I SA/Gd 96/18
WyrokWSA w Gdańsku2018-03-13
Skład orzekający: Janina Guść, Marek Kraus, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata dodatkowa za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym, podlega przepisom Ordynacji podatkowej dotyczącym przerwania biegu terminu przedawnienia, czy też wyłącznie przepisom ustawy o drogach publicznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opłata dodatkowa za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, uregulowana w ustawie o drogach publicznych, podlega szczególnym przepisom tej ustawy dotyczącym przedawnienia. Art. 40d ust. 3 u.d.p. stanowi samodzielną i wyłączną regulację kwestii przedawnienia tych opłat, nie przewidując możliwości przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W związku z tym, przepisy Ordynacji podatkowej o przerwie biegu przedawnienia (art. 70 § 4 O.p.) nie mają zastosowania, nawet jeśli należność jest traktowana jako niepodatkowa należność budżetowa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania z 27 i 28 kwietnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarowego umorzył postępowanie egzekucyjne, uznając należności za przedawnione na podstawie art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy to postanowienie. Skarżący (Prezydent Miasta) wniósł skargę, argumentując, że zastosowanie powinien mieć art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, który przewiduje przerwanie biegu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi P. M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 29 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 listopada 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej jako "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej jako "K.p.a."), art. 59 § 5 w zw. z art. 18 i art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. – dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Prezydenta Miasta S. (dalej jako "Skarżący" lub "Wierzyciel") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 31 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku T. J. (dalej jako "Zobowiązany") na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 17 września 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
2.1. Wierzyciel w dniu 17 września 2013 r. wystawił tytuł wykonawczy celem przymusowego wyegzekwowania od Zobowiązanego należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania za okres: 27 kwietnia 2011 r. (w kwocie należności głównej 50 zł) oraz 28 kwietnia 2011 r. (w kwocie należności głównej 50 zł).
Chronologia prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy dowodzi prowadzonych czynności egzekucyjnych celem zastosowania środków egzekucyjnych:
- zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. w Banku [...] w oparciu o zawiadomienie z dnia 28 października 2013 r.; w odpowiedzi Bank poinformował, iż nie prowadzi rachunku dla Zobowiązanego;
- zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. T. K. w oparciu o zawiadomienie z dnia 4 grudnia 2013 r.; zajęcie nie doszło do skutku - dłużnik zajętej wierzytelności nie odebrał zajęcia;
- zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] w oparciu o zawiadomienie z dnia 20 kwietnia 2015 r.; zajęcie nie mogło zostać zrealizowane z uwagi na brak środków pieniężnych oraz okoliczność zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej.
2.2. Postanowieniem z dnia 31 października 2017 r., na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 3 u.p.e.a., Naczelnik US umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Zobowiązanego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż dochodzone przedmiotowym tytułem wykonawczym należności uległy przedawnieniu z upływem 5 letniego terminu, o którym mowa w art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 460 ze zm – dalej jako "u.d.p."). Na poparcie stanowiska w zakresie braku zastosowania dyspozycji art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. – dalej jako "O.p."), organ egzekucyjny przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 644/16. Powyższe postanowienie zostało doręczone Wierzycielowi w dniu 6 listopada 2017 r.
2.3. W zażaleniu od ww. postanowienia Wierzyciel – wnosząc o jego uchylenie i kontynuowanie postępowania egzekucyjnego – podniósł, że niezasadne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Zobowiązanego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, bowiem charakter spornych należności określa art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm. – dalej jako "u.f.p."), do których - jako opłat będących niepodatkową należnością budżetową o charakterze publicznoprawnym - zgodnie z art. 67 ww. ustawy stosuje się przepisy Działu III O.p. W konsekwencji, w przedmiocie przedawnienia ww. opłat, zdaniem Wierzyciela mają zastosowanie przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych uregulowane w O.p., w tym także przewidujące skutek przerwania biegu terminu przedawnienia, stosownie do art. 70 § 4 O.p.
2.3. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2017 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji, przywołując treść art. 59 § 1 pkt 2, § 3 i § 4 u.p.e.a., stwierdził, że weryfikując czy obowiązki objęte ww. tytułem wykonawczym uległy przedawnieniu, w pierwszej kolejności zauważył, iż tytuł ten obejmuje należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania za okres: 27 i 28 kwietnia 2011 r. Dyrektor IAS przytoczył treść art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. Stosownie do art. 40d ust. 3 u.d.p. obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłata ta powinna zostać uiszczona. Bieg terminu przedawnienia opłaty dodatkowej za okres: 27 i 28 kwietnia 2011 r. rozpoczął się w dniu 1 stycznia 2012 r. i zgodnie z ww. przepisem uległ przedawnieniu z końcem 2016 r.
Odnosząc się do stanowiska Wierzyciela organ poinformował, iż przedawnienie wykonania (doprowadzenia do przymusowego wykonania) obowiązków publicznoprawnych - jako szczególnego rodzaju przywilej (ochrona) zobowiązanego, w każdym przypadku musi być wyraźnie przewidziane w przepisach ustawowych.
Regulacja zawarta w art. 40d ust. 3 u.d.p. (dodana nowelą z dnia 29 lipca 2005 r.) w kwestii przedawnienia odnosi się do wszystkich dodatkowych opłat i kar pieniężnych za niepłacenie płatnego parkowania, przy czym ustawodawca ww. przepisem nie wprowadził, ani wprost, ani przez odesłanie do innych ustaw, możliwości przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Tym samym należy wnioskować, że wolą ustawodawcy było określenie jednego, nie podlegającego wydłużeniu, pięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zapłaty należności wymienionych w art. 40d ust. 3 u.d.p. Analiza powyższego uregulowania dowodzi, że stanowi ono odrębne, a jednocześnie całościowe uregulowanie kwestii przedawnienia m. in. opłat pobieranych na mocy art. 13f u.d.p. Dyrektor IAS podkreślił, że brak odesłania w tej ustawie do przepisów O.p. lub jakiejkolwiek innej ustawy, oprócz poddania obowiązku uiszczenia tej opłaty (jej przymusowego ściągnięcia) przepisom u.p.e.a. (art. 40d ust. 2 u.d.p).
Zatem, skoro u.d.p. zawiera uregulowanie zakreślające pięcioletni okres wymagalności opłaty dodatkowej bez powiązania z innymi ustawami w tym zakresie, zdaniem Dyrektora IAS brak jest podstaw do stosowania wykładni rozszerzającej.
W świetle powyższego, wbrew stanowisku Wierzyciela, bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie nie został przerwany przez zastosowanie środka egzekucyjnego, albowiem przerwanie biegu przedawnienia mogłoby nastąpić jedynie w przypadkach przewidzianych w O.p. Przy czym opłaty dodatkowe, pomimo że stanowią dochód gminy, nie są podatkiem w rozumieniu art. 6 O.p. Niemożność zastosowania przepisów O.p. dotyczących przerwania biegu przedawnienia do opłaty dodatkowej, oznacza brak możliwości przerwania biegu pięcioletniego terminu jej przedawnienia, nawet przy zastosowaniu środka egzekucyjnego wymienionego w u.p.e.a. Ponieważ przepis art. 40d u.d.p. stanowi wyłączną regulację instytucji przedawnienia opłat dodatkowych za parkowanie i innych opłat opisanych w u.d.p., dlatego należy uznać, że aby nie doszło do ich przedawnienia, wszelkie czynności związane z egzekucją należności, zarówno wierzyciel jak i organ egzekucyjny winny dokonać przed upływem pięcioletniego okresu przedawnienia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Go 455/11). Dyrektor IAS zaaprobował zasadność przywołania przez Naczelnika US w zaskarżonym postanowieniu wyroku WSA w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 644/16 w przedmiocie stosowania uregulowań kwestii przedawnienia. Jak orzekł Sąd uregulowania przewidziane w ustawach szczególnych, jako lex specialis, mają pierwszeństwo przed przepisami o charakterze ogólnym, a taką regulacją jest właśnie art. 40d ust. 3 u.d.p. Powyższy pogląd potwierdza także doktryna (T. Brzezicki, W. Morawski - Przedawnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie, opubl. PPLiFS z 2011 r. nr 7-8, str. 25-29).
Reasumując, Dyrektor IAS nie zaaprobował stanowiska Wierzyciela do zastosowania wobec spornych należności, instytucji przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p. Pogląd Wierzyciela, iż wejście w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. u.f.p. implikuje obowiązek stosowania do kwestii przedawnienia należności z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania, przepisów zarówno u.d.p., jak i odpowiednie stosowanie przepisów O.p. prowadziłby do wniosku, że ustawodawca zamierzał celowo, poprzez ustawę o finansach publicznych, pogorszyć sytuacje osób zobowiązanych do uiszczenia opłat wymienionych w art. 40d ust. 3 u.d.p., w stosunku do stanu prawnego obowiązującego w okresie od 2005 r.
Tym sam nieuprawniony jest pogląd Wierzyciela, iż zastosowanie art. 40d ust. 3 u.d.p., odnosi się wyłącznie do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie u.f.p. (na poparcie czego przywołany został wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1251/13).
Organ podkreślił, że powoływany przez Wierzyciela art. 67 u.f.p. jest dodatkową normą prawną dotyczącą należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, wskazanych w art. 60 u.f.p. w zakresie, w jakim ww. ustawa nie zawiera uregulowania w stosunku do powyższych należności, odsyłając do dwóch odrębnych ustaw: K.p.a. oraz odpowiednio przepisów działu III O.p. Przepis ten wyraża zasadę pomocniczego stosowania ww. przepisów, bowiem odpowiednie stosowanie określonego przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost albo z pewnymi modyfikacjami, usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciągniętego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczeniu jego stosowania do rozpatrywanego stanu w ogóle. Ta niedopuszczalność może wynikać albo bezpośrednio z treści wchodzących w grę regulacji prawych, albo z tego, że zastosowania danej normy nie dałoby się pogodzić ze specyfiką i odmiennością rozpoznawanego stanu.
Zatem w niniejszej sprawie oznacza to, że akcesoryjne stosowanie przepisów Działu III O.p. możliwe jest wyłącznie w sytuacji, kiedy nie jest to w sprzeczności z ratio legis u.d.p.
Odnosząc się do argumentacji Wierzyciela w zakresie kontynuowania postępowania egzekucyjnego do majątku Zobowiązanego przez Naczelnika US, organ zaakceptował działanie organu egzekucyjnego w postaci przeprowadzenia postępowania z urzędu celem zbadania przesłanki umorzenia z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Reasumując, organ zaakceptował inicjatywę organu egzekucyjnego w zakresie zbadania przesłanek dopuszczalności dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego do majątku Zobowiązanego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 17 września 2013 r. (obejmujący należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania za okres: 27 i 28 kwietnia 2011 r.), a w konsekwencji – wobec stwierdzenia negatywnej przesyłki do jego kontynuowania z uwagi na przedawnienie ww. należności - wydanie z urzędu postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika US i kontynuowanie postępowania egzekucyjnego, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 67 u.f.p. oraz art. 70 § 4 O.p. poprzez ich niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zażaleniu. Jak wskazał organ, w niniejszej sprawie wszczęcie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu 28 października 2013 r., a ostatnie skuteczne zajęcie miało miejsce w dniu 5 maja 2015 r.
Zatem, mając na uwadze stan faktyczny oraz uwzględniając treść art. 70 § 4 O.p., termin wymagalności należności w opłacie dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania objętej postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego upływa – zdaniem Skarżącego – z końcem 2020 r. o ile nie nastąpi kolejne przerwanie biegu przedawnienia.
Podstawą prawną wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego obejmującego opłatę dodatkową za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania stanowiła u.d.p. Kolejno Skarżący przywołał treść art. 13, art. 40a i art. 40d ust. 3 u.d.p. oraz art. 60 i art. 67 u.f.p.
Stosownie do treści art. 70 § 4 O.p., która ma zastosowanie do tych opłat z mocy art. 67 w zw. z art. 60 u.f.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.
Biorąc pod uwagę powyższe, z chwilą wejścia w życie tj. 1 stycznia 2010 r. u.f.p. kwestię przedawnienia należności z tytułu nieopłaconego postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania regulują dwie ustawy – u.d.p. oraz odpowiednio O.p. Zatem do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie u.f.p., faktycznie zastosowanie ma wyłącznie art. 40d ust. 3 u.d.p. Skarżący wskazał, że Dyrektor IAS nie odniósł się do przepisów wprowadzających u.f.p. (Dz.U. z 2009 r. nr 157 poz. 1241), w myśl której, zgodnie z art. 115 ww. ustawy do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie u.f.p., stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższe stanowisko znajduje uzasadnienie w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1251/13.
Z uwagi na fakt, iż egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie ww. tytułu wykonawczego dotyczy zdarzeń, które miały miejsce po wejściu w życie u.f.p. w kwestii dotyczącej przedawnienia zastosowanie będą miały przepisy u.d.p. oraz O.p.
Nadto Skarżący wskazał, że w analogicznej sprawie Dyrektor innej Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r. uznał racje Skarżącego i na postawie art. 53 § 3 p.p.s.a. uchylił swoje postanowienie z dnia 14 kwietnia 2017 r.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
5.3. Stan faktyczny sprawy jest niesporny, zatem nie ma potrzeby jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadnienia. Na Zobowiązanym ciążył obowiązek uiszczenia opłaty wynikającej wprost z przepisów prawa na podstawie art. 13f u.d.p. Kwestią sporną jest jedynie zastosowanie do tego stanu faktycznego odpowiednich przepisów, regulujących przedawnienie należności dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym od Zobowiązanego w niniejszej sprawie i w konsekwencji prawidłowości umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Spór pomiędzy stronami postępowania dotyczy dopuszczalności stosowania art. 70 § 4 O.p. do opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania, o których mowa w art. 13f ust. 1 u.d.p. – a tym samym, czy w realiach rozpoznawanej sprawy doszło do przerwania biegu pięcioletniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 40d ust. 3 u.d.p., ze względu na zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym Zobowiązany został zawiadomiony (zajęcie rachunku bankowego). W konsekwencji chodzi o to, czy Naczelnik US jako organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne, ze względu na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku.
Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W myśl art. 59 § 4 u.p.e.a., postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.
Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest upływ terminu przedawnienia egzekwowanej należności. Przyczyną wygaśnięcia obowiązku jest w takiej sytuacji przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu.
Kwestia możliwości badania przez organ egzekucyjny, czy obowiązek wygasł nie budzi wątpliwości w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a., który daje organowi prawo badania dopuszczalności egzekucji. Jednocześnie wyłącza zaś prawo organu do badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Orzecznictwo dopuszcza w szczególności badanie, czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje (por. m.in. wyrok NSA z dnia 28 maja 1999 r. sygn. akt III SA 1321/98; wyrok NSA z dnia 4 października 2000 r. sygn. akt III SA 1525/99; wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 170/10 – wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustalenie, że nastąpiło przedawnienie tej należności organ egzekucyjny (Naczelnik US) oraz Dyrektor IAS oparły na uregulowaniu zawartym w art. 40d ust. 3 u.d.p., przewidującym, że "obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w art. 13 f ust. 1 i art. 40 ust. 3, oraz kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, art. 20a ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 12, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty i kary powinny zostać uiszczone".
Powołując się na powyższe uregulowanie organy uznały, że stanowi ono odrębne, a jednocześnie całościowe uregulowanie kwestii przedawnienia m. in. opłat pobieranych na mocy art. 13f u.d.p. Wskazały w tym zakresie na brak odesłania w tej ustawie do przepisów O.p. lub jakiejkolwiek innej ustawy, oprócz poddania obowiązku uiszczenia tej opłaty (jej przymusowego ściągnięcia) przepisom o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 40d ust. 2 u.d.p).
Nie uznały zatem, aby podstawę do zastosowania wobec spornej należności instytucji przerwania biegu terminu przedawnienia miał stanowić przepis art. 70 § 4 O.p., na mocy art. 67 w związku z art. 60 pkt 7 u.f.p.
Dokonując oceny prawidłowości stanowiska organów w tej sprawie trzeba na wstępie przypomnieć, że przepis o przedawnieniu obowiązku uiszczenia opłat wynikających z art. 13f u.d.p. (jak i innych opłat i kar przewidzianych w tej ustawie) ustawodawca wprowadził do ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. dopiero w drodze jej nowelizacji ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 179, poz. 1489), która weszła w życie z dniem 4 października 2005 r., a więc po 20 latach obowiązywania ustawy.
Dodając przepis art. 40d ust. 3 ustawodawca usunął zatem ten stan braku regulacji prawnej, a jednocześnie nie wprowadził, ani wprost ani przez odesłanie do innych ustaw, możliwości przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Można zatem zasadnie wnioskować, że wolą ustawodawcy było określenie jednego, nie podlegającego wydłużeniu, pięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zapłaty należności wymienionych w art. 40d ust. 3 u.d.p.
Przedmiotem sporu jest kwestia, czy powyższy stan prawny, obowiązujący od 2005 r., uległ zmianie z dniem 1 stycznia 2010 r. na skutek wejścia w życie uchwalonej w dniu 27 sierpnia 2009 r. ustawy o finansach publicznych, która w art. 67 przewiduje, że "do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.)".
Zdaniem strony skarżącej powyższy przepis uprawnia do uznania, że do spornej należności, jako wymienionej w art. 60 u.f.p. niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publiczno-prawnym, należy zastosować art. 70 § 4 O.p., przewidujący przerwanie biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.
W ocenie Sądu pogląd ten jest nieuprawniony. Przepis art. 67 u.f.p. stanowi bowiem, że przepisy K.p.a. i odpowiednio – działu III O.p. stosuje się tylko do spraw nieuregulowanych tą ustawą. U.f.p. nie zawiera żadnej regulacji odnośnie przedawnienia należności wymienionych w art. 60, zatem mogą mieć w tym zakresie generalnie zastosowanie przepisy O.p. Jeżeli jednak odrębne uregulowanie kwestii przedawnienia przewidziane jest w ustawach szczególnych, to uregulowania te, jako lex specialis, mają pierwszeństwo przed przepisami o charakterze ogólnym. Taką regulacją jest art. 40d ust. 3 u.d.p. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 644/16, publ. CBOSA).
Powyższy pogląd zaprezentowano także w doktrynie (T. Brzezicki, W. Morawski - Przedawnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie, opubl. PPLiFS z 2011 r. nr 7-8, str. 25-29).
Nie można także znaleźć uzasadnionych podstaw do wnioskowania, że ustawodawca zamierzał celowo, poprzez u.f.p., pogorszyć sytuację osób zobowiązanych do uiszczenia opłat wymienionych w art. 40d ust. 3 u.d.p., w stosunku do stanu prawnego obowiązującego w okresie od 2005 r.
Przedstawione wyżej wywody, oparte na wykładni gramatycznej, historycznej i celowościowej, uprawniają do wniosku, że art. 40d ust. 3 u.d.p. stanowi samodzielną, zupełną, wystarczającą i prawidłową podstawę do uznania, że z upływem pięcioletniego terminu w tym przepisie wskazanego, przedawnia się obowiązek zapłaty m. in. opłaty z art. 13f tej ustawy.
Wobec powyższego – wbrew twierdzeniom Skarżącego – nie ma możliwości zastosowania do ww. opłaty regulacji w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia, określonej w art. 70 § 4 O.p. Nie ma zatem racji Skarżący, iż termin przedawnienia przedmiotowej należności upływa z końcem 2020 r., o ile nie nastąpi kolejne przerwanie biegu terminu przedawnienia. Sąd stwierdza, iż prawidłowym było uznanie przez organy, że w niniejszej sprawie termin przedawnienia opłaty dodatkowej za 27 i 28 kwietnia 2011 r. upłynął z końcem 2016 r.
Stwierdzenie przedawnienia należności dochodzonej w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obligowało organ egzekucyjny do umorzenia tego postępowania na mocy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wydane w tym zakresie postanowienie odpowiada zatem prawu, podobnie jak utrzymujące je w mocy postanowienie organu II instancji.
Bezpodstawny jest podniesiony w skardze zarzut nie odniesienia się przez Dyrektora IAS do treści art. 115 ustawy wprowadzającej u.f.p. Zgodnie z jego treścią do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie u.f.p. stosuje się przepisy dotychczasowe. Sąd zauważa, iż ww. przepis nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem niepodatkowa należność budżetowa powstała po wejściu w życie u.f.p., a zatem sprawa jej dotycząca nie była sprawą wszczętą i niezakończoną przed dniem wejścia w życie u.f.p. Słusznie zatem wskazał Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę, że nie istniały podstawy do analizowania dyspozycji art. 115 ww. ustawy w niniejszej sprawie.
Sąd podziela również stanowisko organu, że załączone do skargi postanowienie innego organu, jako wydane w sprawie indywidualnej, nie jest wiążące dla organów orzekających w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę wydanych postanowień, a których nieprawidłową wykładnię i niezastosowanie zarzucił Skarżący.
W związku z tym za pozbawione uzasadnionych podstaw uznaje Sąd zarzuty naruszenia przepisów art. 67 u.f.p. i art. 70 § 4 O.p. Sąd stwierdza w tym miejscu, że przeprowadzone przez organy postępowanie nie uchybiało również przepisom K.p.a.
Po dokonaniu kontroli Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
5.4. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło