IV SA/Wa 347/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę | | U Z A S A D N I E N I E M. S. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzją Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda") z [...] grudnia 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] września 2017 r. o odmowie wymeldowania I. J. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. Stan sprawy przedstawia się następująco: Skarżąca [...] lutego 2017 r. wystąpiła do Prezydenta [...] o wymeldowanie I. J. z pobytu stałego w budynku przy ul. [...] w [...]. Z treści wniosku wynika, że właścicielką nieruchomości jest skarżąca, która nią nie włada. W domu są wymienione zamki od drzwi wejściowych. W ocenie wnioskodawcy dom jest niezamieszkany. Wnioskodawczyni oświadczyła, że opłaca podatki za nieruchomość. W dniu [...] lutego 2017 r. do Prezydenta [...] zgłosiła się I. J., która oświadczyła, że zamieszkuje w nieruchomości przy ul. [...] w [...] od 40 lat. W budynku posiada swoje rzeczy, ma do niego klucze i swobodny dostęp. Nie posiada tytułu prawnego do tej nieruchomości. Ponosi jednak wszelkie opłaty za nieruchomość. Nieruchomość kupili jej rodzice umową ustną od G. S. w [...] r. W najbliższym czasie planuje wystąpić do sądu z wnioskiem o zasiedzenie. I. J. jest mężatką, ale pozostaje w separacji z mężem i nie mieszka z nim. W dniu [...] kwietnia 2017 r. odbyły się oględziny domu przy ul. [...] w [...]. Nieruchomość udostępniła I. J.. Budynek przy ul. [...] składa się z trzech pokoi, przedpokoju, kuchni, łazienki z WC. W domu jest bieżąca woda, energia elektryczna i instalacja gazowa. W dużym pokoju znajduje się: meblościanka, ława, dwa fotele, szafa. I. J. wskazała swoje ubrania, komplety pościelowe, ręczniki. Pozostałe pokoje są również umeblowane. W jednym z nich w szafie też są ubrania i obuwie I. J.. Kuchnia wyposażona jest w meble i sprzęty, a lodówka ze świeżą żywnością stoi w przedpokoju. W łazience I. J. wskazała kosmetyki i środki czystości. Budynek jest podpiwniczony. W dniu [...] kwietnia 2017 r. I. J. zapoznała z aktami sprawy. Ponownie zeznała, że od 10 lat pozostaje w separacji z mężem. Nie przeprowadziła rozwodu. Mąż jest chory na raka i czasem go odwiedza, robi mu zakupy. Nie mieszka jednak z mężem. W dniu [...] maja 2017 r. skarżąca zapoznała się z aktami sprawy i podtrzymała wniosek o wymeldowanie. Wskazując, że chociaż I. J. jest w posiadaniu domu przy ul. [...] w [...], to jednak w nim nie zamieszkuje. Rzeczy znajdujące się w domu należały do jej zmarłej matki. I. J. stara się stworzyć pozory zamieszkiwania. W dniu [...] lipca 2017 r. odbyło się przesłuchanie świadków w obecności stron. P. J. - sąsiad I. J. zeznał, że mieszka ona przy ul. [...]. Spotyka ją kilka razy w tygodniu. Jej samochód zaparkowany jest na parkingu przy ul. [...] lub przed bramą nieruchomości przy ul. [...]. Przez cały rok widuje światło palące się w domu. M. J. zeznała, że od 2000 r. mieszka przy ul. [...]. Od tego czasu zna I. J., która jest jej sąsiadką. Świadek bywa u niej na terenie posesji. Widuje I. J. prawie codziennie. Także widzi codziennie palące się światło w domu przy ul. [...]. H. W. zeznała, że zna I. J. i potwierdziła, że mieszka ona przy ul. [...] w [...]. Prawie codziennie odwiedza świadka. J. W. zeznał, że od 1960 r. mieszka przy ul. [...]. I. J. zna od dziecka. Potwierdził, że I. J. zamieszkuje przy ul. [...] w [...]. Widuje ją prawie codziennie, wzajemnie sobie pomagają. Prezydent [...] decyzją z [...] września 2017 r. odmówił wymeldowania I. J. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] wskazując, że zebrany materiał dowodowy nie wykazał aby wymieniona opuściła miejsce pobytu stałego, a tym samym w sprawie nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji rozstrzygającej o wymeldowaniu. Ze stanowiskiem organu I instancji nie zgodziła się skarżąca i wniosła odwołanie od decyzji z [...] września 2017 r. Skarżąca wskazała, że I. J. pozoruje zamieszkiwanie w miejscu stałego zameldowania, a faktycznie zamieszkując w lokalu stanowiącym współwłasność jej i jej męża. Skarżąca wniosła o przesłuchanie sąsiadów z ul. [...] w [...], gdzie znajduje się mieszkanie państwa J. oraz zobowiązanie I. J. do przedstawienia bieżących rachunków za media, z których korzysta w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. Po rozpatrzeniu odwołania - Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2017r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] września 2017 r. wskazując, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał, że I. J. nie opuściła budynku, w którym zameldowana jest na pobyt stały i stanowi on aktualne miejsce jej zamieszkania, w którym zlokalizowane ma centrum interesów życiowych. Wynika to jasno nie tylko z protokołu oględzin przeprowadzonych w omawianym budynku przez pracowników organu I instancji, ale także z zeznań bliskich sąsiadów: P. J., M. J., H. W. i J. W., którzy zgodnie zeznali, że znają I. J. od wielu lat, widują ją oraz palące się w środku domu światło niemal codziennie, przez cały rok. Dowody te są koherentne, nie budzą wątpliwości i przez to - w ocenie organu odwoławczego - zasługują na wiarę. W ich świetle fakt zamieszkiwania przez I. J. w miejscu stałego zameldowania jest niepodważalny. Z tego względu organ II instancji nie uwzględnił wniosku odwołującej o przeprowadzenie dodatkowych dowodów w postaci przesłuchania w charakterze świadków osób zamieszkujących w pobliżu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] czy zobowiązania I. J. do przedłożenia rachunków za zużycie mediów w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. W świetle jasnego i wiarygodnego materiału dowodowego, w ocenie organu II instancji, przeprowadzanie powyższych czynności było zbyteczne. M. S. w skardze na powyższą decyzję zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe ustalanie stanu faktycznego sprawy stanowiącego podstawę błędnie wydanej decyzji. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia o wymeldowaniu I. J. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w [...], ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznanie przez organ pierwszej instancji oraz o zobowiązania I. J. do przedstawienia dowodów w postaci wpłat za energię elektryczną, wodę, gaz oraz przedłożenia rachunków za abonament telewizyjny i radiowy lub telewizję kablową za okres uzasadniający okoliczność faktycznego mieszkania przez nią w/w domu (np. za okres 3 lat) oraz o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków w osobach sąsiadów I. J. z ulicy ul. [...] w [...]. Wojewoda [...] - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Uczestniczka postępowania I. J. wniosła o oddalenie skargi podnosząc, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy administracji publicznej w sposób prawidłowy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania. Uczestniczka postępowania oświadczyła, że zamieszkiwała i zamieszkuje do chwili obecnej w budynku przy ul. [...] w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017, poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle art. 1 § 2 w/w ustawy kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania jej z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.), względnie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. 2017, poz. 657), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (właściwy ze względu na położenie nieruchomości), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 (posiadającego tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na definicję pojęcia "pobyt stały" składają się zatem dwa elementy: fakt zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem i zamiar stałego tam przebywania. Zamieszkanie pod danym adresem nieodparcie łączy się z koncentracją życia zamieszkującego w tym miejscu. Abstrahując od samego faktu przebywania, nocowania czy wypoczywania w danym lokalu, o skoncentrowaniu spraw w tym miejscu świadczy pozostawienie w nim rzeczy osobistych i innych należących do konkretnej osoby, przygotowywanie i spożywanie posiłków, przyjmowanie gości, czy odbieranie korespondencji. Zatem, dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego, konieczne jest dowiedzenie, że dana osoba fizyczna przebywa w konkretnym lokalu z zamiarem przebywania, o czym świadczy skupienie centrum życiowego w tym miejscu. Opuszczenie natomiast miejsca stałego pobytu następuje wówczas, gdy dana osoba nie zamieszkuje w konkretnym lokalu, nie przebywa tam, nie posiada swoich rzeczy, co świadczy o koncentracji centrum życiowego w innym miejscu, a na zachowanie takie wskazują okoliczności niebudzące wątpliwości. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeśli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. W takim rozumieniu opuszczeniem lokalu jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i jednoczesna wola zerwania związków z dotychczasowym lokalem, którą należy oceniać na podstawie obiektywnie istniejących i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, takich jak np. sposób opuszczenia lokalu, stopień koncentracji ośrodka interesów osobistych i majątkowych (tzw. centrum życiowego) poza miejscem pobytu stałego, czy istnieje obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu (por. wyroki NSA z 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00; wyrok NSA z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05; wyrok NSA z 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1577/09; wyrok NSA z 19 maja 2017 r., sygn. II OSK 2409/15). Zaś istota postępowania ewidencyjnego sprowadza się do ustalenia, czy dana osoba przebywa, czy nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. Zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zasadnie organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do wymeldowania I. J. z pobytu stałego. Z prawidłowych ustaleń organu wynika, że I. J. w spornym budynku mieszka od wielu lat. Jest to miejsce, w którym koncentruje się jej życie, gdzie prowadzi gospodarstwo domowe. Ustalenia organu nie potwierdziły twierdzeń skarżącej, że faktycznie zamieszkuje ona w innym miejscu, tj. w lokalu przy ul. ul. [...] w [...]. Zebrany materiał dowodowy nie wykazał aby I. J. opuściła miejsca stałego zameldowania, a wręcz przeciwnie zamieszkuje w nim na stałe i nie ma zamiaru zerwać więzi z tym miejscem. W tych warunkach zgodzić się należy, ze stanowiskiem organu odwoławczego, że nie zaszła przesłanka do wymeldowania I. J. z miejsca jej stałego zameldowana. Trafnie wskazał Wojewoda [...], że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Czynność zameldowania na pobyt stały nie tworzy prawa do lokalu, a stanowi jedynie konsekwencję określonego stanu faktycznego i jest związana z wystąpieniem dwóch przesłanek, tj.: z przebywaniem w miejscu stałego pobytu oraz zamiarem stałego w nim przebywania. Przesłanką, która zawsze musi być spełniona aby możliwe było wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego jest ustalenie, że osoba ta trwale opuściła miejsce zameldowania, z zaniechaniem koncentrowania swoich spraw życiowych w tym miejscu. Wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być zatem następstwem ustalenia zamiaru zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, a także weryfikacji, czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów, przy czym zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia i zweryfikowania okoliczności. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, powinno mieć charakter trwałej rezygnacji z zamieszkania w lokalu będącym dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolnego wyprowadzenia się do innego miejsca. Zatem, skoro w niniejszej sprawie z prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych wynika niezbicie, że osoba objęta wnioskiem skarżącej o wymeldowanie w spornym budynku faktycznie mieszka i nie ma zamiaru zerwać więzi z tym miejscem, to nie może budzić wątpliwości, że w związku z tym nie zachodzi przesłanka do jej wymeldowania z pobytu stałego, w tym przypadku I. J. z budynku położonego przy ul. [...] w [...]. W tym miejscu należy wskazać, że przy ustalaniu przesłanek wymeldowania z pobytu stałego należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Tym samym nie rodzi ono ani też nie niweczy żadnych praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Realizacji tych praw można natomiast dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Trafnie zatem organ wskazał, że postępowanie w sprawie o zameldowanie czy też o wymeldowanie nie służy rozstrzyganiu sporów własnościowych, bowiem ich wyłącznym celem jest ewidencja ludności. Ewentualne spory pomiędzy skarżącą a uczestniczką postępowania dotyczące ustalenia tytułu prawnego do nieruchomości, ewentualnego naruszenia posiadania, nakazania przymusowego opuszczenia lokalu czy też wzajemnych rozliczeń stron z tytułu nakładów poniesionych na nieruchomość mogą być rozstrzygane wyłącznie przez sąd powszechny. Rzeczą organu administracji publicznej, jak również sądu administracyjnego, nie było zatem czynienie ustaleń w zakresie nakładów czynionych na nieruchomość, w tym w szczególności ustalenie kto i w jakiej wysokości ponosi koszty eksploatacji budynku. Sąd nie przeprowadził dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych przez skarżącą, albowiem procedura sądowoadministracyjna nie przewiduje możliwości przeprowadzania przed sądem administracyjnym takiego postępowania dowodowego. Wynika to z art. 106 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów (co należy podkreślić), jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny orzeka bowiem na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. Zakres postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest dostosowany do funkcji tego postępowania, której celem jest ocena zgodności z prawem procesu zastosowania norm prawa do określonego stanu faktycznego. Tak więc postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może prowadzić postępowania dowodowego i dokonywać ustaleń, celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z 8 grudnia 2016r., sygn. akt II GSK 1345/15, publ. LEX nr 2227786). Wobec zgodności z przepisami postępowania i przepisami prawa materialnego zaskarżonej decyzji, zatem i niedostrzeżenia przez Sąd z urzędu naruszeń przepisów, nie doszło do uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 151 P.p.s.a. - oddalił skargę ----------------------- 7