I FSK 974/18

P O S T A N O W E N I E Dnia 17 października 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej D. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2212/15 w sprawie ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 10 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatek od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. postanawia: 1. podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne, 2. znieść postępowanie kasacyjne przeprowadzone od 11 stycznia 2021 r., 3. umorzyć postępowanie kasacyjne. Wyrokiem z 17 października 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2212/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca, Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 10 czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Od powyższego wyroku Spółka wywiodła skargę kasacyjną. Postanowieniem z 1 kwietnia 2022 r., sygn. I FSK 974/18, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie kasacyjne na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej P.p.s.a.). W uzasadnieniu wskazano, że Skarżąca nie posiada organu uprawnionego do jej reprezentacji, bowiem jej zarząd pozostaje nieobsadzony. Następnie zarządzeniem z 27 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 31 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. wezwał Spółkę do usunięcia braków w składzie organów lub osób uprawnionych do działania w jej imieniu, poprzez przedłożenie dokumentu, z którego będzie wynikało, że: brak w składzie organu reprezentującego wskazaną spółkę został uzupełniony lub ustanowiony został kurator dla spółki – w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod rygorem zniesienia postępowania kasacyjnego w zakresie dotkniętym brakami. Wezwanie doręczono prawidłowo Skarżącej 6 czerwca 2024 r., a zatem wyznaczony w wezwaniu termin upłynął 6 września 2024 r. Pomimo upływu terminu Spółka nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie. Również z treści odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego Skarżącej według stanu na 16 października 2024 r. (nr KRS [...]) nie wynika, aby w Spółce został powołany zarząd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 28 § 1 i art. 29 P.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z art. 28 § 1 P.p.s.a. wynika, że do skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem osoby prawnej konieczne jest, by przy każdej czynności procesowej posiadała ona zdolność procesową. Braki w zakresie zdolności procesowej Sąd musi uwzględnić z urzędu na każdym etapie postępowania i określić ich skutek. Ewentualny brak organu powołanego do reprezentacji strony skutkuje bowiem nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach rozpoznawanej sprawy braki w składzie zarządu Skarżącej powodujące brak zdolności procesowej stanowią braki uniemożliwiające działanie strony. Jednocześnie jest to brak w składzie właściwych organów, który może być uzupełniony w sposób określony w art. 31 P.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem, jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego. Przepis § 2 ww. jednostki redakcyjnej stanowi, że Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej albo osobę niemającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę. Z kolei art. 31 § 3 P.p.s.a. wskazuje, że jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Zarządzenie wzywające do usunięcia braków w zakresie zdolności sądowej, procesowej albo w składzie właściwych organów powinno zawierać pouczenie o skutkach jego niewykonania. Konsekwencją nieuzupełnienia braków jest zniesienie postępowania w zakresie, w jakim jest dotknięte brakami. W przypadku zniesienia postępowania występuje potrzeba wydania odpowiedniego postanowienia kończącego postępowanie o umorzeniu postępowania (vide. wyrok NSA z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3149/12; postanowienie WSA w Warszawie z 30 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2317/13 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, 6 czerwca 2024 r. Skarżąca odebrała wezwanie do usunięcia braków w składzie organu uprawnionego do reprezentacji Spółki uniemożliwiającego jej działanie. Do dnia wydania niniejszego postanowienia braku tego Skarżąca jednak nie usunęła. Ustalenie w powyższym zakresie uprawnia zatem Sąd do zniesienia postępowania w części, w jakiej toczyło się ono po zdarzeniu powodującym utratę przez Spółkę zdolności procesowej, co miało miejsce 11 stycznia 2021 r. (upływ okresu 3 miesięcy wyznaczonego uchwałą nr 1/2020 rady nadzorczej Spółki z 9 października 2020 r., którą to uchwałą M. S. został delegowany do czasowego wykonywania czynności prezesa zarządu Spółki). Z kolei, stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zwrot normatywny "stało się bezprzedmiotowe" użyty w cyt. przepisie oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (wyrok NSA z 2 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2729/17- LEX nr 2748840). Reasumując, Skarżąca nie uzupełniła braków, które stanowią przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy i dalsze prowadzenie postępowania sądowego stało się bezprzedmiotowe. Z tej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 128 § 1, art. 31 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., podjął zawieszone postępowanie, zniósł postępowanie zainicjowane skargą kasacyjną skarżącej oraz umorzył postępowanie kasacyjne.