I OZ 637/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Po 334/18 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 17 maja 2018 r., II SA/Po 334/18, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jest formą tymczasowej ochrony sądowej będącej wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), stanowiącej, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jedynie wystąpienie szczególnych warunków, którymi są: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków, może doprowadzić do tego, że w konkretnej sytuacji skarżący otrzyma tę wyjątkową ochronę przed konsekwencjami wynikającymi z kwestionowanych aktów lub czynności. Wykazanie istnienia tych szczególnych warunków, leży jednak po stronie wnioskodawcy. Wnioskując zatem o wstrzymanie wykonania określonego aktu lub czynność skarżący winien należycie udowodnić, że jego obiektywna sytuacja daje podstawy do stwierdzenia, że w rzeczywistości zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu swoje twierdzenia skarżący powinien poprzeć odpowiednimi dokumentami pozwalającymi na weryfikację przez Sąd jego sytuacji (por. postanowienia NSA z: 18 marca 2010 r., II FSK 502/09 oraz 11 maja 2011 r., I FZ 88/11). W niniejszej sprawie wnioskodawca, poza wskazaniem, że wykonanie zakwestionowanego aktu będzie miało negatywny wpływ na sytuację finansową jego rodziny, a w szczególności spowoduje ograniczenie zaspokojenia uzasadnionych potrzeb jego dzieci, nie poparł swojego żądania jakimikolwiek argumentami, które świadczyłyby o zaistnieniu przesłanki wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności nie przedstawił danych na temat sytuacji majątkowej swojej rodziny. Nie jest bowiem przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji okoliczność zużycia świadczenia przez skarżącego czy konieczność zwrotu pobranych świadczeń. Załączone przez skarżącego paragony i dowody zapłaty również nie wskazują, aby zwrot nienależnie pobranego świadczenia miałby wyrządzić w majątku strony znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Nie obrazują one bowiem aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, a jedynie fakt wydatkowania środków w latach ubiegłych. Nie mogą one tym samym stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu środków finansowych zawsze bowiem będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (tak: post. NSA z 22 listopada 2016 r., II GZ 1189/16). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie w stosownym wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Wskazać przy tym należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach wypełnia jedną z wyżej wskazanych przesłanek. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny i w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł A. D., zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji do czasu rozstrzygnięcia niniejszego zażalenia na podstawie art. 196 p.p.s.a. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie na skutek uznania przez Sąd, że brak możliwości zaspokojenia bieżących potrzeb dzieci w związku z koniecznością jednorazowego zwrotu łącznie 10 świadczeń wychowawczych (łącznie w kwocie 5.000 zł) nie może mieć charakteru znacznej szkody, w sytuacji gdy nawet późniejsze ponowne przyznanie świadczenia nie spowoduje zaspokojenia potrzeb już raz uprzednio niezaspokojonych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Zadaniem Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają lub nie za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania takiego aktu lub czynności strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku. Sąd orzeka, bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla strony skarżącej niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy. Samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powołany przepis nie nakłada na stronę obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może opierać się na samych twierdzeniach strony, albowiem Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko (postanowienie NSA z 31 maja 2010 r., II OZ 443/10). Dlatego zawarta we wniosku argumentacja powinna być poparta faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszej motywacji, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżący poza samym faktem złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zawartym w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) i stwierdzeniem, że wykonanie zaskarżonej decyzji negatywnie wpłynie na sytuację finansową jego rodziny powodując ograniczenie zaspokojenia uzasadnionych potrzeb jego dzieci w żaden sposób jednak nie wskazał ani też nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek skarżącego dotyczący wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd I instancji, bowiem nie wykazał on, aby zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., zaś jego twierdzenia nie zostały poparte żadnymi dokumentami dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. Również w zażaleniu skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności, które mogłyby spowodować przyznanie mu ochrony tymczasowej. Tym samym, uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy uznać należy, że brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na podstawie art. 196 p.p.s.a. wskazać trzeba, że ze względu na rozpoznanie zażalenia nie jest konieczne rozpoznanie tego wniosku, gdyż w tej sytuacji stał się on bezprzedmiotowy (H. Knysiak-Molczyk, Rozpoznanie zażalenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, "Przegląd Sądowy" 2006, nr 2, s. 67 oraz W. Piątek, komentarz do art. 196 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. P. Szustakiewicz, A. Skoczylas, Warszawa 2016, Legalis). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.