III SA/Wa 2014/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Protokolant referent Katarzyna Makowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 r. sprawy ze skargi C. w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za wrzesień, październik, listopad 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz C. w S. kwotę 5.617 zł (słownie: pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z 30 czerwca 2015 r. określił Centrum K. w S. (dalej zwane "Skarżącym" lub "Stroną") wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "PFRON") za okres od września do listopada 2013 r. w łącznej kwocie 26.637 zł. W uzasadnieniu stwierdził, że Skarżąca zobligowana była do dokonywania rozliczeń z PFRON na podstawie art. 21 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm., dalej "ustawa o rehabilitacji"), a nie na podstawie art. 21 ust. 2b ww. ustawy. Wyjaśnił przy tym, iż w skład Strony, oprócz jednostek wymienionych w katalogu zawartym w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, wchodzi Szkolne S. w S. oraz Szkolne S. w L., które na podstawie art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2013 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), jako placówki oświatowo-wychowawcze nie posiadają w swoich kompetencjach zadań identycznych jak szkoły. Zdaniem organu, ponieważ schroniska nie zostały wymienione enumeratywnie w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji wśród wyliczonych typów jednostek, to oznacza, że Skarżąca jako całość nie spełnia warunków do uznania jej za podmiot, o którym mowa w tym przepisie. Skarżąca w odwołaniu, wnosząc o uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, zarzuciła zaskarżonej decyzji, iż została wydana z naruszeniem prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji poprzez jego niezastosowanie do przedmiotowej sprawy. Na poparcie swojego stanowiska Skarżąca wskazała, iż utworzona została na podstawie ustawy o systemie oświaty, w drodze uchwały nr [...] Rady Powiatu S. z dnia [...] kwietnia 2013 r. i stanowi zespół publicznych szkół i placówek oświatowych spełniający wszelkie wymogi do zakwalifikowania jej jako pracodawcy, o którym mowa w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ zwrócił uwagę, iż na podstawie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji z wpłat na PFRON rozliczają się: publiczne i niepubliczne uczelnie, wyższe szkoły zawodowe, publiczne i niepubliczne szkoły, zakłady kształcenia nauczycieli, placówki opiekuńczo-wychowawcze, placówki resocjalizacyjne. To oznacza, że nie wszystkie jednostki, o których mowa w art. 2 ustawy o systemie oświaty zostały wymienione w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, a w konsekwencji możliwość rozliczania się z wpłat na PFRON na tej podstawie nie jest dostępna dla wszystkich podmiotów systemu oświaty, a jedynie dla tych wprost wymienionych w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Według organu podstawa prawna wpłat Strony na PFRON wynikająca z art. 21 ust. 2a ustawy o rehabilitacji została ustalona dopiero po przeanalizowaniu czy wszystkie placówki wchodzące w skład Skarżącej zostały wymienione w art. 21 ust 2b ustawy o rehabilitacji, gdyż tylko wówczas możliwe by było rozliczanie się z wpłat na PFRON na preferencyjnych warunkach. Fakt wejścia w skład Skarżącej schronisk młodzieżowych jako placówek oświatowo - wychowawczych stał na przeszkodzie do uznania Strony za podmiot wymieniony w art. 21 ust. 2b ww. ustawy uprawniony do stosowania 2% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Katalog podmiotów wymienionych w ww. przepisie, jest katalogiem zamkniętym i nie obejmuje placówek oświatowo-wychowawczych. Minister odnosząc się do powołanego przez Stronę wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 8/10, zauważył, iż nie ma on zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż zapadł w innym stanie faktycznym, gdzie strona skarżąca nigdy nie prowadziła żadnej innej działalności poza prowadzeniem szkoły i przedszkola. Zdaniem organu w sytuacji, gdy schronisko w Środzie Wielkopolskiej pełni rolę pracowni hotelarskiej, w którym odbywają się zajęcia praktyczne klas technikum hotelarskiego należało stwierdzić, że prowadzi działalność, która nie uprawnia do korzystania z przywileju zawartego w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Wskazał przy tym, że brak zysków z działalności związanej ze schroniskami młodzieżowymi, które wchodzą w skład Strony, na co powołuje się Skarżąca, nie jest przesłanką uzasadniającą rozliczanie się z wpłat na PFRON na preferencyjnych warunkach. Mając powyższe na uwadze doszedł do przekonania, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy określił wysokość zobowiązania mając na uwadze nieosiągnięcie przez Skarżącą 6% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Skargą z 1 czerwca 2016 r. Strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie przepisów: 1) prawa materialnego, a w szczególności art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji w związku z art. 62 i art. 62a ust. 1 ustawy o systemie oświaty poprzez błędne zastosowanie; 2) art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej "O.p.") poprzez przedstawienie w uzasadnieniu skarżonej decyzji faktów w sposób odmienny od przedstawionego przez stronę, a co za tym idzie odbiegający od prawdy, nie określając które fakty organ uznał za udowodnione, a którym nie dał wiary co miało zasadnicze, a wręcz decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy; 3) prawa procesowego, a w szczególności art. 120 oraz art. 121 O.p., poprzez działanie naruszające zasady praworządności oraz budowania zaufania obywateli do organów administracji i ich rozstrzygnięć. Uzasadniając zarzuty Strona podniosła, że przepis art. 21 ust. 2b ustawy z o rehabilitacji ma do niej zastosowanie w stosunku do prowadzonych przez nią placówek oświatowych wymienionych w cytowanym przepisie tj.: szkół publicznych. Zwróciła jednocześnie uwagę, że w jej skład wchodzą jedynie szkoły. Natomiast schroniska młodzieżowe, o których mowa w jej Statucie nigdy nie zostały powołane do życia, a zapisy o nich zostały przeniesione z zapisów statutu szkół, które weszły w jej skład. Z tego też względu Statut został zmieniony Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Rady Pedagogicznej Strony dzięki czemu w obecnym jego brzmieniu nie znajdują się już zapisy dotyczące schronisk młodzieżowych, które nigdy nie istniały. Z powyższego wynika, że stan zatrudnienia Skarżącej, o którym mowa w art. 21 ustawy o rehabilitacji dotyczy tylko i wyłącznie pracowników szkół publicznych. Tym samym wskaźnik zatrudnienia pracowników powinien być obliczany na podstawie art. 21 ust. 2b ww. ustawy. Skarżąca nie podzieliła zdania organu jakoby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał orzeczenie z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 8/10 w odniesieniu do innego stanu faktycznego. Zgodnie z przywołanym wyżej orzeczeniem art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji ma zastosowanie do omawianej sprawy. Jej zdaniem nie nazwa placówki, a wykonywanie danego rodzaju działalności stanowi o klasyfikowaniu do skorzystania z określonej metody obliczania wskaźnika zatrudnienia, o którym mowa w art. 21 ustawy o rehabilitacji. Strona zarzuciła organowi niewyjaśnienie przyjętego stanowiska, zgodnie z którym Schroniska prowadziły działalność skoro Strona przedstawiła szereg informacji i dokumentów dotyczących zatrudnienia pracowników, z których wynika, że w Schroniskach nigdy nie zatrudniało żadnych pracowników, a same schroniska nie prowadziły i nie prowadzą działalności. Końcowo wskazała, że z żadnych zgromadzonych przez organ dowodów nie wynikało, że wykorzystywanie pomieszczeń schroniska jako pracowni dydaktycznych świadczy o prowadzeniu działalności gospodarczej w formie hotelarskiej. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie określenia Skarżącemu zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Decyzja, będąca przedmiotem skargi, wydana została m.in. na podstawie art. 21 ust. 2a ustawy o rehabilitacji. Zdaniem Strony w niniejszej sprawie powinien znaleźć zastosowanie ustęp 2b tego przepisu. W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 tej ustawy pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Przepis art. 21 ust. 2a ustawy o rehabilitacji stanowi, że dla państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych będących jednostkami budżetowymi, zakładami budżetowymi albo gospodarstwami pomocniczymi, instytucji kultury oraz jednostek organizacyjnych zajmujących się statutowo ochroną dóbr kultury uznanych za pomnik historii wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2, wynosi 2%, 3% w 2005 r., 4% w 2006 r., 5% w 2007r. i 6% w 2008 r. oraz w latach następnych. Natomiast art. 21 ust. 2b stanowi, że dla publicznych i niepublicznych uczelni, wyższych szkół zawodowych, publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 1 i 2, wynosi 0,5% w roku 2000, 1% w latach 2001-2004 i 2% w roku 2005 oraz w latach następnych. Skarżące Centrum zostało powołane na podstawie uchwały Rady Powiatu w S. z dnia [...] kwietnia 2013r. jako Centrum K. w S.. Ze statutu Centrum wynika, że jest publiczną placówką oświatową kształcącą młodzież i dorosłych w formach szkolnych i poza szkolnych, umożliwiającą uzyskanie i uzupełnienie wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych. Ze statutu tego wynika także, że celem działalności Centrum jest realizowanie zadań określonych w ustawie z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty oraz przepisów wydanych na jej podstawie. Zdaniem organów jednak nie powyższe cele i zadania realizowane przez Skarżące Centrum, a fakt, że w jego skład wchodzą dwa schroniska młodzieżowe, a więc placówki oświatowo - wychowawcze, wyklucza możliwość zastosowania korzystniejszego współczynnika wynikającego z art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Organy oparły się w tym zakresie na postanowieniach Regulaminu Szkolnego S. w S., z których wynika, że do zadań schroniska należy m.in. zapewnienie młodzieży tanich miejsc noclegowych. Skarżące Centrum w całym toku postępowania prowadzonego przez te organy podnosiło, że w rzeczywistości w skład Centrum nie wchodzą schroniska. Wskazywano, że w rzeczywistości schronisko pełni rolę pracowni hotelarskiej, w którym odbywają się zajęcia praktyczne klas technikum hotelarskiego. Schronisko służy tylko i wyłącznie do realizacji programu nauczania. W roku szkolnym 2013/2014 i 2014/2015 schroniska nie przynosiły żadnego zysku. W skład Centrum wchodzą jedynie szkoły. Natomiast schroniska, o których mowa w statucie Centrum nigdy nie zostały powołane do życia, a zawarte tam zapisy zostały "automatycznie" przeniesione z zapisów statutów szkół, tworzących Centrum. Z tego względu, statut Centrum został na mocy uchwały Rady Pedagogicznej Centrum z dnia [...] kwietnia 2016r. zmieniony, w ten sposób, że usunięto z niego zapisy dotyczące schronisk młodzieżowych. Zdaniem Sądu, powyższe wyjaśnienia, podnoszone już na etapie odwoławczym, powinny skłonić organy wydające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie do ich gruntownego przeanalizowania, a wynik tej analizy powinien się znaleźć w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tymczasem w treści zaskarżonej decyzji mamy jedynie pobieżne stanowisko w odniesieniu do tej zasadniczej kwestii. Organ wskazał na "martwe" zapisy statutu oraz regulaminu schroniska, które nie istnieje. Wskazał ponadto, że brak zysków z działalności schroniska nie jest przesłanką uzasadniającą rozliczania się z wpłat PRFON na warunkach preferencyjnych. Odnosząc się do tej drugiej kwestii należy wskazać, że okoliczność dotycząca osiągania zysków nie stanowi takiego uzasadnienia, ale Skarżące Centrum wskazało na tę okoliczność, jako dowód na to, że schronisko nie prowadziło działalności w tym zakresie. Sąd nie podziela stanowiska prezentowanego w niniejszej sprawie przez organy, gdyż zdaniem Sądu ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika teza postawiona przez te organy. Rolą tych organów w niniejszej sprawie było zgromadzenie materiału dowodowego i prawidłowe przeanalizowanie tego materiału, ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a więc podjęcie tych wszystkich działań, o których mowa w art. 122, a także w art. 187 § 1 O.p. Może przypomnieć należy, że w art. 122 O.p. ustanowiono zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Realizacji tej zasady służy przepis art. 187 § 1 powołanej ustawy nakładający na organy podatkowe obowiązek zgromadzenia i wyczerpującego rozważenia całokształtu materiału dowodowego sprawy. Od ustalenia w sposób zupełny stanu faktycznego oraz zgodnie z zasadą prawdy materialnej zależało właściwe zastosowanie norm prawa materialnego. Niepełne, a więc wadliwe ustalenie stanu faktycznego nie może służyć prawidłowej jego subsumcji do odpowiednich norm prawa materialnego. Dopiero gdy stan faktyczny ustalony zostanie z zachowaniem dyrektyw płynących z art. 122 i 187 § 1 O.p., wówczas będzie można ocenić, w jaki sposób skonfrontowano stan faktyczny z normami prawa materialnego, a więc czy dokonano prawidłowej czy też błędnej ich wykładni. Natomiast z powyższego wynika, że organy wydające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie wyjaśniły zasadniczej dla tej sprawy kwestii należycie. Skoro Skarżąca wskazywała, że schroniska, wchodzące w skład Centrum (ale tylko do dnia 27 kwietnia 2016r.) faktycznie nie działały w tym charakterze, to rolą organu prowadzącego postępowanie było wyjaśnienie tej kwestii. Sąd podziela pogląd wyrażony w przywołanym przez Skarżące C., prawomocnym, wyroku tut. Sądu z dnia 10 maja 2010r., sygn. akt III SA/Wa 8/10, że: "To, że skarżąca nazwała swoją działalność Ośrodek E., nie ma w sprawie żadnego znaczenia, bowiem liczy się rzeczywiście wykonywana działalność, w tym przypadku poparta odpowiednimi wpisami. Nie zmienia tego faktu wpis w ewidencji działalności gospodarczej, w którym skarżąca wskazała, że przedmiotem działalności gospodarczej będzie prowadzenie niepublicznego przedszkola, organizowanie imprez okolicznościowych, kulturalnych i sportowych, sprzedaż artykułów przemysłowych i spożywczych, dzierżawa wynajem pomieszczeń. Poza działalnością edukacyjną skarżąca nigdy nie osiągnęła żadnych przychodów z innych rodzajów działalności". Przenosząc ten pogląd na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że nie ma znaczenia, że w statucie C. jako jednostki je tworzące zostały wskazane schroniska, w sytuacji, gdy Skarżące C. takiej działalności nie prowadziło. W tej sprawie istotny jest bowiem fakt, czy Centrum faktycznie, zgodnie z rzeczywistością, a nie na podstawie "martwych" zapisów regulaminów czy statutów, prowadziło (poprzez swoje jednostki) czy też nie prowadziło działalność inną niż edukacyjna. Wyjaśnienie tej kwestii stanowi istotę sprawy, gdyż od jej wyjaśnienia zależy czy C. mogło korzystać z preferencyjnego rozliczania wpłat na PFRON na podstawie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. W związku z tym organy wydające rozstrzygnięcia w tej sprawie dokonały jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego sprawy, z faktycznym pominięciem istotnych okoliczności podnoszonych przez Skarżące C., naruszając tym samym art. 121 i art. 122 O.p. oraz art. 187 O.p. Tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy wydające rozstrzygnięcia w niniejszej tych przepisów należało uznać za zasadne. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie zobowiązany do uwzględnienia powyżej zaprezentowanego stanowiska Sądu. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję. Na wniosek Skarżącego Centrum Sąd zasądził na jego rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy w kwocie równej uiszczonemu wpisowi oraz kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800, ze zm.).