I SA/Ke 128/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1.Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez organ tok postępowania 1.1. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z [...] r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. nr [...]z [..] r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego RR. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezydenta Miasta K. nr W-6/34057/2017, obejmującego należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie. 1.2. Organ wskazał na treść art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.". Zobowiązanie z przedmiotowego tytułu wykonawczego wynikało z art. 13f ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.). Cechy podatku, które ma opłata dodatkowa pobierana w wysokości wyższej od wartości usługi, decydują o tym, że jest ona traktowana jako danina publiczna. Jest ona administracyjną karą pieniężną mającą na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. 1.3. Powołując się na art. 922 k.c. organ wywiódł, że do grupy nie dziedzicznych obowiązków zaliczyć należy opłatę dodatkową za nieopłacone parkowanie pojazdu. Jest ona ściśle związana z osobą zmarłego. W przypadku egzekwowania tego rodzaju opłaty, brak jest podstaw do zastosowania solidarnej odpowiedzialności właścicieli. Zobowiązanym jest bowiem tylko jedna osoba, tj. korzystająca z drogi publicznej. Konsekwencją niewypełnienia tego obowiązku jest obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej. Korzystającym z drogi publicznej może być wyłącznie kierowca samochodu, który pozostawił samochód w płatnej strefie parkowania. Wierzyciel może powołać się na domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych, czyli kierującym tym samochodem, który w danym dniu pozostawił samochód w płatnej strefie parkowania. W przypadku kilku współwłaścicieli, wierzyciel opłat, o których mowa w art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych, może wskazać któregokolwiek w współwłaścicieli powołując się na domniemanie faktyczne, że to właśnie ten współwłaściciel pozostawił samochód w płatnej strefie parkowania bez uiszczania należnej opłaty. Dodatkowo, gdy wszczęte postępowanie egzekucyjne wobec jednego z współwłaścicieli nie może się toczyć (np. z powodu jego śmierci), wierzyciel może wskazać drugiego, chyba że na poprzednim etapie ustalono ponad wszelką wątpliwość, że to zmarły współwłaściciel korzystał z płatnej strefy parkowania. Jednakże wszczęcie postępowania egzekucyjnego do innej osoby zobowiązanej wymaga wystawienia nowego tytułu wykonawczego. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższe postanowienie Prezydent Miasta K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie jest ściśle związane z osobą zmarłego a następnie: a. umorzenie postępowania egzekucyjnego przez postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. oraz; b. utrzymanie w mocy ww. rozstrzygnięcia przez postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.; 2) naruszenie przepisów postępowania poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji, tj. zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. 2.2. W uzasadnieniu skargi powołano się na orzecznictwo sądów administracyjnych i poglądy doktryny. Wskazano, że kwestia istnienia ścisłego związku pomiędzy wskazanym zobowiązaniem a osobą zmarłą została przyjęta wadliwie. Błędnie zinterpretowany został charakter przedmiotowej należności. Opłaty dodatkowej nie można paktować jako sankcji, kary pieniężnej, grzywny czy kary dyscyplinarnej, które wyłączone byłyby ze spadkobrania jako obowiązki publicznoprawne wynikające ze stosunków innych niż cywilnoprawne na mocy art. 922 § 2 k.c. Charakter sankcji przesądzałby o ścisłym związku z osobą zmarłego, natomiast w przedmiotowym stanie faktycznym nie ma możliwości przypisania charakteru sankcyjnego analizowanemu obowiązkowi. Klasyfikacja przedmiotowej należności jako daniny publicznej jest prawidłowa, natomiast nie implikuje faktu, że można traktować ją jako należność na tyle podobną do podatku, że jest możliwe stosowanie analogii. Nie sposób zatem przyjąć, że opłata dodatkowa ma charakter sankcyjny i że ze względu na jej cechy podobieństwa do podatku można rozumieć jej charakter w sposób analogiczny a co za tym idzie rozumieć ją jako "administracyjną karę pieniężną mającą na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. 2.3. Odnosząc się do ściśle osobistego charakteru należności skarżący wskazał, że organy błędnie przyjęły istnienie ścisłego związku pomiędzy R. R. a obowiązkiem. Może być on wykonany przez inny podmiot, nie jest zależny od szczególnych cech, kompetencji czy kwalifikacji. Jak wskazują przepisy ustawy o drogach publicznych, podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat jest korzystający z dróg publicznych. Ustawa ta nie definiuje bliżej tego podmiotu. Z istoty opłat wynika jednak, że związane są one z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego i obowiązek ich ponoszenia związany jest z pozostawieniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania, a jego realizacja następuje poprzez wykupienie biletu opłaty jednorazowej, opłaty abonamentowej lub zryczałtowanej. Wykazanie wykonania tego obowiązku następuje poprzez umieszczenie tych biletów w określonym miejscu wnętrza pojazdu samochodowego, widocznym dla kontrolerów. Obowiązek taki może być realizowany w różny sposób i przez różne podmioty, np. przez właściciela pojazdu, jego posiadacza (użytkownika), pasażera, kierującego itp. - czyli podmioty mające jakikolwiek związek z korzystaniem (używaniem) pojazdu. Bliższe zatem precyzowanie w ustawie, kogo obciąża obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie było zbędne. Stwierdzenie, że należność taka ma charakter osobisty i jest ściśle związana z konkretną osobą implikowałoby każdorazowo, iż tylko jedna osoba - właściciel pojazdu samochodowego - byłaby właściwa do uiszczania opłat i stałoby w sprzeczności z tezą, iż opłatę dodatkową może uregulować inny podmiot, np. pasażer. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystający" obejmuje poza właścicielem pojazdu również inne osoby, tj. oby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu czy zgody. Po wykazaniu, że pojazd użytkowany był przez inną osobę niż właściciel, to właśnie ona zostaje obarczona odpowiedzialnością spłaty. W przedmiotowym stanie faktycznym nie ma możliwości ustalenia ww. kwestii. Prosty proces przejścia zobowiązania świadczy o tym, że nie ma ona charakteru ściśle osobistego w stosunku do właściciela pojazdu. 2.4. Zdaniem skarżącego, śmierć zobowiązanego jest przesłanką do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a. do czasu ustalenia podmiotów, które przejęły prawa i obowiązki zmarłego zobowiązanego. Po powzięciu wiadomości o ustaleniu spadkobierców zmarłego, na których przechodzi egzekwowany obowiązek lub osób na bez których poczyniono zapisy windykacyjne postępowanie powinno zostać podjęte. 2.5. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. W niniejszej sprawie spór miedzy stronami dotyczy możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec RR. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezydenta Miasta K. nr W-6/34057/2017 i obejmującego należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie. Organ I instancji umorzył bowiem postępowanie na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt. 6 u.p.e.a. z uwagi na informację o śmierci zobowiązanego. Skarżący uważa zaś, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania, gdyż w jego ocenie na podstawie art. 56 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. postepowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części, gdy obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego. 3.3. Zdaniem Sądu, organ II instancji zasadnie wskazał, że wbrew stanowisku wierzyciela należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie są zobowiązaniami ściśle związanymi z osobą zmarłego i wobec tego dane postępowanie egzekucyjne winno być umorzone. Artykuł 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2222 ze zm.) wskazuje na obowiązek ponoszenia opłat m.in. za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania a także wskazuje kto jest obowiązany do ponoszenia tych opłat i jest nim korzystający z dróg publicznych tak samo jak obowiązany jest do uiszczenia opłaty dodatkowej w związku z nieuregulowaniem należności za postój pojazdu samochodowego w tejże strefie. Skoro korzystającym z pojazdu samochodowego, a tym samym z drogi publicznej, jest z reguły jego właściciel (współwłaściciel), to w razie stwierdzenia braku wniesienia przedmiotowej opłaty, we właścicielu pojazdu samochodowego należy upatrywać zobowiązanego do opłacenia takiego postoju. Jest jednakże wyjątek, mianowicie jeżeli właściciel takiego pojazdu skutecznie wykaże, że wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem na rzecz innej osoby czy to na skutek własnego oświadczenia woli czy wbrew własnej woli. W takim przypadku właściciel pojazdu parkującego w strefie płatnego parkowania zwolniony jest z obowiązku zapłaty. 3.4. Skoro organ nie ma możliwości aby prowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie osoby faktycznie korzystającej z drogi publicznej, ma więc prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych jest właściciel pojazdu samochodowego. Ten zaś swoich racji może dochodzić podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i do obalenia powyższego domniemania faktycznego konieczne jest wykazanie, kto faktycznie samochodem w określonym dniu i czasie parkował w strefie (zob. Wyrok WSA w Poznaniu z 8 marca 2018 r., sygn. III SA/Po 932/17). 3.5. Brak jest zatem podstawy prawnej do przyjęcia, że należność powstała na podstawie art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych może być dochodzona z majątku spadkobierców zobowiązanego. Prowadzi to do braku możliwości wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność za tego rodzaju zobowiązania. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie miał zastosowania powołany przez skarżącego przepis art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest ściśle związany z osobą zmarłego zobowiązanego. 3.6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.