III SA/Wa 834/18

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 9/5/2018 r po rozpoznaniu wniosku A.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]/02/2018 t. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a 1. Zwolnić skarżącą od wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia; 2. Odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 poz 1369 ) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) Skarżąca A. G. wnosiła już w innych swoich sprawach o prawo pomocy i wnioski jej były rozpoznawane. W niniejszej sprawie zwróciła się na formularzu PPF z 23/4/2018 r o zwolnienie od kosztów. Podała, w szczególności, że: - prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; - otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie; -posiada mieszkanie zajęte przez komornika oraz nieruchomość w P. , gmina N. której jest współwłaścicielem; - utrzymuje się z pomocy socjalnej MOPS oraz z pomocy znajomych Do wniosku, po wezwaniu urzenika sądowego, załączyła kserokopię decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie przyznania wnioskodawczyni zasiłku okresowego. Ponadto, w wykonaniu wezwania referendarza sadowego, załączyła wyjaśniła, że przeznacza posiadane środki na podtrzymanie egzystencji (chleb, mleko, lekarstwa). Toczy się względem niej egzekucja komornicza. Załączyła również wyciąg z rachunku bankowego 3) Referendarz sądowy ma świadomość faktu, że sytuacja życiowa i zdolność do ponoszenia kosztów postępowania przez skarżącą – która prowadzi spory przed sądami administracyjnymi - była wielokrotnie a różnorodnie rozpatrywana przez sądy administracyjne. W niniejszej sprawie stopień "przenoszenia" dorobku prawnego sądów administracyjnych na realia sprawy powinien uwzględniać postulat wartości, na którą zwraca uwagę stronę, tj "godności". Zdaniem referendarza sądowego, już te okoliczności, które zostały przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt sprawy pozwalają uznać, że sytuacja skarżącej może uzasadniać przyznanie jej prawa pomocy w takim zakresie, by zapewnić jej bezzwłoczny dostęp do Sadu. Osoba zakwalifikowana jako beneficjent zasiłków opieki społecznej nie dysponuje, co do zasady, potencjałem finansowym umożliwiającym jej poczynienie oszczędności na spory sądowe, nawet w rozmiarze wymaganym w niniejszej sprawie. Zarazem jedynym kosztem sądowym wymaganym na obecnym etapie postępowania i ograniczającym dostęp strony do Sądu jest koszt wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Referendarz sądowy stoi na stanowisku, że strona o stwierdzonej niezdolności do uiszczenia wpisu od skargi powinna też mieć prawo do nieodpłatnego zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia, jako, ze jest to element współkształtujący prawo do Sądu - stąd decyzja wyrażona w sentencji w odniesieniu do opłat kancelaryjnych. Referendarz sądowy daje wiarę twierdzeniom Strony o zlej kondycji życiowej, potrzebie pomocy i skromnym trybie życia, który prowadzi, jak też realizuje postulat zapewnienia stronie, przy ocenie wniosku o prawo pomocy, stanu dysponowania dochodem adekwatnym do usprawiedliwionych potrzeb, tj. o wysokości przynajmniej minimum socjalnego. Minimum socjalne to wskaźnik społeczny mierzący koszty utrzymania gospodarstw domowych. Zakres i poziom zaspokajanych potrzeb według tego modelu winny zapewniać takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Minimum egzystencji (inaczej także minimum biologiczne) jest wskaźnikiem, który określa poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych (w postaci przeliczenia na kwotę) konieczny do przetrwania biologicznego – przeżycia (zob. https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-egzystencji-2). Z informacji nadesłanych przez stronę wynika, że osiągany przez nią dochód (miesięczny) w gospodarstwie domowym nieznacznie przekracza minimum socjalne w wysokości 900 zł na osobę: przy czym z kwoty tej Strona jest zobowiązania zaspokoić zwiększone potrzeby związane z poratowaniem zdrowia- swoim i małżonka. Również kwota (oczekiwanych) wydatków Strony, niezbędnych do zachowania godziwej egzystencji, zważywszy na toczące się postępowanie oraz zadłużenie, przekracza tą wartość. W tym zakresie referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom Skarżącej, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, odnośnie sytuacji materialnej. Referendarz sądowy zwalnia tylko od kosztów wymagalnych, ponieważ nie znana jest wysokość kosztów mogących wystąpić w przyszłości, jak też sytuacja (materialna) Strony może zmieniać się w czasie. Zwolnienie od opłat kancelaryjnych za uzasadnienie wyroku uzasadnia tym, ze Strona ma prawo do nieodpłatnego zapoznania się z (pisemnymi) motywami rozstrzygnięcia, niezależnie od jej stawiennictwa na rozprawie. 4) Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji