I SA/Bk 688/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów wobec prowadzonej egzekucji oraz uznania, że zarzuty nieistnienia i braku wymagalności obowiązku są niedopuszczalne oraz, że zarzuty niedopuszczalności egzekucji są bezzasadne oddala skargę. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Naczelnik P. M. Urzędu Skarbowego w W. działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014, poz. 1619, dalej powoływana jako: "u.p.e.a.") zwrócił się o zajęcie stanowiska przez wierzyciela - Wójta Gminy P. - w sprawie następujących zarzutów z dnia 30 grudnia 2014 r. wniesionych przez O. S.A. (dalej powoływana jako: "Skarżąca Spółka"): - egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył skarżącej Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r.; - ze względu na to, że organ nie doręczył decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r. oraz z uwagi na to, że decyzji pierwszoinstancyjnej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, obowiązek wynikający z tej decyzji nie był wymagalny; - w sytuacji, w której organ nie doręczył decyzji pierwszoinstancyjnej i nie nadano tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, egzekucja ustalonej w tej decyzji należności była niedopuszczalna; - egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a., gdyż błędnie określono, że egzekwowana należność jest wymagalna. Wójt Gminy P. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]uznał zarzuty skarżącej Spółki za nieuzasadnione. Zdaniem wierzyciela decyzja z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] określająca wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r. została odebrana [...] listopada 2014 r. przez p. A. C. – asystentkę G. L., C. i Wspólnicy Spółka komandytowa natomiast postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] nadano tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, który został dostarczony skarżącej Spółce w dniu [...] listopada 2014 r. a jej pełnomocnikowi w dniu [...] grudnia 2014 r. Wierzyciel podał ponadto, że skarżąca Spółka w dniu [...] grudnia 2014 r. złożyła zażalenie do SKO w Ł. na postanowienie Wójta Gminy P. z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, a Samorządowe Kolegium Odwoławcza utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem wierzyciela, tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi zawarte w art. 27 u.p.e.a. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej Spółki, w którym podtrzymane zostały ww. wskazane zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i stwierdziło niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w nim podniesione. Podkreśliło, że w myśl art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Powyższe uregulowanie ma na celu wyeliminowanie mnożenia ilości postępowań w odniesieniu do tego samego zagadnienia/kwestii/problemu - w ramach różnych postępowań. Rozstrzygnięcie danej kwestii w ramach jednego postępowania tj. głównego, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego pozbawia zobowiązanego możliwości ponownego jego zgłoszenia w ramach postępowania wykonawczego/egzekucyjnego. W takiej sytuacji organ egzekucyjny zobowiązany jest do wydania postanowienia o niedopuszczalności zarzutu. Kolegium zaznaczyło, że w rozpoznawanej sprawie egzekucja administracyjna jest prowadzona w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., który obejmuje należności wynikające z nieostatecznej decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], której z kolei postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Według autora zażalenia ani wspomniana wyżej decyzja ani postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostały doręczone, bowiem zaniechano sposobu doręczenia określonego w art. 152a o.p. Doprowadziło to stronę skarżącą do przekonania o zasadności zarzutu z art. 33 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 u.p.e.a., w postaci wydania tytułu wykonawczego wobec nieistniejącego zobowiązania podatkowego, niewymagalnego zobowiązania podatkowego oraz niedopuszczalności egzekucji. Tymczasem w odwołaniu od decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2014 r., jak i w zażaleniu na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności z dnia [...] listopada 2014 r., skarżąca Spółka podniosła zarzut dotyczący braku doręczenia przedmiotowej decyzji i postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu środków zaskarżenia, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, natomiast postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, szczegółowo ustosunkowując się do podniesionych w niniejszych postępowaniach zarzutów braku doręczenia przedmiotowej decyzji jak i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Wyjaśniono, skarżącej Spółce, że pojęcie "adres elektroniczny" użyte w treści art. 144a § 1 o.p., należy rozumieć jako adres elektroniczny w systemie teleinformatycznym, służącym do obsługi doręczeń, za pomocą którego urząd może doręczyć dokumenty elektroniczne, a Wójt Gminy P. w celu doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej wykorzystuje system ePUAP i w przypadku tego systemu jako "adres elektroniczny" należy rozumieć adres skrytki użytkownika ePUAP. W przedmiotowych postępowaniach informowano podatnika, że prowadzenie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej było możliwe wówczas, gdy strona postępowania lub jej pełnomocnik założy konto na platformie ePUAP, która jest systemem teleinformatycznym zapewniającym możliwości techniczne doręczania i odbioru pism drogą elektroniczną z zachowaniem wszelkich wymogów formalnych. Pełnomocnik skarżącej konsekwentnie odmawiał podania adresu użytkownika ePUAP wskazując adres poczty e-mail: [email protected]. Wyjaśniono również, że skoro organ I instancji nie posiadał takich możliwości technicznych, aby skutecznie prowadzić korespondencję za pomocą środków komunikacji elektronicznej inaczej niż za pomocą platformy ePUAP, a podatnik uchylał się od tej formy doręczania pism, to w tym wypadku doręczenie pism drogą pocztową było jedyną uzasadnioną drogą doręczania rozstrzygnięć organu pierwszej instancji. Ponadto, fakt złożenia przez skarżącą Spółkę środków zaskarżenia od decyzji wymiarowej i postanowienia organu pierwszej instancji w terminie świadczy o tym, że doręczenie za pośrednictwem Poczty Polskiej nie wywołało dla strony negatywnych skutków i nie pozbawiło jej możliwości obrony swych praw. Skoro kwestia badania prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej, jak i postanowienia, jak wykazano wyżej była już badana w postępowaniu podatkowym, to pozostaje poza sferą kompetencji organu egzekucyjnego oraz wierzyciela rozpoznającego zarzuty i obliguje wierzyciela do wydania postanowienia o niedopuszczalności zarzutów w trybie art. 33 § 1a u.p.e.a., przy czym nie jest istotne dla stosowania tego artykułu, jaki jest wynik rozpoznania takiego zarzutu w postępowaniu odrębnym (w tym przypadku stwierdzenie skuteczności doręczenia przez organ I instancji zarówno decyzji jak i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności). Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia wierzyciela z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a. poprzez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów w sytuacji, w której wymagały one merytorycznego rozstrzygnięcia. Wbrew stanowisku Kolegium, podniesione w zarzutach kwestie pozostają poza zakresem rozstrzygnięcia w innym postępowaniu sądowym, administracyjnym lub podatkowym. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli jest postanowienie wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela – Wójta Gminy P. w zakresie wniesionych przez skarżącą Spółkę zarzutów do egzekucji administracyjnej dotyczącej należności w postaci podatku od nieruchomości za 2009 r. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu. Rola zarzutu sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. Konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. Konsekwentnie stanowisko wyrażane przez wierzyciela (na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.) może odnosić się wyłącznie do zarzutów podniesionych przez zobowiązanego. Dodatkowo z art. 34 § 1a u.p.e.a. wynika, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. NSA w wyroku z 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12 (LEX nr 1487958) wskazał, że celem (ratio legis) tego przepisu nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Artykuł 34 § 1a u.p.e.a. pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka zgłosiła zarzut naruszenia art. 34 § 1 u.p.e.a. poprzez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów w sytuacji, w której wymagały one merytorycznego rozstrzygnięcia. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że zarzuty podjęcia egzekucji wobec nieistniejącego i niewymagalnego obowiązku nie mogą być przedmiotem oceny w ramach postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Kwestia istnienia obowiązku była bowiem przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego decyzją. Z kolei kwestia wymagalności była przedmiotem postępowania w sprawie nadania ww. decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, zakończonego postanowieniem. Odpowiednio spełnienie wymogu doręczenia decyzji określającej zobowiązanie skarżącej Spółki w podatku od nieruchomości za rok 2009 i postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, były przedmiotem badania organu w celu ustalenia dopuszczalności wniesionego przez skarżącą Spółkę odwołania od decyzji wymiarowej oraz zażalenia od postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Gdyby akty te nie zostały doręczone niemożliwe byłoby rozpatrzenie wniesionych od nich środków zaskarżenia. Ponadto wskazać należy, że z akt sprawy wynika. iż [...] listopada 2014 r. pełnomocnik K. S. wycofał wniosek o doręczenie elektroniczne, a pełnomocnik A. L. tegoż dnia wniosek ten cofnął. Z tych względów zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku uzasadniane brakiem doręczenia decyzji Wójta Gminy P. z [...] listopada 2014 r. oraz postanowienia z dnia [...] listopada 2014 r. nie mogły być przedmiotem badania wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Prawidłowo zatem SKO w Ł. zaskarżonym postanowieniem uchyliło postanowienie Wójta Gminy P. i stosownie do art. 34 § 1a u.p.e.a. uznało ww. zarzuty za niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.