I FZ 180/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Go 169/18 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z dnia 29 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty i marzec 2013 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 22 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Go 169/18 odmówił L. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Z. z 29 listopada 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty i marzec 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwagi na to, że z winy pracownika Urzędu Pocztowego przesyłka zawierająca decyzję nie została wydana osobie uprawnionej do odbioru poczty oraz brak było awiza zawierającego numer przesyłki. Po uzyskaniu informacji z Izby Skarbowej, że decyzja została doręczono w trybie administracyjnym, prokurent skarżącej 5 marca 2018 r. podczas wizyty w Izbie Administracji Skarbowej w Z. zapoznał się z treścią nieotrzymanej decyzji. Skarżąca dodała również, że złożyła reklamację do Urzędu Pocztowego w Z. w dniu 14 marca 2018 r. ale do dnia dzisiejszego nie uzyskała odpowiedzi. Natomiast 8 maja 2018 r. zwróciła się do Centrali Poczty Polskiej o zajęcie stanowiska w przedmiocie nie wydania korespondencji 4 grudnia 2017 r. W załączeniu przedłożyła kopie reklamacji z 14 marca oraz 8 maja 2018 r. w których wystąpiła o przesłanie stosownych wyjaśnień związanych z brakiem wydania przesyłki poleconej oraz odpowiedź Poczty Polskiej z 30.10.2017 r. na skargi, które wpłynęły do niej w dniach 29.09.2017 r. oraz 6.10.2017 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca kwestionuje fakt doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu drugiej instancji, a co za tym idzie rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi, liczonego od dnia doręczenia decyzji. Kwestionowana nieprawidłowość doręczenia jednakże nie mogła w ocenie Sądu być przesłanką do przywrócenia terminu. Doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej w ogóle nie rozpoczyna biegu, a tym samym nie można przyjąć, by doszło do uchybienia terminu, co powoduje, że wniosek o jego przywrócenie jest bezprzedmiotowy. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Sąd zwrócił uwagę, skarżąca na dowód, że nie ponosi winy w nieterminowym złożeniu skargi nadesłała pisma kierowane do Poczty Polskiej. W ocenie Sądu wskazać należało, że w piśmie z 30 października 2017 r. operator pocztowy – potwierdzając nieprawidłowe postępowanie pracowników urzędu pocztowego - odniósł się do skarg spółki z 29.09.2017 r. oraz 6.10.2017 r., a więc nie dotyczyły one przesyłki zawierającej decyzję z 29 listopada 2017 r. Reklamacje na niewydanie tej przesyłki zostały zawarte w pismach z 14 marca 2018 r. do Poczta Polska FUP Z. 2 oraz 8 maja 2018 r. do Centrali Poczty Polskiej S.A. i na dziś dzień skarżąca nie przedstawiła odpowiedzi na te pisma. Mając powyższe na uwadze Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożyła skarżąca, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 162 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej: "O.p.") w zw. z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") poprzez uznanie, iż skarżący ponosi winę za błędne działanie pracowników operatora pocztowego, podczas gdy Biuro Wsparcia Klientów Regionalnego Działu Obsługi Klientów w S. pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r. doręczonym skarżącemu w dniu 1 czerwca 2018 r. uznało winę pracowników za błędne doręczenie przesyłki; - art. 122 O.p. poprzez wybiórczą analizę zgromadzonego materiału dowodowego dokonaną niezgodnie z zasadami obiektywizmu oraz zasadami logiki i doświadczenia życiowego; - art. 187 § 1 i 2 O.p. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy oceniany niezgodnie z zasadą obiektywizmu, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego materiału dowodowego doprowadziłaby do wydania decyzji innej treści; - art. 150 § 4 O.p. poprzez uznanie, iż skoro nastąpiło niepoprawne doręczenie decyzji podatkowej skarżącej bieg terminu przewidziany do złożenia skargi nie rozpoczął biegu co oznacza, że nie jest możliwe przywrócenie terminu do jej złożenia, podczas gdy skarżąca nie ma innej możliwości do złożenia skargi na decyzję organu podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Niniejsza zasada nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu. W przedmiotowej sprawie spór dotyczył oceny, czy na skarżącej wnoszącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi spoczywa wina za niedokonanie tej czynności w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że całość twierdzeń skarżącej koncentruje się na nieprawidłowościach po stronie Urzędu Pocztowego poprzez niewydanie przesyłki zawierającej decyzję osobie upoważnionej do odbioru korespondencji a zwłaszcza na braku awiza, dzięki któremu strona zostałaby powiadomiona o oczekującej na odbiór przesyłce. Analizując zgromadzone w aktach sprawy materiały w postaci wniosku o przywrócenie terminu i twierdzeń w nim zawartych, reklamacja usług pocztowych skierowana do Poczty Polskiej i obrazująca nieprawidłowości w działaniach pracowników urzędu pocztowego odnośnie niewydania przesyłki oraz przedłożona wraz z zażaleniem odpowiedź Poczty na złożoną reklamację, w której stwierdzono, że "zarzut dotyczący niewydania przesyłki poleconej nr [...] awizowanej dnia 01 grudnia 2017 r. a nadanej na zasadach specjalnych – postępowanie podatkowe potwierdził się". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje, na fakt, iż w okresie obejmującym datę doręczenia przesyłki sądowej występowały nieprawidłowości w pracy doręczycieli Poczty Polskiej a do wydania przesyłki nie doszło w takiej sytuacji, nie można obarczać skarżącej nieprawidłowym działaniem Poczty Polskiej. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi było w rozpatrywanym przypadku niezawinione przez skarżącą. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż w sytuacji, gdy w kwestii doręczenia zastępczego, określonego w art. 73 p.p.s.a. pojawia się choćby cień wątpliwości co do prawidłowości działań listonosza w zakresie awizowania przesyłki i poinformowania adresata o tym fakcie, należy uznać, że adresat bez własnej winy oczekującej na niego korespondencji nie odebrał. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy skarżącej w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi został uprawdopodobniony w sposób wystarczający. Na marginesie niniejszych rozważań można wskazać na orzeczenie NSA, który w wyroku z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 174/15, podniósł, że prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony, zaś same przepisy traktujące o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie powinny być tłumaczone na korzyść strony, natomiast błędy podmiotów trzecich dokonujących doręczeń - poczty (doręczycieli) - obciążają na zasadzie ryzyka administrację podatkową (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., II FSK 2087/14). W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.