IV SA/Po 343/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-06-07
Skład orzekający: Donata Starosta, Tomasz Grossmann, Maria Grzymisławska-Cybulska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który zawiera jedynie wariant proponowany przez inwestora i stwierdza, że jest on jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, nie posiadając racjonalnego wariantu alternatywnego, spełnia wymogi art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku?Ratio decidendi
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać opis co najmniej trzech wariantów: proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Brak przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego, nawet jeśli wariant proponowany przez inwestora jest uznawany za najkorzystniejszy, stanowi istotne naruszenie przepisów, które uniemożliwia organowi prawidłową ocenę i wybór między wariantami. W związku z tym, decyzja wydana na podstawie takiego raportu jest wadliwa.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy fermy drobiu. Organ pierwszej instancji odmówił wydania decyzji, uznając raport o oddziaływaniu na środowisko za niepełny, ponieważ nie zawierał opisu racjonalnego wariantu alternatywnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Wnioskodawca zaskarżył decyzję SKO do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę
Sygn. akt IV SA/Po [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 kwietnia 2017 r. nr [...] Burmistrz Gminy C. odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn. budowa fermy drobiu o planowanej obsadzie 585.000 sztuk (2340 DJP) na działkach nr ew. [...], [...]/, [...], [...], [...], obręb P..
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że niniejsze przedsięwzięcie zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016r., poz. 71) kwalifikuje się do przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 51 ww. rozporządzenia jako mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Ponadto w ramach inwestycji przewiduje się wykonanie instalacji do naziemnych zbiorników do magazynowania gazów łatwopalnych, zaliczane do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 37 ww. rozporządzenia. Nadto zaopatrzenie fermy drobiu w wodę przewiduje się z własnego ujęcia, zaliczanego do przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 42 ww. rozporządzenia).
Organ podniósł, że w dniu 21 lipca 2016r. do Urzędu Gminy w C. wpłynął wniosek R. P. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia.
Pismem z dnia 25 lipca 2016r. Burmistrz Gminy C. podał do publicznej wiadomości informację o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz poinformował o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy, możliwością składania uwag i wniosków. Jednocześnie pismami z dnia 25 lipca 2016r. Burmistrz Gminy C. zwrócił się o uzgodnienie warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K..
W dniu 23 sierpnia 2016r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. wydał opinię sanitarną pod względem wymagań higieniczno - zdrowotnych z zastrzeżeniami. Również Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. postanowieniem wydanym w dniu 27 września 2016 r., znak [...] [...] uzgodnił realizację niniejszego przedsięwzięcia określając jednocześnie konkretne warunki, które należy spełnić.
Pismem z dnia 3 stycznia 2017r. organ wezwał wnioskodawcę do przedłożenia wyjaśnień informacji zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko złożonym i jego uzupełnieniach, o opis racjonalnego wariantu alternatywnego, możliwego do realizacji i stwarzającego organowi rzeczywistą możliwość wyboru pomiędzy wariantem preferowanym przez inwestora, a innymi racjonalnymi wariantami realizacji przedsięwzięcia wyczerpującego wymagania określone w art. 66 ust. 5 i ust. 6 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Pismem z dnia 17 stycznia R. P. przekazał wyjaśnienia informacji zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, z których wynika, że w zakresie wariantowej realizacji inwestycji przeanalizowano wielkość i rozmieszczenie obiektów na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...] pod kątem ładu architektonicznego i minimalizacji wpływu obiektu na środowisko (głównie powietrze atmosferyczne), a także stworzenia bezpiecznego chowu w maksymalnej możliwej ilości. Analiza ta wykazała, że korzystna dla środowiska, inwestora i okolicznych mieszkańców możliwość to lokalizacja maksymalnie trzynastu budynków z dłuższymi osiami kurników na kierunku NW-SE. Przy uwzględnieniu wielkości obsady fermy jest to jedyny wariant, nie posiadający racjonalnego wariantu alternatywnego i jednocześnie najkorzystniejszy dla środowiska. W wariancie tym przyjęty układ obiektów stwarza możliwość bezkolizyjnego dojazdu, zapewnia ład architektoniczny, zapewnia właściwą cyrkulację powietrza gwarantującą minimalizację wpływu inwestycji na środowisko i właściwą dostawę powietrza świeżego do kurników dla chowanego drobiu,
W zakresie konstrukcji obiektów, a tym samym dostosowania do zmian klimatycznych wybrano jedyny racjonalny wariant, który jest jednocześnie najkorzystniejszy dla środowiska polegający na budowie kurników ocieplonych, izolowanych przeciwwilgociowo, ze szczelnymi posadzkami. Ponadto w celu minimalizacji a wręcz eliminacji oddziaływania przedsięwzięcia w przypadku jakiejkolwiek awarii, katastrofy oraz przystosowania do zmian klimatu wprowadzono rozwiązania, które są wariantem najkorzystniejszym i proponowanym przez wnioskodawcę.
W dniu 25 stycznia 2017r. do Urzędu Gminy w C. wpłynął protest mieszkańców G. . Mieszkańcy nie wyrazili zgody na budowę fermy drobiu o planowanej obsadzie 585 000 sztuk (2340 DJP) na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...] w miejscowości P.. Pod protestem podpisało się 95 osób.
Pismem z dnia 12 lutego 2017r. Burmistrz Gminy C. poinformował publicznie o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy, możliwością składania uwag i wniosków w terminie do 21 marca 2017r. a także o wyznaczeniu terminu rozprawy administracyjnej.
W ocenie organu I instancji inwestor nie odniósł się wyczerpująco do wymagań art. 66 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016r. poz. 353 ze zm., dalej jako "ooś" lub "ustawa’"). Tutejszy organ wezwał inwestora do wypełnienia powyższego wymagania, jednak ten w przedstawionym "wyjaśnieniu" do raportu stwierdził, że przedstawiony w raporcie wariant to "...jedyny wariant, nie posiadający racjonalnego wariantu alternatywnego i jednocześnie najkorzystniejszy dla środowiska. Tak przedstawiony opis racjonalnego wariantu alternatywnego, możliwego do realizacji nie spełnia zdaniem organu wymagania art. 66 ust. 5 i 6 ustawy ooś oraz uniemożliwił organowi wybór pomiędzy wariantem preferowanym przez inwestora, a innymi racjonalnymi wariantami realizacji przedsięwzięcia. Tym samym ustalenia zawarte w raporcie i uzupełnieniach do raportu w tym zakresie przedstawione przez inwestora, a dotyczące kwestii kluczowych są niepełne i niewystarczające, aby pozytywnie zweryfikować projektowaną inwestycję z punktu widzenia wymogów środowiskowych - co wykazała dokładna analiza.
Od przedmiotowej decyzji odwołanie wniósł R. P.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ooś, naruszenie art. 7, 77, 80 kpa w zw. z art. 80 i 81 ooś. W ocenie odwołującego organ nieprawidłowo uznał, że każdy raport oddziaływania na środowisko musi zawierać opisany dla rozwiązania wariant alternatywny i wariant najkorzystniejszy dla środowiska niezależnie od tego, czy wariant proponowany przez inwestora jest równocześnie wariantem najkorzystniejszym i uznanie, że brak trzech niezależnych wariantów rozwiązań winien skutkować uznaniem raportu za nieprzydatny, podczas gdy w przedmiotowej sprawie wariant najkorzystniejszy jest tożsamy z wariantem wybranym przez inwestora i w tym wypadku wystarczającym jest przedstawienie wariantu alternatywnego.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2017 r. Nr [...] utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż przedłożony wraz z wnioskiem raport, pomimo poczynionych w trakcie postępowania administracyjnego wyjaśnień i uzupełnień, nadal zawiera istotne braki wymogów ustawowych, a w szczególności opisu racjonalnego wariantu alternatywnego. Wynika to chociażby z uzupełnienia do raportu złożonego w Urzędzie Gminy w C. w dniu 17 stycznia 2017r., w którym autor raportu jasno wyjaśnił, że proponowany wariant to jedyny wariant, nie posiadający racjonalnego wariantu alternatywnego i jednocześnie najkorzystniejszy dla środowiska.
Mając na uwadze specyfikę realizacji każdego przedsięwzięcia, SKO zwróciło uwagę na postanowienia art. 66 ust. 1 pkt 5 o.o.ś. zgodnie z którym raport oddziaływania na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów przedsięwzięcia. Z postanowień przywoływanego przepisu wynika, że powinny zostać uwzględnione trzy warianty: proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której wariant zaproponowany przez wnioskodawcę będzie również wariantem najkorzystniejszym dla środowiska i wówczas w praktyce będą występowały dwa dopuszczalne warianty. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, a nie tylko wariantu, którym inwestor jest zainteresowany (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2014r. sygn. akt II SA/Po 190/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2016r. sygn. II SA/Po 635/16).
Organ II instancji podniósł, że na gruncie ustawy, o ile wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, to nigdy wariant proponowany przez inwestora nie może się pokryć z wariantem alternatywnym. Nadto wariant alternatywny - racjonalny - musi być konkretny, powinien zawierać elementy pozwalające na jego identyfikację, wyróżnienie cech charakteryzujących go i w efekcie pozwalających na porównanie z wariantem proponowanym przez inwestora. Autor raportu stwierdził w uzupełnieniu ze stycznia 2017r., że przy uwzględnieniu wielkości obsady fermy jest to jedyny wariant, nie posiadający racjonalnego wariantu alternatywnego i jednocześnie najkorzystniejszy dla środowiska.
Autor raportu w wyjaśnieniach wskazał jednocześnie, że w zakresie wariantowych rozwiązań na etapie koncepcyjnym rozważano warianty techniczne wentylacji. Analizowano rozkład stężeń substancji w powietrzu przy uwzględnieniu systemu wentylacji opartego o wentylatory boczne i szczytowe, oraz wentylatory dachowe i szczytowe. Analiza doprowadziła do wyboru podstawowego systemu wentylacji opartego o wentylatory dachowe jako najmniej uciążliwego dla powietrza i okolicznych mieszkańców. Przy analizie układów wentylacji brano pod uwagę także poziom emisji hałasu. Analiza tego elementu wykazała, że wybór systemu wentylacji (dachowy, boczny) pozostaje praktycznie bez wpływu na poziom hałasu w rejonie najbliższych terenów podlegających ochronie akustycznej.
Z kolei jeżeli chodzi o zasilanie systemów grzewczych fermy drobiu gazem ziemnym analizowano warianty zasilania nagrzewnic gazem płynnym i opałowym z uwagi na brak możliwości zasilania systemów grzewczych gazem ziemnym. Ostatecznie wybrano wariant oparty o gaz płynny jako paliwo mniej emisyjne.
Wskazane w ten sposób możliwości wariantowego wykonania niniejszego przedsięwzięcia odnoszące się jedynie do wariantowości przedstawionych rozwiązań odnośnie wentylacji oraz systemu ogrzewania nie stanowią wypełnienia dyspozycji określonej w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej. Istotne jest, iż organ pierwszej instancji pismem z dnia 3 stycznia 2017r. wezwał inwestora do opisu racjonalnego wariantu alternatywnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż inwestor niniejszemu wezwaniu nie sprostał.
Zdaniem organu odwoławczego wydany raport zawiera również brak opisu krajobrazu stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 3a, a tym samym nie sposób ocenić w jaki sposób planowana inwestycja wpłynie na zmianę formy krajobrazu i czy będzie stanowić element istniejącej zabudowy.
Organ odwoławczy uznał pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a także zarzut w postaci błędu w ustaleniach faktycznych również jako bezzasadne. Zdaniem SKO organ I instancji poczynił wszelkie starania w celu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przesłanie dodatkowych wyjaśnień i uzupełnień odnośnie sporządzonego raportu.
Skargę na decyzję SKO w L. wywiódł R. P. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. Przedmiotowej decyzji zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 ust. 2 w z w. z art. 77 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 o.o.ś., polegające na wydaniu decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji planowanego przedsięwzięcia wyłącznie z uwagi na braki w materiale dowodowym, mimo niezaistnienia żadnej z ustawowych przesłanek odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji planowanego przedsięwzięcia;
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 78 ust. 1 pkt 2 i art. 77 ust. 2 pkt 2 w zw. z art.. 80 ust. 1 pkt 1 ooś. w zw. z art. 128 i art. 136 k.p.a., polegające na nieprawidłowym przeprowadzeniu procesu uzgadniania przez RDOS i opiniowania przez powiatowego inspektora sanitarnego warunków realizacji przedsięwzięcia, a to poprzez przedstawienie do uzgodnienia i opiniowania raportu przed jego aktualizacją i brak nowego uzgodnienia i opiniowania zaktualizowanego raportu w wersji ostatecznej, z wszystkimi uzupełnieniami, mimo że prawidłowe uzgodnienie i zaopiniowanie może nastąpić tyko na podstawie takiej ostatecznej wersji raportu;
3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 136 i art. 11 k.p.a. poprzez ograniczenie ponownego rozpoznania sprawy do powtórzenia ustaleń dokonanych przez organ I instancji i do uznania tych ustaleń za trafne oraz poprzez zaniechanie przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia inwestora tylko w oparciu o uznanie za nieprzydatny raportu oddziaływania na środowisko i jego uzupełnienia przedstawionego przez odwołującego, podczas gdy obowiązkiem organu jest ustalenie prawdy materialnej i przeprowadzenie dowodów tak, aby ustalić oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko.
W odpowiedzi na skarg organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) zwanej: p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej należało wziąć pod uwagę fakt, że ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w art. 33 - 38 i 59 - 70 oraz 73 - 85 określa procedurę wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia, a postępowanie które organ jest ustawowo zobowiązany przeprowadzić nazywane jest postępowaniem w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, służy ocenie na wstępnym etapie wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz podjęciu próby wypracowania rozwiązań eliminujących lub maksymalnie minimalizujących negatywne oddziaływania na środowisko, które następnie powinny być wykorzystane na dalszych etapach postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy przez pojęcie "przedsięwzięcie" rozumie się "zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu (...).
W okolicznościach badanej sprawy inwestor złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie fermy drobiu o planowanej obsadzie 585.000 sztuk (2340 DJP) na działkach nr ew. [...], [...]/, [...], [...], [...], obręb P..
Niniejsze przedsięwzięcie zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. kwalifikuje się do przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 51 ww. rozporządzenia jako mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Ponadto w ramach inwestycji przewiduje się wykonanie instalacji do naziemnych zbiorników do magazynowania gazów łatwopalnych, zaliczane do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 37 ww. rozporządzenia.
Stosownie do wymogów art. 74 ustawy, do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć: w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W okolicznościach badanej sprawy przedłożono Raport sporządzony w lipcu 2016 r. przez mgr M. M..
Przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej jednoznacznie stanowi, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:
a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę
b) racjonalnego wariantu alternatywnego,
c) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska
- wraz z uzasadnieniem ich wyboru.
Z powyższej regulacji wynika, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Są to po pierwsze, wariant proponowany przez wnioskodawcę, po drugie racjonalny wariant alternatywny, po trzecie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a także uzasadnienie ich wyboru. Raport musi także określać przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6). Raport powinien także zawierać opis przewidywanych skutków dla środowiska, jeżeli w ogóle nie zostanie zrealizowane dane przedsięwzięcie (art. 66 § 1 pkt 4).
Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zaakceptowany przez organ. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia nie zależy zatem od woli i uznania, a także oceny inwestora. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej (por. wyroki NSA: z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 813/16; z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 89/16, publ.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Celem wariantowania jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Skuteczność działań prewencyjnych w indywidualnej ocenie konkretnego przedsięwzięcia uzależniona jest w dużej mierze od jakości opracowanych w raporcie wariantów oraz prawidłowej ich oceny przez organ wydający decyzję środowiskową. Zasada prewencji w ocenie oddziaływania na środowisko wymaga stosowania odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, które powinny znaleźć się w opisie wariantów.
Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany.
"Racjonalność" wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Racjonalny wariant alternatywny nie może mieć więc charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. "Alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych (wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1871/17- Baza CBOIS).
W zasadniczym w niniejszej sprawie dokumencie zatytułowanym Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu brojlerów o planowanej obsadzie 585.000 sztuk (2340 DJP) na stronie 37 w punkcie 5.2 wskazano, warianty inwestycji w tym wariant najkorzystniejszy przedsięwzięcia:
W zakresie wariantowej realizacji inwestycji przeanalizowano wielkość i rozmieszczenie obiektów na terenie działek nr [...], [...], [...], [...], [...] pod kątem ładu architektonicznego i minimalizacji wpływu obiektu na środowisko (głównie powietrze atmosferyczne), a także stworzenia bezpiecznego chowu w maksymalnej możliwej ilości. Analiza ta wykazała, że korzystna dla środowiska, inwestora i okolicznych mieszkańców możliwość to lokalizacja maksymalnie trzynastu budynków z dłuższymi osiami kurników na kierunku NW-SE.
W wyjaśnieniach do raportu ze stycznia 2017 r. Inwestor wskazał, że przy uwzględnieniu wielkości obsady fermy jest to jedyny wariant, nie posiadający racjonalnego wariantu alternatywnego i jednocześnie najkorzystniejszy dla środowiska.
Wobec powyższego nie sposób uznać, iż przedmiotowy Raport zawiera trzy alternatywne rozwiązania pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko. Jak już wskazano wcześniej opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym.
Wydanie pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w oparciu o ustalenia wynikające z raportu niespełniającego wymagań formalnych byłoby wadliwe już chociażby tylko z powodu naruszenia zasady przezorności wynikającej z art. 6 ust. 1 prawa ochrony środowiska
Sąd nie stwierdził również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postepowania. W motywach poddanego kontroli sądu rozstrzygnięcia organów I i II instancji, w świetle zebranego materiału dowodowego, rzetelnie zweryfikowano braki raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, które skutkowały odmową ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało bowiem przez organ przeprowadzone przy poszanowaniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym ustanowionej w art. 7 k.p.a., a rozwiniętej w art. 77 § 1 k.p.a., zasady prawdy obiektywnej. Kluczowe zaś z punktu widzenia przedmiotu postępowania ustalenia stanu faktycznego znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, przy ocenie którego nie uchybiono zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a podjęte ostateczne rozstrzygnięcie sprawy odpowiada prawu i zostało uzasadnione w sposób odpowiadający standardom wyznaczonym treścią art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło