II OSK 2778/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 18/18 w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych I. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, II. oddala wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 18/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględniając skargę Z. R. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. R., zaskarżając go w całości. Sądowi pierwszej instancji, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 19 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo, że postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 18/18 orzeczono o wyłączeniu sędziego tego Sądu P. Z. od rozpoznania sprawy, a sędzia ten brał udział w wydaniu wyroku z dnia 7 czerwca 2018 r. w tej sprawie. W ocenie skarżącego kasacyjnie doszło do wydania wyroku przez sędziego wyłączonego na mocy art. 19 P.p.s.a. od udziału w sprawie na mocy poprzedzającego go postanowienia, a zatem zachodzi przesłanka z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. skutkująca nieważnością postępowania. W oparciu o powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała stosownie do art. 182 2 P.p.s.a. przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W tej sprawie należy stwierdzić, że wystąpiła przesłanka nieważności postępowania objęta art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem nieważność postępowania przed sądem administracyjnym zachodzi w dwóch przypadkach: po pierwsze wtedy, gdy skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa, a po drugiej w sytuacji, gdy w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Jak wynika z akt sprawy sędzia P. Z. złożył w dniu 30 maja 2018 r. wniosek o wyłączenie z rozpoznawania sprawy ze skargi Z. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]dla której założono akta o sygnaturze II SA/Rz 18/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r. działając na podstawie art. 19 P.p.s.a. wyłączył sędziego P. Z. od rozpoznawania tej sprawy. Mimo to w dniu 7 czerwca 2018 r. sędzia ten brał udział w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wydającym wyrok w tej sprawie. Mając powyższe należy wskazać, że sędzia wyłączony na podstawie art. 19 P.p.s.a. od rozpoznawania danej sprawy nie może w tej sprawie orzekać. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest realizacja konstytucyjnego prawa strony do rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd nie jest bezstronny, jeżeli w jego składzie zasiada osoba, co do której postanowiono o jej wyłączeniu od orzekania w danej sprawie. Podstawą do takiego wyłączenia jest bowiem ustalenie, że po stronie sędziego zachodzi okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, zgodnie z którym instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą (por. postanowienie NSA z 25 lipca 2012 r. sygn. akt II OZ 608/12, opub. w Lex nr 1282364; postanowienie NSA z 1 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1008/14, opub. w Lex nr 1530774). W tej sprawie zaistniała przesłanka objęta art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którą nieważność postępowania ma miejsce wtedy, gdy skład sądu orzekającego jest sprzeczny z przepisami prawa. Udział w orzekaniu sędziego co do którego postanowiono o jego wyłączeniu od rozpoznawania danej sprawy stanowi sprzeczność składu orzekającego sądu z przepisami prawa. Mając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Ze względu na stwierdzenie nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, gdyż rozstrzygnięcie wydane w wyniku nieważnego postępowania nie podlega merytorycznej ocenie. Wniosek strony skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony dlatego, że stosownie do art. 203 pkt 2 P.p.s.a. zasądzenie zwrotu tych kosztów musiałoby nastąpić na rzecz skarżącego kasacyjnie Z. R.od strony skarżącej przed Sądem pierwszej instancji, a tym skarżącym był Z. R..