lutego 2015r. W dniu [...] lutego 2015 r. do organu podatkowego drogą pocztową wpłynęło zażalenie strony datowane na [...] lutego 2015 r. Jak wynikało z koperty zawierającej przesyłkę zostało ono nadane w dniu [...] lutego 2015 r. za pośrednictwem firmy [...]. W opinii organu odwoławczego nadanie przesyłki za pośrednictwem ww. operatora nie korzysta z domniemania określonego przepisem art. 12 § 6 pkt 2 O.p. Stosownie bowiem do art. 178 ust. 1 Prawo pocztowe obowiązki wyznaczonego operatora pełni A S.A. przez okres trzech lat od 1 stycznia 2013 r. Tym samym do dnia 31 grudnia 2015 r., statusu wyznaczonego operatora nie posiada [...] Sp. z o.o. Bez znaczenia zatem pozostaje data nadania zażalenia za pośrednictwem tego operatora. Za datę wniesienia pisma nadanego u innego operatora niż A uważa się nie datę jego złożenia u operatora, lecz datę wpływu do organu podatkowego. W rozpoznawanej sprawie zażalenie skarżącego wpłynęło do organu podatkowego w dniu [...] lutego 2015 r., a więc po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia, co nakazywało wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. W skardze strona wywodziła, że postępowanie należało zwiesić do czasu wyjaśnienia czy sprzedawca pojazdu nie ukrywał działalności gospodarczej, czy w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o podatku od towarów i usług wykluczające opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych sprzedaż rzeczy oraz czy w ogóle doszło do sprzedaży pojazdu. Decyzje organu I instancji były już dwukrotnie uchylane przez organ odwoławczy, który winien wyjaśnić opisane zagadnienia. Zaniechanie w tym względzie skutkuje nieuzasadnionymi wydatkami dla budżetu państwa. Skarżący zarzucił także brak nadzoru nad działaniami organu I instancji wymaganych stosownie art. 5 ust. 7 ustawy o izbach i urzędach skarbowych. Wskazał również na uchybienie art. 121 O.p. i niepouczenie, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie. W dniu [...] września 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo o zobowiązanie organu podatkowego do dostarczenia opisanych w nim dokumentów, związanych z postępowaniem w sprawie określenia wysokości podatku od czynności cywilnoprawnych. W odpowiedzi strona przeciwna wskazała na bezpodstawność żądania skarżącego. W piśmie z dnia [...] października 2015 r. skarżący wskazywał, że w kierowanych do niego w toku postępowania wezwaniach był informowany o możliwości złożenia odpowiedzi drogą pocztową. Tym samym był wprowadzony w błąd przez organ podatkowy, co narusza art. 121 § 2 O.p.. Zdaniem strony winien być poinformowany o tym, że operatorem wyznaczonym jest A. W dalszej części pisma skarżący odniósł się do zasadności wymierzenia mu zobowiązania z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. Do pisma załączył wskazane w nim załączniki. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Dyrektor Izby Skarbowej naruszył przepisy prawa procesowego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Rację ma organ podatkowy, że z literalnego brzmienia art. 12 § 6 pkt 2 O.p. wynika, iż dla zachowania terminu konieczne jest oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej wyłącznie operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w polskim urzędzie konsularnym. Z dniem 1 stycznia 2013 r. weszła bowiem w życie ustawa Prawo pocztowe, która w art. 178 ust. 1 reguluje, że A S.A. pełni obowiązki operatora wyznaczonego w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie tej ustawy. Operator B sp. z o.o. nie jest zatem na chwilę obecną (i dzień złożenia pisma przez skarżącego) operatorem wyznaczonym w rozumieniu ustawy - Prawo pocztowe. Sąd nie podziela jednak poglądu, że w niniejszej sprawie ograniczenie się do wykładni językowej art. 12 § 6 pkt 2 O.p. jest wystarczające dla oceny konsekwencji prawnych nadania przez skarżącego przesyłki zawierającej zażalenie w placówce [...] sp. z o.o. Podkreślenia bowiem wymaga, że ustalenie znaczenia normatywnego pojęcia "operatora wyznaczonego" jest skomplikowane. Ustawa Ordynacja podatkowa odsyła w tym przedmiocie do ustawy prawo pocztowe, która w art. 3 pkt 13 stanowi, że operator wyznaczony to operator pocztowy obowiązany do świadczenia usług powszechnych. Dla odkodowania znaczenia tego pojęcia czy też ustalenia, który operator aktualnie pełni funkcję operatora wyznaczonego, niezbędne jest dalsze poszukiwanie stosownych regulacji w tym akcie prawnym. W rozdziale 6 prawa pocztowego strona postępowania administracyjnego może ustalić, jaka jest procedura powoływania takiego operatora. Nadal jednak nie uzyska informacji, w jaki sposób skutecznie nadać przesyłkę adresowaną do organu podatkowego, by nie ponieść negatywnych tego konsekwencji. Dopiero z art. 178 ust. 1 tej ustawy strona dowie się, że obecnie operatorem wyznaczonym jest - najpewniej - A S.A., która będzie nim w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy prawo pocztowe. Najpewniej, ponieważ z uwagi na treść tego ostatniego zastrzeżenia strona musi jeszcze zweryfikować, kiedy weszła w życie ustawa prawo pocztowe i obliczyć, zgodnie z zasadami wynikającymi z Kodeksu cywilnego, termin trzyletni. Zdaniem Sądu tego rodzaju regulacja budzi poważne wątpliwości co do jej zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawa, wymogiem prawidłowej legislacji oraz z zasadami postępowania administracyjnego. Przedstawiony pogląd stanowi powielenie argumentacji wyrażonej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt I FZ 1951/14 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego). Jakkolwiek w ww. postanowieniu przedmiotem rozważań był przepis 83 § 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływana jako P.p.s.a., to z uwagi na tożsamość rozwiązania prawnego przyjętego w art. 12 § 6 pkt 2 O.p. argumentacja tam wskazana, zdaniem Sądu, znajdzie zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy. Podkreślenia wymaga, że skarżący w toku postępowania nie był zastępowany przez pełnomocnika i taki sposób formułowania przepisów mógł (i jak dowodzi lektura pism skarżącego) był dla niego nieczytelny. Zgodnie z art. 121 § 1 i § 2 O.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Zasada ta sformułowana bardzo ogólnie, wymaga od organów podatkowych czuwania nad przebiegiem postępowania w sposób dający gwarancję jego przejrzystości i zrozumienia dla strony, zwłaszcza gdy nie korzysta ona z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, a treść przepisów prawa procesowego budzi istotne wątpliwości, zaś skutki pewnych zachowań czy zaniechań będą dla strony niekorzystne. Przykładem takiej regulacji – jak wskazano – jest przepis art. 12 § 6 pkt 2 O.p. wymagający dla poprawnego zastosowania sięgnięcia do innych aktów prawnych, ich dokładnej analizy wymagającej wiedzy za zakresu prawa. W takiej sytuacji – zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie – zdaniem organu podatkowego jest stosownie do wymogu wynikającego z art. 121 O.p. pouczenie strony o trybie wnoszenia pisma, z uwzględnieniem regulacji do których odsyła art. 12 § 6 pkt 2 O.p. W kwestii tak kluczowej jak realizacja prawa do zaskarżenia orzeczenia I instancji, a zatem realizacji zasady dwuinstancyjności, w postępowaniu, w którym nie istnieje przymus adwokacko-radcowski, strona nie może być zmuszona do skomplikowanego poszukiwania informacji na temat właściwego sposobu nadania przesyłki zawierającej środek odwoławczy. W związku z tym organ podatkowy, realizując zasadę zaufania do organów podatkowych, wpisującą się w konstytucyjną zasadę państwa prawa, winien zapewnić taką wykładnię przepisów procesowych, które umożliwią stronom postępowań realizację prawa do rozpoznania sprawy przez dwie niezależne instancje, co nakazuje zasada dwuinstancyjności wynikająca z art. 127 O.p. Efekt taki można uzyskać poprzez informowanie stron o wynikającym z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. obowiązku korzystania z usług A S.A. W przypadku braku takiego pouczenia, prokonstytucyjna wykładnia celowościowa i funkcjonalna powołanego przepisu prowadzi do uznania, że nadanie pisma przez stronę postępowania za pośrednictwem innych operatorów pocztowych jest równoznaczne w skutkach jak nadanie pisma za pośrednictwem A. Dokonując wykładni art. 12 § 6 pkt 2 O.p. z pomięciem zasady wynikającej z art. 121 § 1 i § 2 O.p. organy podatkowe naruszyły wskazaną zasadę, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co nakazywało uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony, zgodnie z brzmieniem tego przepisu, koszty postępowania niezbędne do celowego dochodzenia jej praw przed sądem. [pic][pic][pic][pic][pic]