I OSK 3483/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-01-09

Skład orzekający: Sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędzia del. WSA Anna Wesołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o dofinansowanie projektu, dla którego została podpisana umowa o dofinansowanie, stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, czy też podlega wyłączeniu na podstawie przepisów ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że sąd ten nie dokonał wystarczającej analizy prawnej. Sąd pierwszej instancji nie rozwinął argumentacji dotyczącej zakresu art. 9 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a także nie zajął jednoznacznego stanowiska, czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podlega przepisom tej ustawy. NSA wskazał, że wyłączenia przewidziane w art. 37 ust. 6 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności nie dotyczą informacji o środowisku, jeśli spełniają definicję informacji środowiskowej.
Stan faktyczny
Spółka S.A. zwróciła się do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) o udostępnienie wniosku o dofinansowanie projektu, dla którego podpisano umowę o dofinansowanie. NFOŚiGW odmówił udostępnienia informacji, powołując się na art. 37 ust. 6 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności, który wyłączał takie dokumenty z dostępu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących informacji o środowisku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. Zasądził od Prezesa NFOŚiGW na rzecz skarżącej kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1790/17 w sprawie ze skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na rzecz [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z 8 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1790/17 oddalił skargę [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca") na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy. Skarżąca pismem z 1 września 2017 r., nr [...] zwróciła się, na podstawie art. 8 i 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej: "ustawa"), z wnioskiem do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o udostępnienie informacji w postaci wniosku o dofinansowanie projektu nr [...], dla którego [...] sierpnia 2017 r. została podpisana umowa o dofinansowanie pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Morskiej a Miastem [...]. Dyrektor Departamentu Wsparcia Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pismem z [...] września 2017 r., poinformował, że NFOŚiGW nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji na podstawie ustawy o udostępnieniu informacji i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenie oddziaływania na środowisko, bowiem nie jest władzą publiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 15a tej ustawy. W odpowiedzi na powyższe skarżąca w piśmie z 15 września 2017 r., nie zgodziła się ze stanowiskiem organu i jednocześnie podała, że podstawą wniosku alternatywnie jest ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej decyzją z [...] października 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2016 poz. 1764 ze zm., dalej: "u.d.i.p.") w zw. z art. 37 ust. 6 z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1460 ze zm.), odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie treści wniosku o dofinansowanie projektu pn. "[...]". W uzasadnieniu podał, że w przedmiotowej sprawie nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji na podstawie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, gdyż nie jest władzą publiczną, a zgodnie z art. 400 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 672, ze zm.), jest państwową osobą prawną w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, bowiem ustawodawca dokonał wyraźnego rozróżnienia podmiotów działających w sferze ochrony środowiska na dwie grupy zgodnie z art. 376 (Tytuł VII Dział I POŚ) organy ochrony środowiska oraz art. 386 pkt 3 (Tytuł VII Dział II POŚ) instytucje ochrony środowiska. Zatem NFOŚiGW został przez ustawodawcę zakwalifikowany do drugiej z tych grup, co wyraźnie wskazuje na intencję odmiennego ukształtowania praw i obowiązków NFOŚiGW w odniesieniu do organów ochrony środowiska, wskazywanych w tej samej ustawie. Jednakże przyjmując odmiennie, tj. że NFOŚiGW jest władzą publiczną w rozumieniu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, to w rozpoznawanej sprawie żądany przez skarżącą dokument NFOŚiGW uzyskał tylko i wyłącznie jako Instytucja Wdrażająca w ramach Konkursu nr [...]. Zatem wniosek został rozpatrzony na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020. Następnie organ wskazał, że podstawą prawną udostępnienia informacji publicznej jest art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie w art. 5 ust. 1 u.d.i.p. dokonano odstępstwa w zakresie ich udostępnienia wskazując, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych i takim przepisem jest art. 37 ust. 6 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020, w myśl którego przedstawiane przez wnioskodawców dokumenty i informacje nie podlegają udostępnieniu przez właściwą instytucję w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Brzmienie tego przepisu zostało nadane ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1475) i przepis ten obowiązuje od dnia wejścia nowelizacji. Zatem nie będzie miał do niego zastosowania przepis interporalny zawarty w art. 16 ust. 1. Za takim momentem obowiązywania art. 37 ust. 6 ustawy wdrożeniowej jest ratio legis jej wprowadzenia, tj. zabezpieczenie sprawnego przeprowadzenia wyboru projektów do dofinansowania, który mógłby być dezorganizowany przez znaczną liczbę wniosków dotyczących udostępnienia informacji publicznej oraz wyeliminowanie praktyk polegających na powielaniu rozwiązań opracowanych przez innych wnioskodawców. Ponadto postępowanie w zakresie wyboru projektów, o którym mowa w przepisie przejściowym, nie obejmuje odrębnego postępowania dotyczącego dostępu do informacji publicznej, bowiem są to dwa niezależne od siebie postępowania. Reasumując, wniosek o dofinansowanie projektu pn. "[...]", nie podlega już udostępnieniu w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na fakt, że dotychczas stanowił on informację publiczną, a obecnie dokumenty te są tajemnicą ustawowo chronioną w rozumieniu art. 5 ust. 1 in fine ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: – art. 3 ust. 1 pkt 15a w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy, przez ich niewłaściwą wykładnię i wyłączenie z pojęcia "władze państwowe" Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, co spowodowało odmówienie udzielenia wnioskującemu informacji o środowisku mimo wyraźnego obowiązku ustawowego, – art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 37 ust. 6 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2017 r., przez ich zastosowanie, w sytuacji, w której właściwe było zastosowanie ww. art. 37 ust. 6 w brzmieniu sprzed nowelizacji. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że podstawą materialnoprawną wydania decyzji stanowiły przepisy art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 37 ust. 6 o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020, które to determinują granice orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Na wstępie Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżąca w piśmie z 15 września 2017 r. wskazała, iż podstawę wniosku o udostępnienie żądanej informacji jest alternatywnie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zatem analizując powyższe zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 61 Konstytucji RP, informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje, a także podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz będąca w ich posiadaniu, odnosząca się do tych podmiotów i przez nie wykorzystywana w ramach prowadzonej działalności, zgodnej z posiadanymi kompetencjami. Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w obszarze wykonywania przez nie zadań w zakresie władzy publicznej. Informacja odnosi się do faktów, w szczególności do spraw wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Przepis art. 4 ustawy wymienia podmioty zobowiązane do udzielenia informacji publicznej w katalogu, w których niewątpliwie mieści się Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Sąd podniósł, że skarżąca zwróciła się o udostępnienie informacji w postaci wniosku o dofinansowanie projektu nr [...], dla którego [...] sierpnia 2017 r. została podpisana umowa o dofinansowanie pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Morskiej a Miastem [...], co jest dokumentem lub informacją w myśl art. 37 ust. 6 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020. Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, iż w myśl art. 16 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 oraz niektórych innych ustaw, która została promulgowana 2 sierpnia 2017 r., do postępowań w zakresie wyboru projektów do dofinansowania prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast wg art. 31 ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Zatem ww. art. 37 ust. 6 ustawy wszedł w życie 2 września 2017 r. i przed nowelizacją w myśl tego przepisu, dokumenty i informacje przedstawiane przez wnioskodawców, z którymi zawarto umowy o dofinansowanie projektu albo w stosunku do których wydano decyzje o dofinansowaniu projektu, a także dokumenty wytworzone lub przygotowane w związku z oceną dokumentów i informacji przedstawianych przez wnioskodawców do czasu rozstrzygnięcia konkursu albo zamieszczenia informacji, o której mowa w art. 48 ust. 6, nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do uznania, iż aby w niniejszej sprawie zastosować brzmienie art. 37 ust. 6 sprzed nowelizacji, bowiem decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydano [...] października 2017 r. i według stanu prawnego obowiązującego w tym właśnie dniu, zaś art. 16 ust. 1 ww. ustawy dotyczy postępowań w zakresie wyboru projektów do dofinansowania prowadzonych na podstawie tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że udostępnienie informacji w postaci wniosku do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o dofinansowanie projektu nr [...], dla którego [...] sierpnia 2017 r. została podpisana umowa o dofinansowanie pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Morskiej a Miastem [...], nie mogło nastąpić na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, bowiem w myśl art. 8 ust. 1, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów – działalności orzeczniczej, zaś według art. 9 ust. 1, udostępnieniu, o którym mowa w art. 8, podlegają informacje dotyczące: 1) stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami; 2) emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1; 3) środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów; 4) raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska; 5) analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3; 6) stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych – w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać: a) stany elementów środowiska, o których mowa w pkt 1, lub b) przez elementy środowiska, o których mowa w pkt 1 – emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, oraz środki, o których mowa w pkt 3. Zatem powyższe informacje nie dotyczą wyboru projektów do dofinansowania. Skarżąca w skardze kasacyjnej złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie ww. wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez orzeczenie o uchyleniu przedmiotowej decyzji i zobowiązanie organu do niezwłocznego udostępnienia wnioskowanych informacji. Jednocześnie wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 9 ust 1 pkt 3 ustawy, przez ich błędną wykładnię i wyłączenie z zakresu informacji o środowisku podlegających udostępnieniu - wniosku o dofinansowanie projektu mającego na celu ochronę środowiska przedłożonego do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, co spowodowało odmówienie udzielenia informacji o środowisku mimo wyraźnego obowiązku ustawowego. W ocenie skarżącej Sąd nie dokonał wykładni art. 9 w zw. z art 8 ustawy, a przynajmniej nie dał temu wyrazu swoim uzasadnieniu. Podniosła, że art. 9 ust. 1 ustawy dokładnie wskazuje, jakie informacje podlegają udostępnieniu, co nie oznacza jednak, iż norma ta nie podlega interpretacji. Interpretacja taka powinna jako regułę przyjmować, iż informacje o środowisku są udostępniane, a wszelkie wyłączenia powinny być jasno określone i wynikać wprost z przepisów prawa. Sytuacje takie wskazuje w szczególności art. 16 ww. ustawy z 2008 r. Podała, że przepisy ustawy z 2008 r. nie formułują dla wniosków o dofinansowanie żadnego wyłączenia, wobec tego nie można takiego wyłączenia domniemywać. Powyższe wynika także z interpretacji z analogii z art. 37 ust. 6 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, w którym wyłączenie spod ustawy z 2001 r. o udostępnianiu informacji publicznej się znalazło. W odpowiedzi na skarge kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie z uwagi na brak jakichkolwiek podstaw do jej uwględnienia, jak również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem przepisanym. Jednocześnie podał, że zrzeka się rozprawy. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bada tylko, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie można dopatrzeć się żadnej z wad, która świadczyłaby o nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego skarga kasacyjna podlegała rozpatrzeniu w granicach wyznaczonych sformułowanymi w niej podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem. Analizując środek odwoławczy w tym zakresie, uznać należy, że zasługuje on na uwzględnienie, gdyż postawione w nim zarzuty zawierają usprawiedliwione podstawy. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Skarga kasacyjna koncentruje się wokół problemu, jaki reżim prawny winien być zastosowany przy rozpoznaniu wniosku skarżącej o udostępnienie informacji w postaci wniosku o dofinansowanie projektu nr [...] pn. "[...]", dla którego [...] sierpnia 2017 r. została podpisana umowa o dofinansowanie pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Morskiej a Miastem [...]. Zdaniem skarżącej jej wniosek winien być rozpoznany w oparciu o przepisy ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zaś w ocenie organu, zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji, zastosowanie w sprawie znajdują przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Występując z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej skarżąca wskazała na przepisy ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, uznając tę ustawę za właściwy akt prawny, w oparciu o który winien zostać rozpoznany jej wniosek. Organ, uznając że w świetle wskazanej we wniosku ustawy nie jest zobowiązany do udzielenia żądanej informacji, poinformował o swoim stanowisku stronę. Skarżąca nie zgadzając się z poglądem organu, wskazała jednak alternatywnie jako podstawę wniosku ustawę o dostępie do informacji publicznej. W oparciu o ten akt prawny wniosek skarżącej został rozpoznany, przez wydanie decyzji odmownej z uwagi na ochronę tajemnicy ustawowo ochronnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zakwestionowała stanowisko organu, zgodnie z którym nie jest on podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji w oparciu o przepisy ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Jak się wydaje, gdyż stanowisko Sądu pierwszej instancji nie jest w tym zakresie do końca jasne, Sąd przyjął, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest organem objętym działaniem powyższej ustawy. Sąd stwierdził natomiast, że w świetle brzmienia art. 9 ust. 1 ustawy informacje dotyczące wyboru projektów do dofinansowania nie są objęte zakresem ustawy. Sąd swojego stanowiska w tym zakresie w żaden sposób nie rozwinął i wobec braku jakiejkolwiek argumentacji kontrola tego stanowiska nie jest możliwa. Art. 9 ust. 1 ustawy zawiera niejako definicję informacji o środowisku, wymieniając rodzaje informacji o środowisku podlegających udostępnieniu. W piśmiennictwie podnosi się, że udostępnieniu podlegają wszystkie informacje dotyczące środowiska (por. M. Bar, J. Jędrośka, Komentarz do ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX/el. 2104). Jak się wskazuje, prima facie można odnieść wrażenie, że jest to katalog zamknięty, jednakże z art. 74 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska, wynika, że prawo to ma znacznie szerszy zakres, niż to wynika z art. 9 ust. 1 ustawy. Przyjmuje się zatem, że prawu do informacji podlega każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy jest w ww. przepisie wskazana. Domniemywać bowiem należy, co wynika z art. 74 ust. 3 Konstytucji RP, że każda informacja o środowisku podlega udostępnieniu, chyba, że organ ochrony środowiska, wyłącznie na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (por. B. Rakoczy, Ustawa o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, LexisNexis 2010). Ustalając przedmiotowy zakres informacji o środowisku, które mają być udostępnione, należy mieć zatem na uwadze, że prawo do tych informacji jest gwarantowane konstytucyjnie, co potwierdza art. 4 ustawy, wprowadzając powszechny dostęp do informacji. Oznacza to, że udostępnienie informacji o środowisku jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (art. 16 ustawy). Katalog włączeń nie może być rozszerzany w drodze interpretacji (por. K. Gruszecki, Udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, wyd. II, LEX/ el 2013). Interpretacja art. 9 ust. 1 ustawy, uwzględniająca przedstawione wyżej uwagi, w rozpoznawanej sprawie nie została dokonana. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd winien rozważyć zwłaszcza zakres art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy, który szeroko ujmuje środki służące ochronie środowiska, posługując się klauzulą otwartą (środki takie jak), a także dotyczy nie tylko środków, ale działań wpływających lub mogących wpłynąć na środowisko lub podejmowanych w celu ochrony elementów środowiska. Dodatkowo Sąd powinien zwrócić uwagę, że wyłączenia przewidziane w art. 37 ust. 6 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 nie dotyczą informacji z zakresu informacji o środowisku i jego ochronie, podlegających udostępnieniu na podstawie ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w sytuacji gdy informacje te spełniają definicję informacji o środowisku. Informacje te mogą spełniać definicję informacji o środowisku, w sytuacji, gdy przyznane dofinansowanie dotyczy projektów inwestycyjnych (których realizacja z założenia ma wpływ na środowisko) lub projektów z zakresu ochrony środowiska (por. M. Bar, J. Jędrośka, Komentarz do ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX/el. 2104). Rozpoznając ponownie sprawę Sąd powinien zająć także jednoznaczne stanowisko co do tego, czy przepisy ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko obejmują zakresem podmiotowym Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Winien przy tym uwzględnić, iż art. 8 ust. 1 ustawy należy odczytywać w łączności z art. 3 ust. 1 pkt 15a i art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy. Art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy szeroko reguluje zakres przedmiotowy pojęcia organu administracji, obejmując nim zarówno organy w ujęciu instytucjonalnym, jak i funkcjonalnym, do których należy zakwalifikować organy osób prawnych, którym powierzono realizację zadań publicznych w zakresie ochrony środowiska. Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy za usprawiedliwiony i w oparciu o przepis art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało wydane na zasadzie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło