I OSK 2092/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-03-11

Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Rafał Stasikowski, Jolanta Górska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchylenie przez sąd administracyjny decyzji organów obu instancji ustalającej opłatę adiacencką, po upływie terminu trzech lat od daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej, powoduje utratę przez organ administracji kompetencji do ponownego ustalenia tej opłaty?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchylenie przez sąd administracyjny decyzji organu I instancji ustalającej opłatę adiacencką, nawet po upływie terminu trzech lat od daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej, nie powoduje utraty przez organ kompetencji do ponownego ustalenia tej opłaty. Wystarczające jest wydanie decyzji przez organ I instancji w terminie, co konkretyzuje zamiar organu i ustala stan niepewności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty adiacenckiej wobec A.E. w związku ze stworzeniem warunków do podłączenia nieruchomości do infrastruktury technicznej. Organ I instancji ustalił opłatę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje i umorzył postępowanie, uznając m.in. upływ terminu do wydania decyzji. NSA uchylił punkt wyroku WSA dotyczący umorzenia postępowania, uznając, że organ nie utracił kompetencji do ustalenia opłaty.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 2 (drugim).

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr) sędzia del. WSA Jolanta Górska Protokolant: asystent sędziego Kamila Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2020 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 1157/17 w sprawie ze skargi A.E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2 (drugim) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 7 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 1157/17, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2017 r., nr [...], i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2017 r., nr [...] (punkt 1 wyroku), umorzył postępowanie administracyjne (punkt 2 wyroku) oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 178 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z 10 maja 2017 r., wydaną na podstawie art. 145 i art. 146 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2016 r., poz. 2147 z późn. zm.) - zwanej dalej u.g.n., Prezydent Miasta [...] ustalił wobec A.E., właściciela działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] [...], opłatę adiacencką w wysokości 4 431,00 zł w związku ze stworzeniem warunków do podłączenia tej nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej - sieci kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej oraz drogi. Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał, że w ramach prowadzonej przez Miasto [...] inwestycji zrealizowanej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2007 r., nr [...], obejmującej przebudowę głównego kolektora sanitarnego w dzielnicy [...] od ul. [...]do oczyszczalni ścieków w [...] - [...], przebudowę sieci wodociągowej w ul. [...], [...], [...] i [...], budowę kanalizacji deszczowej w ul. [...], [...], [...], [...] i [...], przebudowę nawierzchni dróg i chodników wykonanej w ramach programu "Poprawa gospodarki wodno-ściekowej na terenie Gminy [...] ", finansowanej ze środków pochodzących z dofinansowania z Funduszu Spójności, udziału własnego [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. oraz udziału własnego Miasta [...], stworzone zostały warunki do podłączenia przedmiotowej nieruchomości do kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej oraz korzystania z wybudowanej drogi. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu [...] lipca 2014 r. decyzję nr [...] udzielającą pozwolenia na użytkowanie tej inwestycji, która to decyzja stała się ostateczna w dniu [...] sierpnia 2014 r. Tym samym, stworzenie warunków do podłączenia przedmiotowej nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej nastąpiło [...] sierpnia 2014 r. W tej dacie obowiązywała stawka procentowa opłaty adiacenckiej na poziomie 25% różnicy między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem, ustalona przez Radę Miejską w [...] w uchwale nr [...] z dnia [...] listopada 2000 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej na obszarze Gminy Miejskiej [...], zmienionej następnie uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] listopada 2008 r. Organ wskazał, że zrealizowanie opisanej wyżej inwestycji spowodowało wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości, co potwierdza operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego – A.M. z dnia [...] grudnia 2016 r. sporządzony na zlecenie Miasta [...]. Operat ten, w ocenie organu, posiada przy tym wartość dowodową, bowiem pod względem formalnym spełnia wszystkie wymogi, jak również oparty został na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości. Od decyzji Prezydenta Miasta [...] A.E. wniósł odwołanie, wskazując, że warunki do korzystania z drogi, a co za tym idzie i pozostałych urządzeń infrastruktury technicznej, zostały stworzone w maju 2013 r. a informacja o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej została dostarczona pismem z [...] listopada 2016 r., tj. 5 miesięcy po upływie 3 lat. Ponadto, jak podkreślił, kanalizacja deszczowa nie znajduje się w granicy jego działki bowiem zakończona jest na wysokości działki nr [...], t.j. 2 działki dalej (ok. 200 m od końca jego posesji). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] września 2017 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2017 r. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja jest bowiem zgodna z obowiązującymi przepisami, a prowadzone w sprawie postępowanie odbyło się z poszanowaniem norm administracyjnego prawa procesowego. Odnosząc się do argumentu odwołania dotyczącego upływu terminu, w którym organ I instancji miał możliwość ustalenia opłaty adiacenckiej, Kolegium wskazało, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury trzyletni termin, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n. dotyczy rozstrzygnięcia przez organ I instancji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji wydana została [...] maja 2017 r. a trzyletni termin do wydania tej decyzji upłynął z dniem [...] sierpnia 2017 r. (licząc od daty, w której decyzja o pozwoleniu na użytkowanie stała się ostateczna). Odnosząc się zaś do zarzutu odwołania, dotyczącego braku bezpośredniego dostępu do instalacji z działki odwołującego się, Kolegium wskazało, że przepis art. 145 ust. 1 u.g.n. stanowi o stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury, nie określając dodatkowych warunków jak np. odległości działki od takiego urządzenia. A.E. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], domagając się jej uchylenia, a także uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonym decyzjom skarżący zarzucił naruszenie: - art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie błędnej oceny wartości dowodowej operatu szacunkowego; - art. 7, art. 8, art. 75 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, wybiórczą i niedokładną analizę operatu szacunkowego, brak analizy charakterystyki nieruchomości porównawczych, w tym uchybienie polegające na "złym" doborze nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny; - art. 153, art. 155 i art. 157 u.g.n. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie przekazania operatu szacunkowego przez Urząd Miasta [...] do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając powyższą skargę, uznał, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i II instancji, są dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając zajęte stanowisko Sąd, odwołując się do treści art. 145 ust. 1 i 2 oraz art. 146 ust. 1 - 3 u.g.n., stwierdził, że orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły, czy w niniejszej sprawie doszło do budowy drogi, czy też jedynie do przebudowy drogi. Z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, a także decyzji Kolegium wynika, że w ramach dokonanych prac nie wybudowano nowej drogi, lecz jedynie zmieniono nawierzchnię drogi i chodnika już uprzednio w tych samych granicach istniejących. Fakt dokonania jedynie przebudowy nawierzchni wynika nie tylko z uzasadnień rozstrzygnięć obydwu organów lecz także z decyzji nr [...] z [...] czerwca 2006 r. Prezydenta Miasta [...] o lokalizacji inwestycji celu publicznego a także ze sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego. Istotne znaczenie ma zaś precyzyjne rozróżnienie obu tych pojęć bowiem tylko z "budową (w tym rozbudową) drogi, a nie z jej "przebudową" wiąże się możliwość ustalenia opłaty adiacenckiej. Powyższych kwestii nie wyjaśnił też sporządzony w sprawie operat rzeczoznawcy majątkowego, który - w ocenie Sądu - nie został ponadto sporządzony w sposób prawidłowy, budzi szereg wątpliwości, a organy nie dokonały właściwej jego oceny. Przede wszystkim, ani operat, ani orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły czy przy wycenie nieruchomości wzięto pod uwagę jej odległość od urządzeń infrastruktury oraz co składa się na warunki podłączenia, jakie one były i czy zostały wzięte pod uwagę. Brak ustaleń we wskazanym zakresie, w ocenie Sądu, stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., doprowadzając w efekcie do naruszenia art. 145 ust. 1 i art. 148b ust. 1 u.g.n., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 2451 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...]. Jednocześnie, działając na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., Sąd umorzył postępowanie administracyjne, stwierdzając brak przesłanek określonych w art. 145 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 4 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017, poz. 1509) do prowadzenia postępowania. Sąd wyjaśnił przy tym, że od [...] sierpnia 2014 r., t.j. od dnia, w którym udzielająca pozwolenia na użytkowanie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2014 r. stała się ostateczna, upłynął już termin trzech lat, w trakcie których organ miał kompetencje do wydania decyzji określającej opłatę adiacencką. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej, jeżeli upłynął już 3-letni termin do jej wydania, powoduje, że organ traci kompetencje do ponownego wydania ustalającego opłatę rozstrzygnięcia. Dla zachowania 3 - letniego terminu z art. 145 ust. 2 u.g.n. konieczne jest bowiem istnienie w obrocie prawnym decyzji ustalającej opłatę adiacencką, a zatem nie można - za równoznaczną z istnieniem takiej decyzji - uznać sytuacji, w której na skutek uwzględnienia skargi, wojewódzki sąd administracyjny uchylił obie decyzje organów administracji w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej. Taki stan oznacza, że w obrocie prawnym, w zakresie wskazanym powyżej, nie funkcjonuje decyzja administracyjna. W konsekwencji, mimo, że na mocy ustawy z 20 lipca 2017 r. znowelizowano art. 145 ust. 2 u.g.n., jednakże postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto przed datą wejścia w życie zmiany i co prawda wydano w sprawie decyzję ostateczną, ale w następstwie jej uchylenia niniejszym wyrokiem należy przyjąć, że sprawa nie została zakończona. Stąd, z mocy normy intertemporalnej, zawartej w art. 4 ust. 3 w zw. z art. 10 pkt 2 ustawy nowelizującej, Sąd uznał, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 145 ust 2 u.g.n. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając go w punkcie 2, tj. w zakresie orzeczenia o umorzeniu postępowania administracyjnego, i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi w tym zakresie, względnie uchylenia zaskarżonego wyroku w tej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi l instancji. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 145 ust. 2 u.g.n., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej, jeżeli upłynął już 3-letni termin do jej wydania, powoduje, że organ traci kompetencję do ponownego wydania ustalającego opłatę rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.E. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Spór przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczy możliwości wydania decyzji ustalającej opłatę adiacencką na podstawie art. 145 ust. 2 u.g.n. po upływie trzech lat od daty stworzenia warunków umożliwiających podłączenie nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej w sytuacji, w której wydana przed upływem tego terminu decyzja organu I instancji została uchylona przez sąd. Skarżący kasacyjnie organ nie kwestionuje przy tym stanowiska Sądu co do nieprawidłowości operatu szacunkowego. Istota sporu dotyczy zatem wykładni art. 145 ust. 2 u.g.n. W sprawie nie zostało zakwestionowane ustalenie Sądu I instancji, że termin do wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej zaczął biec [...] sierpnia 2014 r., tj. od dnia, w którym udzielająca pozwolenia na użytkowanie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2014 r. stała się ostateczna. Od tego dnia możliwe było bowiem podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Decyzja organu I instancji wydana zaś została [...] maja 2017 r., a więc przed upływem trzyletniego terminu, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n., który kończył się w dniu [...] sierpnia 2017 r. Rozważyć należy, czy jeżeli sąd administracyjny uchyli decyzje organów obu instancji, w tym decyzję organu I instancji wydaną w terminie, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n., a jednocześnie w dniu wydania wyroku termin, o którym mowa w tym przepisie już upłynął, to organ administracji traci możliwość ponownego ustalenia opłaty adiacenckiej. W orzecznictwie sądów administracyjnych występuje rozbieżność poglądów w tej kwestii. Zgodnie z jednym poglądem, uchylenie decyzji organu I instancji – czy to na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., czy też przez sąd administracyjny – powoduje stan, w którym nie pozostaje w obrocie prawnym decyzja w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Zatem, dla osoby objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty aktualizuje się ponownie stan niepewności, przed którym chronić miał termin, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z drugim poglądem, wystarczające jest jeżeli w terminie, o którym mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n., organ wyda decyzję ustalającą opłatę adiacencką, ustaje bowiem stan niepewności co do skorzystania przez właściwy organ ze swoich uprawnień. Oznacza to, że przyczyną rozbieżnej wykładni analizowanego przepisu jest odmienne rozumienie zakresu ochrony podmiotów obciążonych obowiązkiem ewentualnego uiszczenia opłaty adiacenckiej. Przypomnieć w tym miejscu należy, że obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 145 u.g.n., ustawodawca powiązał ze stworzeniem warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo ze stworzeniem warunków do korzystania z wybudowanej drogi i jednocześnie ze wzrostem wartości nieruchomości. Przy czym, nie jest wystarczające samo stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do określonych urządzeń infrastruktury technicznej, czy też możliwości korzystania z wybudowanej drogi. Elementem koniecznym jest również wzrost wartości nieruchomości. Dla obowiązku poniesienia opłaty adiacenckiej nie ma przy tym znaczenia, czy dany właściciel nieruchomości zamierza korzystać z nowej infrastruktury czy drogi, istotne jest jedynie że taką możliwość uzyskał i że w jej następstwie wzrosła wartość jego majątku. Dodatkowo należy mieć na względzie, że przepisy rozdziału 7 u.g.n. stosuje się jeżeli urządzenia infrastruktury technicznej zostały wybudowane z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi (art. 143 u.g.n.). Jak wskazuje się w doktrynie, "opłaty adiacenckiej nie wskazano wprost jako dochodu gminy w ustawie z 13.11.2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1530 ze zm.). Jest to jednak wymieniona w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. f tej ustawy jedna z innych opłat stanowiących dochody gminy, uiszczanych na podstawie odrębnych przepisów" (por. E. Bończak-Kucharczyk, art. 144. [w]: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany. System Informacji Prawnej LEX, 2019 r.). Opłata adiacencka uiszczana w związku z zaistnieniem okoliczności, o których mowa w art. 145 i art. 146 u.g.n. jest więc powiązana z faktem zwiększenia wartości nieruchomości przy wykorzystaniu środków publicznych. Dla ochrony interesów właściciela nieruchomości wystarczające jest zatem, aby w okresie trzech lat od dnia stworzenia warunków, o których mowa w art. 145 ust. 2 u.g.n. doszło do wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej, bez względu na to, czy decyzja ta zostanie następnie uchylona przez organ II instancji czy też przez sąd administracyjny. Z chwilą wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej przez organ I instancji ulega konkretyzacji zamiar jednostki samorządu terytorialnego do skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 145 ust. 1 u.g.n. Ustaje zatem stan niepewności co do tego, czy opłata adiacencka zostanie nałożona czy też nie. Sytuacji tej nie zmienia ewentualne późniejsze uchylenie decyzji organu I instancji czy to przez organ odwoławczy, czy to przez sąd administracyjny. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby, jak słusznie wskazało Kolegium, do różnicowania sytuacji stron postępowania w zależności od tego, czy sąd administracyjny uchylił decyzję wyłącznie organu II instancji czy też organów obu instancji. Mogłoby również doprowadzić do sytuacji, w której dany właściciel nie uczestniczyłby w kosztach budowy infrastruktury wpływającej na wartość jego nieruchomości tylko z tego względu, że w jego przypadku organ odwoławczy rozstrzygał na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., bądź sąd dodatkowo skorzystał z dyspozycji art. 135 p.p.s.a. Należy też zwrócić uwagę, że późniejsze uchylenie decyzji ustalającej opłatę adiacencką nie uprawnia do przyjęcia fikcji prawnej, że nie została ona wydana. Jej wydanie przed upływem trzech lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej spowodowało, że organ zachował kompetencję do załatwienia sprawy. Tylko brak jego decyzyjności w podanym okresie wskazywałby na utratę kompetencji. Należy mieć również na względzie, że zgodnie z art. 145 ust. 2 u.g.n., w brzmieniu obowiązującym do 22 września 2004 r., ustalenie opłaty adiacenckiej mogło nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji drogi albo od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Z użycia sformułowania "ustalenie" opłaty adiacenckiej wyprowadzano pogląd, iż w terminie wskazanym w owym przepisie musiało nastąpić wydanie decyzji ostatecznej. Wobec wprowadzonej od 22 września 2004 r. zmiany brzmienia tego przepisu i wskazania, że wystarczające jest samo wydanie decyzji (które nie obejmuje nawet jej doręczenia) uznać należy, że intencją ustawodawcy było umożliwienie ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej nawet po upływie trzech lat licząc od daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej lub stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to zatem, że brak było podstaw do zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 3 p.p.s.a i umorzenia postępowania administracyjnego. Organ I instancji wydał decyzję o ustaleniu opłaty adiacenckiej na podstawie art. 145 i art. 146 u.g.n. przed upływem trzech lat od dnia zaistnienia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Uchylenie tej decyzji przez sąd administracyjny nie powoduje wygaśnięcia kompetencji organu do ustalenia opłaty adiacenckiej. Oznacza to, że Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni art. 145 ust. 2 u.g.n. przez przyjęcie, że uchylenie decyzji organu I i II instancji po upływie terminu wskazanego w powołanym artykule skutkuje niemożnością ustalenia opłaty adiacenckiej. Prawidłowa wykładnia analizowanego artykułu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Prezydenta i Kolegium wskazuje, że w sytuacji, w której przed upływem trzyletniego terminu, o którym mowa w tym przepisie wydana została decyzja organu I instancji, późniejsze jej uchylenie nie wyłącza możliwości ustalenia opłaty adiacenckiej poprzez wydanie kolejnej decyzji. Dokonanie przez sąd I instancji nieprawidłowej wykładni art. 145 ust. 2 u.g.n. doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 145 § 3 p.p.s.a. i umorzenia postępowania administracyjnego. Skutkować to musiało uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny punktu 2 zaskarżonego wyroku. Jednocześnie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej sprawie brak było podstaw do przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ponieważ nie zachodzi konieczność ponownego orzekania w tym zakresie. W konsekwencji, organy administracyjne zobowiązane będą do uwzględnienia stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu niniejszego wyroku i do ponownego przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie wysokości opłaty adiacenckiej. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił punkt 2 zaskarżonego wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło