II OZ 1031/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 24 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 2018 r. o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 232/18 ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - P.p.s.a., odmówił podjęcia zawieszonego postępowania sądowego w sprawie sygn. akt IV SA/Po 232/18 ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż strona skarżąca wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania wskazując na zmianę przepisów wywołaną nowelizacją przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, dokonaną ustawą z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018, poz. 1276). Sąd wskazał, że przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu jest decyzja z dnia [...] grudnia 2017 r. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji publicznej, sądy administracyjne - co do zasady - biorą pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że zmiana przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych dokonana pół roku po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie ma wpływu na ocenę legalności działań podejmowanych przez organy administracji publicznej w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną przed wprowadzeniem tych zmian. Ponownie przeanalizowawszy okoliczności sprawy, Sąd wziął ponownie pod rozwagę fakt, że doszło już do realizacji inwestycji, jak również stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej i z tej właśnie przyczyny toczy się ponownie postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie spornych elektrowni wiatrowych. Sąd miał też na uwadze, że zaskarżoną decyzją SKO w [...] utrzymało w mocy decyzję odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację spornego przedsięwzięcia. Odmowę tę uzasadniono brzmieniem art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 3 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Mając zatem na uwadze fakt, że sporna inwestycja została już zrealizowana, a podstawą wydania decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań były podważane w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym przepisy art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 3 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, i dotąd nie zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 51/16, Sąd uznał, że brak jest podstaw, w rozumieniu art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a., do podjęcia zawieszonego postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E. W., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia od skarżącego na rzecz uczestniczki postępowania zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych, a w tym kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 128 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7 P.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono kwestię konieczności rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, a sąd ma obowiązek ustalenia celowości zawieszenia postępowania nawet w przypadku złożenia wniosku o zbadanie zgodności przepisu z Konstytucją. Podniesiono, że turbiny wiatrowe emitują hałas, który przekracza dopuszczalne normy wskazane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r., co powoduje, że skarżąca wraz z całą rodziną żyje w warunkach nie do zniesienia. Odkąd w tak bliskiej okolicy zostały posadowione turbiny wiatrowe córki E. W. zaczęły miewać problemy ze zdrowiem i z nauką, co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej. Za jak najszybszym rozpoznaniem sprawy przemawia w ocenie skarżącej fakt, że pozwolenie na budowę, na podstawie którego inwestor zrealizował elektrownie wiatrowe, a także decyzja środowiskowa, okazały się nieważne, co zostało potwierdzone wyrokami NSA. W ocenie skarżącej, istotne jest, że zawieszenie postępowania prowadzi do obejścia prawa, bowiem mimo że inwestor nie dysponuje żadnym pozwoleniem na budowę ani też decyzją środowiskową, korzysta z inwestycji i czerpie z tego korzyści finansowe, podczas gdy E. W., mimo że zostały pogwałcone jej prawa, musi znosić inwestycję i hałas, jaki elektrownie emitują. Skarżąca podkreśliła także, że z wnioskiem o podjęcia zawieszonego postępowania zwrócił się pełnomocnik strony skarżącej (inwestora), zatem zarówno skarżący Z. S., jak i uczestniczka E. W. domagają się jak najszybszego rozpatrzenia sprawy. Powołując się na treść art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a. skarżąca wskazała, że Sąd może podjąć postępowanie zanim uprawomocni się orzeczenie kończące postępowanie w innej sprawie, jeśli za tym przemawiają okoliczności. Takimi okolicznościami niewątpliwie będzie żądanie podjęcia postępowania przez obydwie strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania - od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie; sąd może jednak i przedtem, stosownie do okoliczności, podjąć dalsze postępowanie. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 23 maja 2018 r. sygn. IV SA/Po 232/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. K 51/16. Wydając postanowienie o zawieszeniu postępowania Sąd miał przy na uwadze, że to – sporna inwestycja została już zrealizowana – a właśnie podważane w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym przepisy art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 3 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych stały się podstawą zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Pismem z dnia 6 lipca 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania wskazując, że z dniem 13 lipca 2018 r. wejdą w życie ust. 3a i 3b w art. 13 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych – wprowadzone art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018, poz. 1276). Ta zmiana, jak wskazał pełnomocnik skarżącego, w przypadku gdy konieczne będzie wydanie nowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach spowoduje, że organy wydające takie decyzje nie będą stosować wymogów odległościowych przewidzianych w art. 4 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Z tych też względów, jak podkreślono we wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, utrzymana zaskarżoną decyzją, decyzja Wójta Gminy [...] może się ostać, a decyzje organów obydwu instancji powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. W świetle okoliczności rozpoznawanej sprawy zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. W niniejszej sprawie zawieszenie przez Sąd pierwszej instancji postępowania było uzasadnione toczącym się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowaniem wszczętym na skutek dwóch wniosków Grupa Posłów na Sejm RP VIII Kadencji o zbadanie zgodności przepisów ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, tj. art. 4 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 6 ww. ustawy, art. 9 pkt 1 oraz art. 17 ww. ustawy, art. 12, art. 13 ust. 2 i ust. 6, art. 14 ust. 5, ust. 6 i ust. 7, art. 15 ust. 3, ust. 7 pkt 2, ust. 8 i ust. 9 ww. ustawy (sprawa została zarejestrowana w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą K 51/16) oraz art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 i art. 7, art. 12, art. 13 ust. 2 i 6, i art. 14, art. 3 pkt 3 oraz art. 82 ust. 3 pkt 5b Prawa budowlanego i wiersza XXIX tabeli stanowiącej załącznik do Prawa budowlanego w zakresie zmian dokonanych przez art. 9 ustawy oraz art. 17 ww. ustawy (sprawa została zarejestrowana w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą K-54/16). Zaskarżone przepisy były podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisów będących podstawą wydania zaskarżonych decyzji byłoby podstawą żądania wznowienia postępowania. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego było zatem celowe przez sam fakt, że przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się postępowanie dotyczące zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu lub czynności organu administracyjnego. Odnosząc się do wniosku o podjęcie postępowania Sąd trafnie wywiódł, że zmiana przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych dokonana pół roku po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie ma wpływu na ocenę legalności działań podejmowanych przez organy administracji publicznej w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną przed wprowadzeniem tych zmian. Sąd administracyjny kontroluje bowiem legalność zaskarżonego aktu według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania tego aktu. Zasadnie Sąd ponownie analizując okoliczności sprawy, wziął pod rozwagę fakt, że doszło już do realizacji inwestycji, jak również stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej i z tej właśnie przyczyny toczy się ponownie postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie spornych elektrowni wiatrowych. Sąd miał też na uwadze, że zaskarżoną decyzją SKO w [...] utrzymało w mocy decyzję odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację spornego przedsięwzięcia. Odmowę tę uzasadniono brzmieniem art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 3 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Ponieważ podstawą wydania decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań były podważane w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym przepisy art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 3 ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, i dotąd nie zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 51/16, Sąd prawidłowo uznał, że brak jest podstaw, w rozumieniu art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a., do podjęcia zawieszonego postępowania. Odnosząc się do zawartej w zażaleniu argumentacji, należy wskazać, że zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego nie powinno być traktowane jako naruszenie zasady ekonomii procesowej. Pierwszą bowiem zasadą, i to zasadą naczelną, jest zasada państwa prawa. W państwie prawa liczą się przede wszystkim: stabilność orzecznicza sądów administracyjnych, trwałość i nienaruszalność prawomocnych wyroków, spójność systemu prawnego i konstytucyjna eliminacja wadliwych aktów normatywnych (por. postanowienia NSA z 15.12.2010 r., I GZ 410/10 i I GZ 402/10, Legalis; z 28.05.2014 r. II GSK 515/13, Legalis; z 3.07.2014 r., II GSK 816/13 i II GSK 1045/13, Legalis). Bez wpływu na prawidłowość postanowienia Sądu pierwszej instancji pozostaje okoliczność, że obie strony domagają się podjęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.