I SA/Wa 346/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2018 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania L. D., decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2017 r. nr [...] o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną L. R. w kwocie [...] zł na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Prezydent [...], na skutek rozpoznania wniosku L. D. z [...] listopada 2017 r., decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...] orzekł o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną L. R. w kwocie [...] zł na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. Organ I instancji Odstąpił od uzasadnienia decyzji uznając, że rozstrzygnięcie uwzględnia w całości żądanie strony. Od powyższej decyzji L. D. wniosła odwołanie. W odwołaniu podała, że zawarła związek małżeński [...] czerwca 2017 r., zakończyła umowę o pracę [...] czerwca 2017 r., a przysposobienie L. R. nastąpiło [...] października 2017 r. Uważa, że powinna mieć przyznane świadczenie od dnia zawarcia związku małżeńskiego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ podał treść art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą". Następnie podał, że z treści odwołania wynika, że L. D. zaczęła opiekować się L. R. po zawarciu związku małżeńskiego z jej ojcem J. R. i w związku z tym uważa, że od tej daty winna mieć przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Jednakże, wyżej wymieniony przepis wymienia dwie sytuacje, w których można przyznać świadczenie pielęgnacyjne. Pierwsza sytuacja dotyczy osób spokrewnionych oraz takich na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Druga sytuacja dotyczy osób innych, niż spokrewnione w pierwszym stopniu, ale pod warunkiem, że rodzice osoby niepełnosprawnej nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie występuje. L. D. została osobą spokrewnioną dla L. R. dopiero w dniu uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w W. z [...] października 2017 r. sygn. Akt [...] Nsm [...] orzekającego o przysposobieniu L. R., tj. [...] listopada 2017r. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wobec tego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustaleń organu I instancji. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...] L. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła SKO w [...] błędną wykładnię art. 17 ust. 1a pkt 3 ustawy poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne od [...] czerwca 2017 r. tylko od [...] listopada 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. W uzasadnieniu podniosła, że organ błędnie przyjął, że L. D. nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego z datą wcześniejszą mimo, że J. R. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] grudnia 2009 r. nr [...]. Skarżąca nie rozumie dlaczego polskie prawo nie daje J. R. możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tego względu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i jednocześnie wskazało, że wyjaśniło stronie podstawę prawną i motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Według ustępu 1a art. 17 ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie nie jest sporne to, że: 1) L. D. zrezygnowała z zatrudnienia celem opieki nad L. R., 2) małoletnia L. R. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia, 3) wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, 4) jej status osoby niepełnosprawnej obowiązuje do [...] grudnia 2017 r., 5) L. D. po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia o przysposobieniu pełnym L. R. złożyła [...] listopada 2017 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad L. R.. Zdaniem Sądu, L. D. w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w ramach tzw. pełnego przysposobienia nabyła status krewnej w stosunku do L. R., stała się jej rodzicem, zgodnie z art. 121 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zwanego dalej Krio). L. D. nie urodziła L. R. zatem nie jest jej matką (art. 619 Krio). Wobec tego trafnie przyjęło SKO w [...], że ma status prawny innej osoby na której ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami Krio, o której mowa art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Skoro L. D. nie jest spokrewniona w pierwszym stopniu z L. R., ponieważ L. R. nie pochodzi bezpośrednio od L. D. i osoby te nie mają wspólnego przodka (art. 617 Krio), a ojciec L. R. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od [...] października 2009 r. (orzeczenie z [...] grudnia 2009 r. nr [...]) i nie ma osób, o których mowa w art. 17 ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy, to skarżąca jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad L. R. Uprawnienie L. D. do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad L. R. nie było kwestionowane ani przez Prezydenta [...], ani przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Jeżeli natomiast chodzi o okres od którego może być przyznane to świadczenie Sąd podziela stanowisko Kolegium, że skoro L. D. złożyła [...] listopada 2017 r. wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad L. R., to prawo do tego świadczenia mogło być ustalone najwcześniej od daty wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku świadczeń pielęgnacyjnych nie ma znaczenia tzw. okres zasiłkowy, o którym mowa w art. 3 pkt 10 ustawy, ponieważ prawa tego nie ustala się na okres zasiłkowy. Wynika to z art. 24 ust. 1 ustawy. Istotne jest też to, że w przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności na czas określony (taka sytuacja dotyczy L. R.) prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Wynika to z art. 24 ust. 4 ustawy. Skoro niepełnosprawność L. R. datuje się do [...] grudnia 2017 r. to Prezydent [...] prawidłowo ustalił świadczenie pielęgnacyjne do [...] grudnia 2017 r. Sąd zauważa, że w obowiązującym porządku prawnym nie ma podstawy prawnej do przyznania L. D. świadczenia pielęgnacyjnego z datą wcześniejszą, niż data złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, w szczególności – tak jak tego domaga się skarżąca - od daty rozpoczęcia sprawowania przez nią, już jako małżonki J. R., faktycznej opieki nad L. R. Teoretycznie rzecz biorąc L. D. mogłaby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad L. R. z datą wcześniejszą, niż od listopada 2017 r., gdyby po złożeniu do sądu rodzinnego wniosku o przysposobienie L. R., złożyła do organu właściwego w zakresie świadczeń rodzinnych wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad L. R.. W takiej sytuacji L. D. po złożeniu wniosku o przysposobienie nabyłaby status opiekuna faktycznego dziecka, o którym mowa w art. 3 pkt 14 ustawy. Opiekun faktyczny dziecka jest zaś wymieniony w gronie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy), a zatem może ubiegać się o przyznanie tego rodzaju świadczenia. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie, ponieważ skarżąca złożyła wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego, dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu rodzinnego, orzekającego o przysposobieniu pełnym L. R. przez L. D. Odnosząc się natomiast do podniesionej w skardze kwestii braku możliwości otrzymania przez J. R. świadczenia pielęgnacyjnego na córkę, Sąd zwraca uwagę, że osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie mogą pobierać świadczenia pielęgnacyjnego na inne osoby niepełnosprawne. Wynika to z art. 17 ust. 1 ustawy. Ustawodawca przyjął bowiem, że uszczerbek w stanie zdrowia osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności nie pozwala im na sprawowanie opieki nad innymi niepełnosprawnymi w sposób ciągły, pełny i efektywny, dlatego że takie osoby same wymagają tego rodzaju opieki ze strony innych osób. Dotyczy to J. R. Z załączonego do skargi orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 7 orzeczenia) wynika, że mąż skarżącej wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.