II SA/Wa 252/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 Kpa. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2015 r., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] października 2015 r., o zwolnieniu [...] A. W. ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355, ze zm.) z zastosowaniem rygoru natychmiastowej wykonalności - art. 108 § 1 Kpa. W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć oba organy powołały się na fakt, iż A.W. ubiegając się o przyjęcie do służby w Policji, złożyła w dniu 3 marca 2011 r. oświadczenie, w którym podała, że nie była karana, co okazało się nieprawdą. Powyższe w ocenie obu organów uniemożliwia kontynuowanie przez nią służby w Policji a za zwolnieniem policjantki przemawia ważny interes służby. Organy ustaliły, iż w kwestionariuszu osobowym na pytanie w części C "Oświadczenie kandydata do służby", tj. "czy w ciągu ostatnich 10 lat była/ nie była karana, (jeśli tak, proszę podać nazwę organu oraz określić za popełnienie jakiego przestępstwa, przestępstwa skarbowego, wykroczenia lub wykroczenia skarbowego)" A. W. początkowo oświadczyła, iż nie była karana. Zapis ten jednak został przez nią przekreślony i opatrzony parafą. Wymieniona zaznaczyła w kwestionariuszu zapis "Byłam karana", wpisując w miejscu wykropkowanym "MANDATY". W 2015 roku, w związku z zamiarem powierzenia policjantce nowych obowiązków zostało przeprowadzone poszerzone postępowanie sprawdzające. W postępowaniu tym ustalono, iż A. W. w dniu [...] października 2009 r. została skazana przez Sąd [...] w N., w sprawie o sygnaturze nr [....], za umyślne niedozwolone posiadanie środków odurzających - BtMG § 29 Abs. Satz 1 Nr 3, § 1 Abs. 1, § 3 Abs. 1 Nr 1. Za wymieniony wyżej czyn sąd [...] wymierzył karę 3 miesięcy pozbawienia wolności i wykonanie kary zawiesił do dnia [...] października 2011 r., ustanawiając dozór kuratora. Organ wyjaśnił, iż w roku 2011,w chwili aplikowania przez A. W. do służby w Policji, informacja o tym wyroku nie znajdowała się w Krajowym Rejestrze Karnym. W ocenie obu organów Policji niewpisanie przez A.W. informacji o skazaniu za posiadanie środków odurzających świadczy o świadomym wprowadzeniu organu w błąd. Wobec tego zasadnym jest zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, jako materialnoprawnej podstawy rozwiązania z policjantem stosunku służbowego. W świetle zebranego materiału istnieją podstawy do stwierdzenia, że A. W. świadomie zataiła fakt skazania i ukarania za posiadanie środków odurzających, gdyż mogłoby to zaważyć na jej przyjęciu do służby w Policji. Zainteresowana nie dostrzega roli społecznej, jaką pełnią policjanci i jakimi przymiotami winni się legitymować. Naruszenie zasad deontologii (art. 25 i art. 27 ust. 1 ustawy o Policji) nie dotyczy jedynie faktu popełnienia przestępstwa, ale także świadomego zatajenia przez policjantkę tego faktu w procesie kandydowania do służby w Policji, a zatem zatajenia niewygodnych dla kandydata faktów dotyczących istotnych zdarzeń z jego życia, tj. popełnienia przestępstwa. Nieprzystawalność powyższych faktów, dotyczących policjantki, ze społecznym wzorcem policjanta, przemawia za rozwiązaniem z wymienioną stosunku służbowego. Natomiast pozostawienie zainteresowanej w służbie w zdecydowany sposób wpłynęłoby na pogorszenie wizerunku Policji, która mogłaby być postrzegana jako formacja tolerująca w swoich szeregach ludzi sprzeniewierzających się wartościom, które w sposób bezwzględny powinny być przez tę formację chronione. Wpłynęłoby to także w sposób co najmniej demotywujący, a niekiedy nawet demoralizujący, na innych policjantów, od których wymaga się, aby sprostali stawianym im wysokim wymaganiom etyczno-moralnym. Nadanie rozkazowi z dnia [...] października 2015 r. rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadniony został interesem służby, tożsamym z interesem społecznym, przejawiającym się koniecznością niezwłocznego przeciwdziałania negatywnym skutkom obniżenia zaufania społecznego do policjantów i Policji, spowodowanego ujawnieniem niniejszego przypadku. Przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...], pismem z dnia [...] września 2015 r. wyrażającym opinię Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...], poinformował, że po zapoznaniu się z materiałami postępowania oraz po osobistym wysłuchaniu wyjaśnień policjantki uważa, iż zebrany w sprawie materiał daje podstawy do zwolnienia funkcjonariuszki ze służby. Komendant Główny Policji nadmienił, iż dobre opinie dotyczące służby w Policji nie mają w niniejszej sprawie znaczenia i dlatego w jego ocenie organ pierwszej instancji zasadnie oddalił wnioski dowodowe pełnomocnika A. W. w tym zakresie. Natomiast polemizując z zarzutem odwołania, wskazującym na zatarcie skazania w rozumieniu art. 114a § 1 Kk., organ przypomniał, iż wyrok sądu [...] z dnia [...] października 2009 r. zawieszał wykonanie kary do dnia [...] października 2011 r., zaś wymieniona wypełniała kwestionariusz w dniu [...] marca 2011 r. - a zatem w trwającym okresie próby i nadto zdolność policjanta do dalszego pełnienia służby należy oceniać nie tylko z punktu widzenia niekaralności czy stanu zdrowia, ale również przez rzutujący na postawę zawodową pryzmat etyczno-moralny, związany z koniecznością posiadania nieposzlakowanej opinii (art. 25 ustawy o Policji), bez której nie jest możliwe prawidłowe wykonywanie zawodu zaufania publicznego, jakim jest ten zawód. A.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której rozkazowi personalnemu (decyzji) Komendanta Głównego Policji zarzuciła: mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez jego błędne zastosowanie i bezzasadne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do zwolnienia skarżącej ze służby ze względu na ważny interes służby, naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 7 Kpa., poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, polegające na braku wszechstronnego zebrania materiału dowodowego w sprawie i rozważenia zebranych materiałów, przejawiające się w nieuwzględnieniu przy ocenie materiału dowodowego opinii służbowych dot. A.W., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 w zw. z art. 80 Kpa., poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na dowodzie w postaci wyroku skazującego, co do którego z mocy prawa nastąpiło zatarcie skazania. Wskazując na powyższe zarzuty, wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. ewentualnie o: uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż aktualnie, oraz w momencie wydania poprzedniego rozkazu personalnego z dnia [...] października 2015 r., A. W. nie figurowała już w Krajowym Rejestrze Karnym. Od chwili zatarcia, skazanie prawnie uznaje się za niebyłe, to znaczy, że w świetle prawa osoba, której skazanie zostało zatarte, staje się osobą niekaraną, pełnoprawnym członkiem społeczeństwa. W związku z powyższym z chwilą zatarcia skazania ustają wszelkie prawne skutki skazania. Na mocy art. 106 Kk. powoływanie się na karę, która uległa zatarciu, jest niedopuszczalne i nieskuteczne, gdyż samo prawo uważa te karę za niebyłą. Powoływanie się na wyrok sądowy, co do którego nastąpiło zatarcie skazania z mocy prawa, stanowi naruszenie art. 75 Kpa., z którego wynika, że nie może być dopuszczony dowód sprzeczny z prawem. W niniejszej sprawie organ zakłada, że uznanie ukarania za niebyłe oznacza przyjęcie swoistej fikcji niekaralności za czyn zabroniony. Fikcja ta nie może jednak być rozumiana zbyt szeroko i rozciągać się na wszelkie sfery aktywności życiowej osoby, której ukaranie uległo zatarciu. Tym tokiem rozumowania organ narusza zasadę równości obywateli wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji. Instytucja zatarcia skazania wyrażona w art. 106 Kk. obowiązuje wszystkich obywateli w takim samym zakresie. Organ wskazał również, że uznanie ukarania za niebyłe nie oznacza, że osoba wobec której ukaranie uległo zatarciu uzyskuje na powrót m.in. takie cechy charakteru i przymioty osobiste jakie posiadała przed popełnieniem czynu, za który została prawomocnie skazana. Zaznaczyć należy, że pozytywne cechy charakteru i przymioty osobiste skarżąca wykazała podczas sprawowania służby w Policji, dlatego też tak istotnym jest przeprowadzenie dowodu z opinii służbowych, które organ pominął. Skarżąca pełniła służbę od dnia 8 listopada 2011 r., a zatem przez stosunkowo długi okres czasu, w ciągu którego zdobyła zaufanie oraz wiarygodność w odbiorze społecznym. Ten istotny prawie 4-letni okres w życiu skarżącej organ traktuje marginalnie. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozkazie personalnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Chybione są jest zarzut skargi, rażącego naruszenia przez oba organy art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez brak wskazania rzeczywistych okoliczności mogących stanowić "ważny interes służby", przemawiający za zwolnieniem skarżącej z Policji. Zgodnie przepisem art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało w ustawie bliżej określone. Użycie w tym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie policjanta w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ dysponuje zatem możliwością wyboru skutku prawnego. Możliwość skorzystania przez organ z przyznania mu w ten sposób przez ustawodawcę uprawnień nie oznacza dowolności i nieograniczonego (arbitralnego) czynienia użytku z przyznanych kompetencji. Stąd, decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu powinny uwzględniać wymogi przewidziane w art. 7 Kpa. Zatem sąd administracyjny nie ingeruje w celowość rozstrzygnięcia organu, ale ocenia zgodność decyzji z art. 7 Kpa (porównaj wyroki NSA: z dnia 27 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 2972/02; z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt O OSK1117/13; z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2149/13 oraz wyroki WSA: z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 996/12; z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 2206/13; z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 629/14). Analizując sprawę pod tym kątem, wskazać należy iż postępowanie przed organami obu instancji niezbicie wykazało, że przed przystąpieniem do służby w Policji, skarżąca w dniu [...] października 2009 r. została skazana przez sąd [...] za umyślne niedozwolone posiadanie środków odurzających na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie sąd [...] zawiesił do dnia [...] października 2011 r., ustanawiając dozór kuratora. Następnie w dniu [...] marca 2011 r. (a zatem jeszcze trakcie trwania środka probacyjnego) skarżąca składając oświadczenie kandydata do służby w Policji, zataiła fakt skazania. Nadmienić tu należy, iż oświadczenie to zawierało pytanie o karalność kandydata za popełnienie przestępstwa, przestępstwa skarbowego, wykroczenia, wykroczenia skarbowego w ciągu ostatnich 10 lat. Organ realizując wymogi uznania administracyjnego oba powyższe zachowania skarżącej ocenił pod kątem wymogów etycznych stawianych przez policjantami, wskazując tu w szczególności na rotę składanej przez nich przysięgi. W ocenie organu nie do pogodzenia z zasadami deontologi jest pełnienie służby przez policjanta, który był karany za przestępstwo umyślnego niedozwolonego posiadanie środków odurzających oraz który zataił ten fakt przed organami w procesie przyjmowania do służby. W odczuciu społecznym policjant taki nie może urzeczywistniać szczytnych przymiotów służby. Nie sposób uznać argumentacji organu za chybioną. Jak wynika z treści uzasadnienia rozkazu personalnego, Komendant Główny Policji waży interes społeczny (tożsamy tu z interesem służby) z interesem policjantki i trafnie, wskazując na wagę dobrego imienia Policji, daje prymat interesowi służby. Skarżąca formułując powyższy zarzut - naruszenia przez oba organy art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, w ogóle nie dostrzega roli społecznej, jaką pełnią policjanci i jakimi przymiotami winni się oni legitymować. Można oczywiście dyskutować na temat, czy fakt ukarania za wykroczenie a priori pozbawia osobę ukaraną przymiotu posiadania nieposzlakowanej opinii, jednakże naruszenie zasad deontologi w niniejszej sprawie nie dotyczy jedynie faktu popełnienia wykroczenia, ale także świadomego zatajenia przez skarżącą tego faktu w procesie kandydowania do służby w Policji, a zatem zatajania niewygodnych dla kandydata faktów dotyczących go osobiście i dotyczących jednocześnie istotnych zdarzeń z jego życia, które są negatywnie odbierane w społeczeństwie. Zatem szczególnie istotna w niniejszej sprawie jest nieprzystawalność powyższych faktów dotyczących przeszłości skarżącej ze społecznym wzorcem policjanta. Skarżąca podnosi okoliczność braku zbadania przez organ okoliczności świadczących o nienagannym pełnieniu przez nią służby w Policji przez ponad cztery lata, upatrując w takim zaniechaniu naruszenie przez organ art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 78 § 1, w zw. z art. 7 Kpa. Zarzut ten jest także chybiony i w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przeprowadzanie na te okoliczność dowodu z nienagannych opinii służbowych skarżącej nie ma istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, dlatego też wniosek w tym zakresie został zasadnie oddalony w postępowaniu administracyjnym. Żaden z organów Policji nie kwestionuje dobrego pełnienia służby przez skarżącą, jednakże okoliczności te, zresztą bezsporne, nie wpływają na wysoce negatywny dla wzorca policjanta (art. 25 i art. 27 ustawy o Policji) oczywisty fakt zatajenia przez skarżącą, podczas naboru do służby, faktu wcześniejszego skazania za przestępstwo i faktu, iż w chwili aplikowania do tej służby skarżąca w marcu 2011 roku, przynajmniej teoretycznie, podlegała [...] środkom probacyjnym (wykonanie zawieszenia kary pozbawienia wolności sąd [...] zawiesił do dnia [...] października 2011 r.). Każda z podanych przez organ okoliczności: fakt ukarania za przestępstwo umyślnego niedozwolonego posiadania środków odurzających oraz zatajenie tego ukarania podczas procedury naboru do służby i to w trakcie trwania kary, w zasadzie może stanowić odrębną przyczynę do uznania, iż dalsze pozostawanie skarżącej w szeregach Policji jest niemożliwe i godzi w dobre imię Policji, co zresztą organ udowodnił i w drodze uznania administracyjnego wykazał w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygniecia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie jest także zasadny ostatni zarzut skargi. Fakt, iż obecnie jak i w chwili wydania w dniu [...] października 2015 r. przez organ pierwszej instancji rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącej ze służby, w Krajowym Rejestrze Karnym skarżąca figuruje jako osoba niekarana, w związku z zatarciem z mocy prawa skazania z dnia [...] października 2009 r., nie ma znaczenia dla wyniku niniejszej spawy. Dobór funkcjonariuszy do służby w Policji jest z oczywistych względów surowszy, niż dobór pracowników do przedsiębiorstw. Dobór taki nie narusza zasady równości wobec prawa wszystkich obywateli (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasady zatarcia skazania (art. 106 Kk.), dlatego twierdzenie, iż organ naruszył te zasady jest chybiony. Skarżąca abstrahuje tu także od oczywistego faktu, iż gdyby w chwili aplikowania do służby w Policji, w Krajowym Rejestrze Karnym figurowałby wpis o [...] wyroku skazującym za umyślne niedozwolone posiadanie środków odurzających, to skarżąca przypuszczalnie do tej służby nie został by przyjęta. Brak tego wpisu jest oczywistym niedopatrzeniem w zakresie prawidłowego współdziałania państw UE – wyrok ten został przekazany przez stosowny organ [...] dopiero w dniu [...] kwietnia 2012 r. i dlatego nie był wcześniej zarejestrowany w bazie Krajowego Rejestru Karnego. Na prawidłowość niniejszego rozstrzygnięcia nie miał wpływu fakt zatarcia skazania. Zdolność funkcjonariusza Policji do dalszego pełnienia służby należy oceniać nie tylko z punktu widzenia niekaralności czy stanu zdrowia, ale również przez rzutujący na postawę zawodową pryzmat etyczno-moralny, związany z koniecznością posiadania nieposzlakowanej opinii (art. 25 ustawy o Policji), bez której nie jest możliwe prawidłowe wykonywanie zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód policjanta. W konsekwencji zatarcie ukarania nie stoi na przeszkodzie dokonaniu przez organ administracji pełnej i obiektywnej oceny zachowania się osoby, w stosunku do której zatarcie nastąpiło, celem ustalenia, czy spełnia ona określone warunki w zakresie postawy etyczno-moralnej. Zatarcie ukarania nie oznacza zmiany oceny danej osoby w sferze etyczno-moralnej. Nie usuwa ono automatycznie zastrzeżeń co do wysokich walorów etycznych lub nieposzlakowanego charakteru i nie może pozostać bez wpływu na ocenę rękojmi należytego wykonywania określonych obowiązków zawodowych (porównaj uchwała SN z dnia 27 listopada 1984 r. sygn. akt III AZP 6/84 oraz wyrok WSA z dnia 15 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 652/15). Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż w niniejszej sprawie oba organy prawidłowo zinterpretowały normę art. 41 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy i prawidłowo, zgodnie z zasadami uznania administracyjnego, zgodnie z wymogami art. 7 oraz art. 107 § 3 Kpa., wykazały z jakich przyczyn podjęły decyzję o zwolnieniu policjantki ze służby. Także w postępowaniu administracyjnym organy wykonały obowiązek powiadomienia o niniejszym postępowaniu właściwych organów związków zawodowych, które uczestniczyły w tym postępowaniu. Zarówno rozkaz personalny organu pierwszej instancji jak i zaskarżony rozkaz nie są obarczone cechami rażącego naruszenia prawa ani też nie kwalifikują się do uchylenia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.