I OSK 3333/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-12-07
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Tamara Dziełakowska, Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym przez wnioskodawcę, a następnie złożenie tych oświadczeń wraz z odwołaniem, może stanowić podstawę do odmowy przyznania zasiłku stałego, jeśli mimo późniejszego złożenia oświadczeń, ustalony dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe?Ratio decidendi
Odmowa współpracy z organem pomocy społecznej poprzez nieprzekazanie wymaganych oświadczeń o dochodach i stanie majątkowym, zgodnie z art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania zasiłku stałego. Nawet jeśli wnioskodawca ostatecznie złożył te oświadczenia wraz z odwołaniem, a ustalony dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe, odmowa przyznania świadczenia jest zasadna. Kluczowe jest ustalenie, czy wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też pozostaje w rodzinie, co wpływa na zastosowanie właściwego kryterium dochodowego.Stan faktyczny
J. P. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na odmowę złożenia przez J. P. oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym podczas wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, ustalając jednocześnie, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. P., uznając prawidłowość ustaleń organów. J. P. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1340/17 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1340/17 oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego.
W zadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1, pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 107 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r, poz. 930 ze zm. – dalej jako "ustawa o pomocy społecznej") oraz art. 104, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257- dalej jako "K.p.a.") Burmistrz Miasta [...] odmówił J. P. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku stałego.
Organ wyjaśnił, że podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu [...] lipca 2017 r. pracownik socjalny domagał się od J. P. oświadczenia o dochodach za miesiąc czerwiec 2017 r. oraz oświadczenia o stanie majątkowym. J. P. odmówił jednak przekazania wypełnionych oświadczeń. Organ pierwszej instancji wskazał, że odmowa złożenia oświadczeń jest podstawą wydania decyzji o nieprzyznaniu świadczeń. Ponadto brak współpracy, a w szczególności odmowa złożenia oświadczenia o dochodach uniemożliwia prawidłowe ustalenie dochodu rodziny, a tym samym nie pozwala na skonfrontowanie tego dochodu z obowiązującymi kryteriami dochodowymi. Prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobom, których dochód nie przekracza kwoty zwanej "kryterium dochodowym", a uzyskanie pomocy społecznej możliwe jest przy spełnieniu dwóch przesłanek t.j. wystąpieniu trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości samodzielnego jej przezwyciężenia.
Od decyzji powyższej odwołanie złożył J. P.. W odwołaniu wyraził niezadowolenie, zarzucając organom pomocy społecznej brak pomocy w sytuacji bezdomności, oraz podważając ustalenia organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 6, 8, 11, 14, 37, 98, 104 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji (omyłkowo podając datę jej wydania).
Organ odwoławczy ustalił, że J. P. jest osobą niepełnosprawną o lekkim stopniu niepełnosprawności, zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką D. P. w [...] przy ul. [...]. Matka skarżącego wyjechała w odwiedziny do córki w USA, jednak w dalszym ciągu opłaca rachunki za mieszkanie własnościowe, w którym mieszka wraz z synem. Skarżący wprawdzie wymeldował się z tego mieszkania jednak w dalszym ciągu w nim przebywa, co zostało potwierdzone podczas wywiadu środowiskowego. Dochód rodziny skarżącego, która składa się z dochodu wnioskodawcy oraz jego matki D. P. - wynosi w sumie [...] zł miesięcznie ([...] emerytura D. P. + [...] dodatek mieszkaniowy) co daje kwotę [...] zł miesięcznie na osobę. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku ([...] zł na osobę).
Organ wyjaśnił, że po pierwsze J. P. odmówił współpracy z organem pomocy społecznej poprzez odmowę złożenia oświadczenia o wysokości dochodu oraz oświadczenia majątkowego, czym naruszył przepis art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Po drugie zaś organ - bez pomocy skarżącego - samodzielnie ustalił dochód w rodzinie skarżącego i kwota tego dochodu przekracza kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych (Dz.U. z 2015r. poz. 1058).
Z powyższego wynika więc, że strona nie kwalifikowała się do przyznania zasiłku stałego z uwagi na brak współpracy z pracownikiem socjalnym oraz przekroczenie kryterium dochodowego a zatem organ l instancji słusznie odmówił przyznania świadczenia.
W ocenie organu odwoławczego organ l instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie, ustalił fakty a następnie podjął prawidłową merytorycznie decyzję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyjaśniło ponadto, że pomoc społeczna powinna mieć charakter doraźny i nie może prowadzić do uczynienia z niej stałego źródła dochodu.
Na powyższe rozstrzygnięcie J. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wskazując na nieprawidłowości w funkcjonowaniu organu oraz błędne ustalenie stanu faktycznego. Podniósł, że jest bezdomny i nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z matką.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że organy obu instancji prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy świadczący o tym, że skarżący odmówił pozytywnego współdziałania z organem pomocy społecznej w celu dokonania ustaleń faktycznych oraz, że kwota dochodu w rodzinie skarżącego przekracza kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz Rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji powyższe stanowi przesłankę uzasadniającą odmówienie przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego.
Sąd Wojewódzki powołał treść art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej i wyjaśnił, że w niniejszej sprawie skarżący nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z tego przepisu, skoro odmówił przekazania pracownikowi socjalnemu oświadczenia o dochodach za miesiąc czerwiec 2017 r. oraz oświadczenia o dochodach. Zaistniała więc podstawa prawna do odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego.
Wskazał ponadto, że z analizy akt sprawy wynika również, że niezasadny jest zarzut skargi wskazujący na niewyjaśnienie przez organy okoliczności faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonych decyzji, tj., że skarżący wspólnie z matką prowadzi gospodarstwo domowe oraz, że nie jest bezdomny. W aktach sprawy znajduje się bowiem notatka Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., z której wynika, że w trakcie kontroli w dniu [...] lipca 2017 r. skarżącego zastano w mieszkaniu pod adresem [...], ul. [...], mimo że nie posiada tam zameldowania na pobyt czasowy i stały oraz, że wszelką korespondencję odbiera pod. ww. adresem. Z notatki tej wynika również, że sąsiadka skarżącego widuje go na klatce schodowej.
Zdaniem Sądu na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organy prawidłowo ustaliły, że J. P. jest osobą niepełnosprawną o lekkim stopniu niepełnosprawności, zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką D. P. w [...] przy ul. [...]. Co prawda matka skarżącego wyjechała w odwiedziny do córki w USA, jednak w dalszym ciągu opłaca rachunki za mieszkanie własnościowe, w którym mieszka wraz z synem. Skarżący wprawdzie wymeldował się z mieszkania, jednak w dalszym ciągu w nim przebywa.
Mimo braku współpracy ze strony skarżącego, organy administracji prawidłowo ustaliły również dochód rodziny skarżącego, składającej się z jego matki oraz skarżącego, który wynosi w sumie [...] zł miesięcznie ([...] emerytura D. P. + [...]dodatek mieszkaniowy), co daje kwotę [...] zł miesięcznie na osobę. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku (514 zł na osobę).
W ocenie Sądu Wojewódzkiego skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny swoich twierdzeń o odrębnym gospodarowaniu i bezdomności. Wbrew argumentom skarżącego nie można było zarzucić organom orzekającym naruszenia przepisów postępowania poprzez wadliwe ustalenie okoliczności stanu faktycznego i ich niewłaściwą ocenę, ale i przepisów prawa materialnego art. 37 ustawy o pomocy społecznej – poprzez jego nieprawidłową wykładnię i zastosowanie.
J. P. reprezentowany przez adwokata M. T. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w postaci:
1) naruszenia przepisu art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i w konsekwencji odmowę przyznania świadczenia w sytuacji gdy określone w tym przepisie przesłanki nie zostały spełnione, albowiem skarżący ostatecznie złożył do akt sprawy oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym;
2) naruszenia przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 10 i art. 8 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego brak zastosowania w sprawie, pomimo, iż z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą i spełnia przewidziane przepisami kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, warunkujące przyznanie zasiłku stałego;
3) naruszenia przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w z w. z art. 6 pkt 14 i art. 8 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sprawie będące konsekwencją wadliwego przyjęcia, że Skarżący wspólnie z matką zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe i nie spełnia przewidzianego przepisami kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
II. Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na:
1) naruszeniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie i w konsekwencji nie uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 roku, sygn. akt: [...], jak również poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] Prezydenta Miasta [...], z dnia [...] sierpnia 2018 roku, znak: [...], mimo, że organy administracji publicznej naruszyły następujące przepisy prawa materialnego:
a) art. 107 ust. 5 Ustawy o pomocy społecznej poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i w konsekwencji odmowę przyznania świadczenia w sytuacji, gdy określone w tym przepisie przesłanki nie zostały spełnione, albowiem Skarżący ostatecznie złożył do akt sprawy oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym;
b) art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust 2 pkt 1 w zw. z art 6 pkt 10 i art. 8 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego brak zastosowania w sprawie pomimo/ iż z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą i spełnia przewidziane przepisami kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, warunkujące przyznanie zasiłku stałego;
c) art. 37 ust 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 6 pkt 14 art. 8 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sprawie będące konsekwencją wadliwego przyjęcia, że skarżący wspólnie z matką zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe i nie spełnia przewidzianego przepisami kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2) naruszeniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie i w konsekwencji nie uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 roku, sygn. akt: [...], jak również poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] Prezydenta Miasta [...], z dnia [...] sierpnia 2018 roku, znak: [...], w sytuacji, gdy w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na naruszeniu przepisów art. 7, 77 i 80 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez:
a) brak wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia oraz oceny całego materiału dowodowego w sprawie, co znalazło swój wyraz w pominięciu treści oświadczeń o stanie majątkowym i dochodach, złożonych przez skarżącego do akt sprawy wraz z odwołaniem i co skutkowało błędnym ustaleniem, że skarżący odmówił złożenia tych oświadczeń;
b) brak podjęcia z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym w szczególności brak przesłuchania matki skarżącego na okoliczność wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia ze skarżącym gospodarstwa domowego - co skutkowało błędnym ustaleniem, że skarżący wspólnie zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką i nie spełnia przewidzianego przepisami kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, - które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na wskazane zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o rozpoznanie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji i poprzedzające ją decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor skargi rozszerzył uzasadnienie stawianych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako "P.p.s.a".), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej określającej rodzaje pomocy społecznej ze środków publicznych oraz zasady i tryb jej udzielania. Zgodnie ze wskazaną ustawą zasiłek stały stanowi jedną z pieniężnych form pomocy społecznej i w myśl jej art. 37 ust. 1 pkt 1, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, przysługuje pełnoletniej osobie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W stosunku do pełnoletniej osoby pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, zasiłek taki przysługuje, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej).
Decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania, jak i co do jego wysokości. Właściwy organ administracji publicznej nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczenia, gdyż jego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osoby samotnie gospodarującej lub osoby pozostającej w rodzinie wszystkich warunków wynikających z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Zasadniczy spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy ubiegającego się o przyznanie zasiłku stałego należy uznać za osobę pozostającą w rodzinie, czy za osobę samotnie gospodarującą w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, a w konsekwencji, które kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie świadczenia, odnieść do sprawy skarżącego kasacyjnie.
Pojęcia "osoby samotnie gospodarującej" i "rodziny" zdefiniowane zostały w ustawie o pomocy społecznej i z uwzględnieniem tych definicji zarówno organ, a w trybie kontroli decyzji również Sąd pierwszej instancji, zobowiązany był ocenić kwalifikację skarżącego do jednej z dwóch wyszczególnionych w art. 37 ust. 1 kategorii osób.
Zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Poprzez prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego należy rozumieć sytuację, w której osoba samodzielnie zarządza uzyskiwanym dochodem w celu zaspokojenia indywidualnych potrzeb własnych oraz prowadzonego przez siebie i na swoją rzecz gospodarstwa domowego. Prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego wiązać należy zatem z brakiem jakiegokolwiek elementu codziennego i stałego współdziałania w celu lepszego zaspokojenia potrzeb życiowych. Sytuację taką cechuje niezależność decyzyjna i realizacyjna odnośnie zarówno przeznaczenia uzyskiwanego dochodu (element ekonomiczny), jak i wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami domowymi. Rodzina, w rozumieniu art. 6 ust. 14 ustawy, to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczenie na zaspokojenie potrzeb życiowych. Faktyczny związek, o jakim mowa w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej oznacza nie tylko zapewnienie dochodu stanowiącego źródło utrzymania, ale także codzienne współdziałanie osób, zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie, o którym mowa w komentowanym przepisie, jest przesłanką uznania za rodzinę zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania, rozumiany nie tylko jako stałą, wspólną współpracę w załatwianiu codziennych spraw, ale i sytuację, w której jeden z członków rodziny nie zarobkuje i pozostaje na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo tworzy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 maja 2018r., sygn. akt I OSK 2770/17; z 13 października 2017r., sygn. akt I OSK 1274/16; z 28 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1326/13 i wskazane tam orzecznictwo; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, że prawidłowe jest stanowisko organów, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, uznać należy J. P. za osobę pozostającą w rodzinie, w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej.
Fakt zamieszkiwania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z matką D. P. wynika z prawidłowo zgromadzonych dowodów w sprawie. Na powyższe wskazuje wywiad środowiskowy, w trakcie którego skarżący wskazywał jakie czynności wykonuje w mieszkaniu przy ul. [...]. Także notatka Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., z której wynika, że w trakcie kontroli w dniu [...] lipca 2017 r. skarżącego zastano w mieszkaniu pod adresem [...], ul. [...], mimo że nie posiada tam zameldowania na pobyt czasowy i stały oraz, że skarżący wszelką korespondencję odbiera pod. ww. adresem. Z notatki tej wynika również, że sąsiadka skarżącego widuje go na klatce schodowej. Ponadto, mimo że matka skarżącego wyjechała w odwiedziny do córki w USA, jednak w dalszym ciągu opłaca rachunki za mieszkanie własnościowe, w którym mieszka wraz z synem.
Powyższe okoliczności powodują, że organy nie miały obowiązku przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, jak tego chce skarga kasacyjna.
Reasumując, organy w prowadzonym postepowaniu prawidłowo zgromadziły i oceniły materiał dowodowy, wyprowadzając z niego słuszne wnioski, co zaowocowało prawidłowymi ustaleniami faktycznymi. Zatem niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Ponieważ uzasadnienie decyzji organów obu instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy, nie doszło także do naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.
Z powyższych powodów stwierdzić należy, że słusznie zastosowano w sprawie kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, uwzględniając dochód 2-osobowej rodziny skarżącego, co doprowadziło do ustalenia, iż kryterium dochodowe wymagane do przyznania zasiłku stałego zostało przekroczone.
W konsekwencji niezasadne są zarzuty naruszenia art.37 ust. 1 pkt 1 i ust 2 pkt 1 w związku z art. art. 6 pkt 10 i art. 8 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 w związku z art. art. 6 pkt 14 i art. 8 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.
Odnośnie naruszenia art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wskazać należy, że skarżący mimo żądania organu pierwszej instancji, nie złożył oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, a co wynika z akt sprawy. Zgodzić się natomiast należy ze skarżącym, że ostatecznie powyższe oświadczenia dołączył do odwołania, i że okoliczność ta pominięta została zarówno przez organ drugiej instancji i Sąd pierwszej instancji. W okolicznościach sprawy nie miało to jednak wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż ustalając dochód i sytuację materialną skarżącego organ nadzoru nie poczynił ustaleń sprzecznych ze złożonymi oświadczeniami.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art.184 P.p.s.a została oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło